Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Musaddas: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
'''Musaddas''' ({{lang-ar|oltilik}}) - har bir bandi olti misradan iborat boʻlgan sheʻr. Musaddaslar ikki xil boʻladi. Musaddas, shuningdek, [[musammat]] xillaridan biri. [[Aruz]]ningturli [[vazn]]larida, turli [[mavzu]]larda yoziladi, a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-b-a, v-v-v-v-v-asr.. yoxud takror, [[tarje]] misralari, [[bayt]]lari boʻlsa — a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-b-a, v-v-vv-v-a; a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-a-a, v-v-v-v-a-a [[tarz]]ida [[qofiya]]lanib keladi. Musaddas ham musammatlarning boshqa xillaridagi kabi [[shoir]] yoxud ikki shoir [[taxallus]]i keltiriladi. Shu taxalluslarga qarab Musaddas [[sheʼr]] mustaqil yoki tazmin [[usul]]ida yaratilganligi aniqlanib olinadi. Birinchi usulda shoir oʻzining miyeralaridan iborat oltiliklar yaratadi. U sheʼriy [[devon]], majmua va [[bayoz]]larda baʼzan "tabʼi xud (oʻzining) Musaddas" izohi bilan berilgan. Ikkinchi usulda esa shoir oʻziga yoqqan ustoz yoki zamondosh shoir yoxud oʻz [[gʻazal]]idan tanlab, shu gʻazal baytlari oldidan unga toʻrt-toʻrt yangi miyeralar qoʻshib, gʻazal baytlarini oltiliklarga aylantirganlar. [[XVII asr|17]]—[[XX asr|<nowiki>XX</nowiki> asr]]larda yashab [[ijod]] etgan shoirlardan [[Boborahim Mashrab|Mashrab]], [[Nishotiy Muhammadniyoz|Nishotiy]], [[Huvaydo]], [[Amiriy (shoir)|Amiriy]], [[Ogahiy]], [[Nodira]], [[Furqat]], [[Avaz Oʻtar|Avaz]], [[Sidqiy Xondayliqiy]], [[Tabibiy Ahmad|Tabibiy]], [[Kamiy]] va boshqa M.lar yozishgan. [[Oʻzbek adabiyoti|Oʻzbek]] [[sheʼriyat]]idagi M.lar orasida, ayniqsa, Furqat [[qalam]]iga mansub "Sayding qoʻyaber, sayyod", "Etmadim", "Uch harobotiy" M.lari davr ruxining ifodalanishi, ijtimoiy mazmunining chukurligi, poetik jihatlarining oʻziga xosligi bilan ajralib turadi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
'''Musaddas''' ({{lang-ar|oltilik}}) — har bir bandi olti misradan iborat boʻlgan sheʻr. Musaddaslar ikki xil boʻladi. Musaddas, shuningdek, [[musammat]] xillaridan biri. [[Aruz]]ningturli [[vazn]]larida, turli [[mavzu]]larda yoziladi, a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-b-a, v-v-v-v-v-asr.. yoxud takror, [[tarje]] misralari, [[bayt]]lari boʻlsa — a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-b-a, v-v-vv-v-a; a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-a-a, v-v-v-v-a-a [[tarz]]ida [[qofiya]]lanib keladi. Musaddas ham musammatlarning boshqa xillaridagi kabi [[shoir]] yoxud ikki shoir [[taxallus]]i keltiriladi. Shu taxalluslarga qarab Musaddas [[sheʼr]] mustaqil yoki tazmin [[usul]]ida yaratilganligi aniqlanib olinadi. Birinchi usulda shoir oʻzining miyeralaridan iborat oltiliklar yaratadi. U sheʼriy [[devon]], majmua va [[bayoz]]larda baʼzan "tabʼi xud (oʻzining) Musaddas" izohi bilan berilgan. Ikkinchi usulda esa shoir oʻziga yoqqan ustoz yoki zamondosh shoir yoxud oʻz [[gʻazal]]idan tanlab, shu gʻazal baytlari oldidan unga toʻrt-toʻrt yangi miyeralar qoʻshib, gʻazal baytlarini oltiliklarga aylantirganlar. [[XVII asr|17]]—[[XX asr|<nowiki>XX</nowiki> asr]]larda yashab [[ijod]] etgan shoirlardan [[Boborahim Mashrab|Mashrab]], [[Nishotiy Muhammadniyoz|Nishotiy]], [[Huvaydo]], [[Amiriy (shoir)|Amiriy]], [[Ogahiy]], [[Nodira]], [[Furqat]], [[Avaz Oʻtar|Avaz]], [[Sidqiy Xondayliqiy]], [[Tabibiy Ahmad|Tabibiy]], [[Kamiy]] va boshqa M.lar yozishgan. [[Oʻzbek adabiyoti|Oʻzbek]] [[sheʼriyat]]idagi M.lar orasida, ayniqsa, Furqat [[qalam]]iga mansub "Sayding qoʻyaber, sayyod", "Etmadim", "Uch harobotiy" M.lari davr ruxining ifodalanishi, ijtimoiy mazmunining chukurligi, poetik jihatlarining oʻziga xosligi bilan ajralib turadi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri -->
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri -->


