Na'ila bint al-Furafisa
Noila bintu Furafisa
Faoliyati
uchinchi xalifa Usmonning davrida faoliyati koʻzga koʻringan. U koʻp hadis rivoyat qilgan, jumladan Usmonning oʻldirilishi haqidagi guvohlarning rivoyatlari.
Noila bintu Furafisa Kufada nasroniy oilasida tugʻilgan, ammo Oysha roziyallohu anho qoʻlida Islomni qabul qilgan. Hijriy 28 (milodiy 649) yili Usmon ibn Affon unga uylandi, Usmonning bir necha farzandlarini dunyoga keltirdi; Anbasa, Maryam as-Sugʻro, Ummu Abon Sugʻro, Ummu Xolid, Arva, Ummu al-Banin.
Ikkinchi xalifa Umar vafot etgach, uning eri Usmon xalifalikka saylanadi va 644 yilda xalifalikka oʻtiradi. Noila erini uy ishlarida doim qoʻllab-quvvatlagan.
Uning eri xalifalikni oʻn ikki yil boshqargan, uning hukmronligi tinch va farovon edi, ammo hukmronligining soʻnggi yili 656-da, uning hukmronligidan norozilik kuchaygach, isyonchilar Usmonni Madinadagi uyida qamal qilishdi. Ali ibn Abu Tolib avvalroq Usmonni jamoatchilik shikoyatlarini koʻrib chiqishga vaʼda berib, xuddi shunday vaziyatdan qutqargan edi. Hozir qariyb 80 yoshda boʻlgan xalifa uning nomidan qon toʻkilishidan qoʻrqib, har qanday yordamni joʻnatib yubordi. 49 kundan keyin isyonchilar Usmonni oʻldirish niyatida bostirib kirishdi. Noila erini qutqarmoqchi boʻldi, lekin uning ustiga qilich tushishini toʻxtatish uchun chap qoʻlini koʻtarib, barmoqlarini kesib tashladi. Usmon Qur’onni oʻqiyotganda shahid boʻldi, goʻyoki "Baqara: 137) „Va ulardan himoya qilish uchun senga Allohning oʻzi kifoyadir. U eshitguvchi va bilguvchidir“[1].
Usmonning jasadi uch kun uyda boʻlganidan soʻng, Noila uni dafn etishda yordam berish uchun oʻzining baʼzi tarafdorlariga murojaat qildi, biroq Marvon, Zayd ibn Sobit, Huvatib ibn Alfara, Jubayr ibn Mutʼim, Abu Jahm ibn Hudayfa, Hakim bin Mukarram va Niyor ibn Mukarram kabi oʻnga yaqin odam javob berdi[2]. Jasad qorongʻuda koʻtarildi va blokada tufayli kafan sotib olinmadi. Tana yuvilmagan. Shunday qilib, Usmon oʻldirilishi vaqtida kiygan kiyimida qabriga olib borildi[3]. Yana qamal va qoʻzgʻolonchilar keltirib chiqargan keskin vaziyat tufayli uning jasadi hatto qabristonga emas, qabriston orqasiga koʻmilgan. Shuning uchun ham bugun u zotning qabrini ziyorat qilsak, uni boshqa sahobalarning qabrlaridan juda uzoqda topamiz.
Noila dafn marosimini chiroq bilan kuzatib bordi, lekin sirni saqlash uchun chiroqni oʻchirish kerak edi. Noilaga bir qancha ayollar, jumladan, Usmonning qizi ham hamrohlik qildi[4].
Janoza namozini Jobir ibn Mutaʼam imomlik qilib, jasadni qabrga sekinlik bilan qoʻyishdi. Dafn etilgandan keyin Noila va Oysha gaplashmoqchi boʻlishdi, lekin gʻalayonchilardan kelib chiqishi mumkin boʻlgan xavf tufayli buni qilishdan tushkunlikka tushishdi[5].
Keyinchalik, Usmon vafotidan keyin beva qolgan va boshqa turmushga chiqmagan. Muoviya undan ikki marta turmushga chiqishni soʻradi (arablarda bevalarga uylanish odatiy hol edi). U birinchi marta ogʻzaki rad etdi, ikkinchisida esa uning maktubiga javoban ataylab sindirib tashlagan ikkita old tishini joʻnatdi va u endi goʻzal emasligini va Muoviya boshqa undan soʻramasligini koʻrsatdi[6].
Manbalar
- ↑ David Cook. Martyrdom in Islam. Cambridge University Press, 15 January 2007 — 49-bet. ISBN 978-1-316-58308-1.
- ↑ „Hazrat Usman“. 2007-yil 28-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ A. „'Uthman ibn 'Affan : The Man With Two Lights (Part Two)“ (2005-yil 29-noyabr). 2007-yil 9-noyabrda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ Muhammad ibn Jarir al-Tabari. Tarikh al-Rasul waʼl-Muluk. Translated by Humphreys, R. S. (1990). Volume 15: The Crisis of the Early Caliphate. Albany: State University of New York Press.
- ↑ The Encyclopaedia of World History: Ancient, Medieval, and Modern, Chronologically Arranged by Peter N. Stearns, William Leonard Langer
- ↑ Guthrie, Shirley. Arab Women in the Middle Ages: Private Lives and Public Roles (en). Saqi, 2013 — 90-bet. ISBN 9780863567643. Qaraldi: 2017-yil 24-sentyabr.