                                                                                 ''([[Furqat]])''
                                                                                 ''([[Furqat]])''


'''1''' - ov        '''2''' - tuzoq        '''3''' - asta        '''4''' - oyog'i bog'li, tutqundir
'''1''' - ov        '''2''' - tuzoq        '''3''' - asta        '''4''' - oyogʻi bogʻli, tutqundir


== Manbalar ==
== Manbalar ==

2026-yil 20-noyabr, 20:42 dagi (joriy) koʻrinishi

Musaddas (arabcha: oltilik‎‎) — har bir bandi olti misradan iborat boʻlgan sheʻr. Musaddaslar ikki xil boʻladi. Musaddas, shuningdek, musammat xillaridan biri. Aruzningturli vaznlarida, turli mavzularda yoziladi, a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-b-a, v-v-v-v-v-asr.. yoxud takror, tarje misralari, baytlari boʻlsa — a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-b-a, v-v-vv-v-a; a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-a-a, v-v-v-v-a-a tarzida qofiyalanib keladi. Musaddas ham musammatlarning boshqa xillaridagi kabi shoir yoxud ikki shoir taxallusi keltiriladi. Shu taxalluslarga qarab Musaddas sheʼr mustaqil yoki tazmin usulida yaratilganligi aniqlanib olinadi. Birinchi usulda shoir oʻzining miyeralaridan iborat oltiliklar yaratadi. U sheʼriy devon, majmua va bayozlarda baʼzan "tabʼi xud (oʻzining) Musaddas" izohi bilan berilgan. Ikkinchi usulda esa shoir oʻziga yoqqan ustoz yoki zamondosh shoir yoxud oʻz gʻazalidan tanlab, shu gʻazal baytlari oldidan unga toʻrt-toʻrt yangi miyeralar qoʻshib, gʻazal baytlarini oltiliklarga aylantirganlar. 17—XX asrlarda yashab ijod etgan shoirlardan Mashrab, Nishotiy, Huvaydo, Amiriy, Ogahiy, Nodira, Furqat, Avaz, Sidqiy Xondayliqiy, Tabibiy, Kamiy va boshqa M.lar yozishgan. Oʻzbek sheʼriyatidagi M.lar orasida, ayniqsa, Furqat qalamiga mansub "Sayding qoʻyaber, sayyod", "Etmadim", "Uch harobotiy" M.lari davr ruxining ifodalanishi, ijtimoiy mazmunining chukurligi, poetik jihatlarining oʻziga xosligi bilan ajralib turadi.[1]

  1. Mustaqil yaratilgan musaddaslar.
  2. Oʻzga shoir tomonidan yaratilgan gʻazallarning vazni va qofiyasiga mos yaratilgan musaddaslar.

Qofiyalanishi: a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-b-asr.. yoki a-a-a-a-a-a, b-b-b-b-a-asr..

Misol: Sayding qoʻya ber, sayyod...

Sayding1 qoʻya ber, sayyod, sayyora ekan mendek,           -a
Ol domini2 boʻynidin, bechora ekan mendek,                       -a
Oʻz yorini topmasdan ovora ekan mendek,                             -a
Iqboli nigun, baxti ham qora ekan mendek,                           -a
Hijron oʻtidin jismi koʻp yora ekan mendek,                          -a
Kuygan jigari-bagʻri sadpora ekan mendek.                          -a

Kes rishtanikim, qilsun chapaklar otib jasta3,                     -b
Hajrida alam tortib, boʻldi jigari xasta,                                    -b
Togʻlarga chiqib boʻlsun yori bilan payvasta,                        -b
Kel, kuyma balo domi birla ani pobasta4.                                -b
Hijron oʻqidin jismi koʻp yora ekan mendek,                            -a
Kuygan jigari - bagʻri sadpora ekan mendek.                          -a

                                                                                 (Furqat)

1 - ov        2 - tuzoq        3 - asta        4 - oyogʻi bogʻli, tutqundir

  1. ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil