Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
Muhammad Sodiq oʻgʻli Muhammad Yusufning (2004-yilda vafot etgan) oʻgʻli edi<ref>{{veb manbasi | url = http://carnegieendowment.org/files/cp_82_olcott2_final.pdf | title = A Face of Islam - Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf }}</ref>. | Muhammad Sodiq oʻgʻli Muhammad Yusufning (2004-yilda vafot etgan) oʻgʻli edi<ref>{{veb manbasi | url = http://carnegieendowment.org/files/cp_82_olcott2_final.pdf | title = A Face of Islam - Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf }}</ref>. | ||
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf [[1952-yil]] [[15-aprel]]da andijonlik islomshunos Muhammad Ali oilasida | Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf [[1952-yil]] [[15-aprel]]da andijonlik islomshunos Muhammad Ali oilasida tugʻilgan. | ||
Muhammad Sodiq | Muhammad Sodiq oʻrta maktabni tamomlagach, [[1970-yil]]da Buxorodagi Mir Arab madrasasida tahsil oldi va uni [[Eksternat|eksternat]] boʻyicha muvaffaqiyatli tamomladi. [[1973-yil]]da [[Toshkent islom instituti|Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutiga]] oʻqishga kirdi. [[1975|1975-yilda]] institutni tamomlab, „Sovet Sharq musulmonlari“ jurnalida ishlagan. [[1976|1976-yilda]] [[Tarobulus al-Gʻarb|Tripolidagi]] ([[Liviya]]) Daʼwa Islamia universitetiga oʻqishga kirdi va uni 1980-yilda imtiyozli diplom bilan tugatdi. Toshkentga qaytib, [[Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi]]ning tashqi aloqalar boʻlimida ishlagan. Imom Buxoriy nomidagi Oliy islom institutida dars bergan. Bu davrda Muhammad Sodiq institut uchun yangi oʻquv dasturini ishlab chiqdi, yangi islomiy fanlarni oʻqitishni yoʻlga qoʻydi, talabalarni zarur oʻquv va ilmiy adabiyotlar bilan taʼminlashni tashkillashtirdi. [[1986|1986-yilda]] shu institut rektori boʻldi. | ||
[[1989-yil]] [[6-fevral]]da Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf [[muftiy]] — [[Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi]] rahbari boʻldi. 1990-yilda Sovet Ittifoqi Oliy Sovetiga deputat etib saylandi. 1991-yilda mustaqil | [[1989-yil]] [[6-fevral]]da Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf [[muftiy]] — [[Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi]] rahbari boʻldi. 1990-yilda Sovet Ittifoqi Oliy Sovetiga deputat etib saylandi. 1991-yilda mustaqil Oʻzbekistonning birinchi muftiysi boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.profi-forex.org/novosti-mira/novosti-sng/uzbekistan/entry1008248239.html |sarlavha=Скончался известный в Узбекистане шейх |muallif=Биржевой лидер |nashriyot=www.profi-forex.org |qaralgan sana=2016-06-03 |arxivsana=2020-06-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200614213444/http://www.profi-forex.org/novosti-mira/novosti-sng/uzbekistan/entry1008248239.html}}</ref><ref>[https://www.alamy.com/moscow-ussr-december-21-1990-portrait-of-uzbekistans-first-mufti-peoples-deputy-sheikh-muhammad-sadik-muhammad-yusuf-at-4th-congress-of-peoples-deputies-of-the-ussr-image247153126.html?pv=1&stamp=2&imageid=6A66F789-9036-46F0-A589-75C9637A0481&p=382140&n=0&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3dbar%26st%3d0%26pn%3d1%26ps%3d100%26sortby%3d2%26resultview%3dsortbyPopular%26npgs%3d0%26qt%3dislamic%2520mufti%26qt_raw%3dislamic%2520mufti%26lic%3d3%26mr%3d0%26pr%3d0%26ot%3d0%26creative%3d%26ag%3d0%26hc%3d0%26pc%3d%26blackwhite%3d%26cutout%3d%26tbar%3d1%26et%3d0x000000000000000000000%26vp%3d0%26loc%3d0%26imgt%3d0%26dtfr%3d%26dtto%3d%26size%3d0xFF%26archive%3d1%26groupid%3d%26pseudoid%3d%26a%3d%26cdid%3d%26cdsrt%3d%26name%3d%26qn%3d%26apalib%3d%26apalic%3d%26lightbox%3d%26gname%3d%26gtype%3d%26xstx%3d0%26simid%3d%26saveQry%3d%26editorial%3d1%26nu%3d%26t%3d%26edoptin%3d%26customgeoip%3d%26cap%3d1%26cbstore%3d1%26vd%3d0%26lb%3d%26fi%3d2%26edrf%3d0%26ispremium%3d1%26flip%3d0%26pl%3d Moscow, USSR — December 21, 1990: Portrait of Uzbekistanʼs first mufti peopleʼs deputy Sheikh Muhammad Sadik Muhammad Yusuf at 4th Congress of Peopleʼs Deputies of the USSR] alamy.com</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.islamnews.ru/news-453471.html |sarlavha=В Узбекистане умер видный ученый и богослов |sana=2015-03-10 |nashriyot=[[IslamNews]] |qaralgan sana=2015-03-10 |arxivsana=2020-06-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200615015533/https://islamnews.ru/news-453471.html}}</ref>. | ||
1997-yilda Muhammad Sodiq [[Saudiya Arabistoni]]dagi xalqaro islom tashkiloti — Rabita al-Alam al-Islomiy ([[Islom olami uyushmasi]]) tarkibidagi musulmon mamlakatlari va [[Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] davlatlari uchun masʼul etib tayinlandi. | 1997-yilda Muhammad Sodiq [[Saudiya Arabistoni]]dagi xalqaro islom tashkiloti — Rabita al-Alam al-Islomiy ([[Islom olami uyushmasi]]) tarkibidagi musulmon mamlakatlari va [[Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] davlatlari uchun masʼul etib tayinlandi. | ||
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf | Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf Oʻzbekistondagi musulmonlarning ilmiy va diniy madaniyatini yuksaltirishga bagʻishlangan respublika boʻylab oʻtkazilgan koʻplab tadbir va yigʻilishlarda qatnashgan. Qurʼonning oʻzbek tiliga semantik tarjimasini amalga oshirgan, islom ilmlariga oid yuzdan ortiq kitob va tarjimalarini nashr ettirgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.islamnews.ru/news-453471.html |sarlavha=В Узбекистане умер видный ученый и богослов - IslamNews |sana=2015-03-10 |nashriyot=Ислам и мусульмане в России и в мире |til=ru |qaralgan sana=2016-06-03 |arxivsana=2020-06-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200615015533/https://islamnews.ru/news-453471.html}}</ref>. | ||
Butunjahon islom aloqalari tashkiloti taʼsischilar assambleyasi aʼzosi | Butunjahon islom aloqalari tashkiloti taʼsischilar assambleyasi aʼzosi boʻlib, Islom.uz sayti orqali Oʻzbekiston xalqi orasida diniy madaniyatni rivojlantirish yoʻlida band boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://rus.ozodlik.org/content/article/27605264.html |sarlavha=Год без шейха |nashriyot=Радио Озодлик |qaralgan sana=2016-06-03 |arxivsana=2016-06-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160629132923/http://rus.ozodlik.org/content/article/27605264.html}}</ref>. U doimiy ravishda dunyo boʻylab ilmiy konferensiyalar, seminarlar, uchrashuvlar va uchrashuvlarda qatnashdi. | ||
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf quyidagi musulmon tashkilotlariga aʼzo boʻlgan: | Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf quyidagi musulmon tashkilotlariga aʼzo boʻlgan: | ||
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf [[2015|2015-yil]] [[10-mart]] 62 yoshida yurak hurujidan vafot etdi<ref>{{veb manbasi |title=Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf janozasiga o‘n minglab odam yig‘ildi |url=https://www.ozodlik.org/a/26896107.html |website=https://www.ozodlik.org |publisher=Ozodlik radiosi}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf Toshkentda dafn etildi |url=https://www.amerikaovozi.com/a/muhammad-sodiq-dafni/2676400.html |website=https://www.amerikaovozi.com |publisher=Amerika ovozi}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=SHAYX MUHAMMAD SODIQ MUHAMMAD YUSUF |url=https://www.mirarab.uz/ruknlar/1233 |website=https://www.mirarab.uz |publisher=Mirarabuz}}</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://uz24.uz/society/skonchalsya-sheyh-muhammad-sadik-muhammad-yusuf |title=Скончался шейх Мухаммад Садык Мухаммад Юсуф |date=2015-03-10 |publisher=UZ24 |accessdate=2015-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150313104123/http://uz24.uz/society/skonchalsya-sheyh-muhammad-sadik-muhammad-yusuf |archivedate=2015-03-13 |deadlink=yes}}</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://www.talks.su/news/damir-muhetdinov-allah-vzyal-k-sebe-velikogo-alima-20150314/ |title=Дамир Мухетдинов: Аллах взял к Себе великого алима Мухаммада Садыка Мухаммада Юсуфа |date=2015-03-13 |publisher=talks.su |accessdate=2015-05-19}}{{Deadlink|date=February 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>. | Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf [[2015|2015-yil]] [[10-mart]] 62 yoshida yurak hurujidan vafot etdi<ref>{{veb manbasi |title=Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf janozasiga o‘n minglab odam yig‘ildi |url=https://www.ozodlik.org/a/26896107.html |website=https://www.ozodlik.org |publisher=Ozodlik radiosi}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf Toshkentda dafn etildi |url=https://www.amerikaovozi.com/a/muhammad-sodiq-dafni/2676400.html |website=https://www.amerikaovozi.com |publisher=Amerika ovozi}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=SHAYX MUHAMMAD SODIQ MUHAMMAD YUSUF |url=https://www.mirarab.uz/ruknlar/1233 |website=https://www.mirarab.uz |publisher=Mirarabuz}}</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://uz24.uz/society/skonchalsya-sheyh-muhammad-sadik-muhammad-yusuf |title=Скончался шейх Мухаммад Садык Мухаммад Юсуф |date=2015-03-10 |publisher=UZ24 |accessdate=2015-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150313104123/http://uz24.uz/society/skonchalsya-sheyh-muhammad-sadik-muhammad-yusuf |archivedate=2015-03-13 |deadlink=yes}}</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://www.talks.su/news/damir-muhetdinov-allah-vzyal-k-sebe-velikogo-alima-20150314/ |title=Дамир Мухетдинов: Аллах взял к Себе великого алима Мухаммада Садыка Мухаммада Юсуфа |date=2015-03-13 |publisher=talks.su |accessdate=2015-05-19}}{{Deadlink|date=February 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>. | ||
Dafn marosimi Toshkentning eski shahar qismidagi Shayx Zayniddin jome masjidida | Dafn marosimi Toshkentning eski shahar qismidagi Shayx Zayniddin jome masjidida oʻtdi<ref>{{Citation |title=Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlari „Shayx Zayniddin“ qabristoniga dafn etildi |url=http://info.islom.uz/index.php/home/yangiliklar/item/1453-shajkh-muhammad-sodiq-muhammad-yusuf-hazratlari-shajkh-zajniddin-qabristoniga-dafn-etildi |year= |access-date=2015-03-12 |archivedate=2015-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315095752/http://info.islom.uz/index.php/home/yangiliklar/item/1453-shajkh-muhammad-sodiq-muhammad-yusuf-hazratlari-shajkh-zajniddin-qabristoniga-dafn-etildi}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.talks.su/news/damir-muhetdinov-allah-vzyal-k-sebe-velikogo-alima-20150314/ |sarlavha=Дамир Мухетдинов: Аллах взял к Себе великого алима Мухаммада Садыка Мухаммада Юсуфа |sana=2015-03-13 |nashriyot=talks.su |qaralgan sana=2015-05-19 }}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Dafn marosimida nafaqat Toshkentdan, balki Oʻzbekistonning barcha viloyatlari va boshqa mamlakatlardan 200—250 mingga yaqin odam bevosita ishtirok etib, mustaqil Oʻzbekiston tarixidagi eng yirik dafn marosimiga aylandi<ref name="IslamRF2">{{Veb manbasi |url=http://islamrf.ru/news/w-news/world/36158/ |sarlavha=Мечеть в Корее назвали в честь шейха Мухаммада Садыка Мухаммада Юсуфа |sana=2015-03-19 |nashriyot=[[IslamRF.Ru]] |qaralgan sana=2015-04-06 |arxivsana=2020-02-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200218004449/http://islamrf.ru/news/w-news/world/36158}}</ref>. | ||
== Mukofotlari == | == Mukofotlari == | ||
Toshkent shahrining [[Chilonzor tumani]]da [[Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf masjidi (Toshkent)|uning nomi bilan atalgan masjid]] qurilgan. | Toshkent shahrining [[Chilonzor tumani]]da [[Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf masjidi (Toshkent)|uning nomi bilan atalgan masjid]] qurilgan. | ||
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf Istanbul | Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf Istanbul Taʼlim-Tarbiya Akademiyasi tashkil qilingan<ref>https://islom.uz/maqola/18967</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://shayxakademiyasi.uz/ |qaralgan sana=2023-11-28 |arxivsana=2023-11-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231121100919/https://shayxakademiyasi.uz/ }}</ref> | ||
== Kitoblari == | == Kitoblari == | ||
{{main article|Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf kitoblari roʻyxati}} | {{main article|Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf kitoblari roʻyxati}} | ||
1994-yildan 2000-yilgacha Muhammad Sodiq oʻttizga yaqin maqola va yigirma beshta kitoblarni yozdi. Koʻplari [[ | 1994-yildan 2000-yilgacha Muhammad Sodiq oʻttizga yaqin maqola va yigirma beshta kitoblarni yozdi. Koʻplari [[oʻzbek tili]]da yozilgan, baʼzilari esa rus tiliga ham tarjima qilingan<ref>[http://darakchi.uz/ru/70435 KNIGI ShYeYXA MUXAMMADA SADIKA PYeRYeVYeLI NA NYeSKOLKO YaZIKOV] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190515191348/http://www.darakchi.uz/ru/70435 |date=2019-05-15 }} darakchi.uz</ref>. Asosiy nashriyot [[Oʻsh (shahar)|Oʻsh]]dagi Islom madaniyat markazi matbuotining [[Qorasuv (Oʻsh viloyati)|Qorasuv]] boʻlimi edi{{Citation needed|date=July 2020}}. | ||
Muhammad Sodiq kitoblari orasida: ''[[Tafsiri hilol]]'' ( | Muhammad Sodiq kitoblari orasida: ''[[Tafsiri hilol]]'' (Qurʼoni Karim maʼnolarining tarjimasi va tafsiri, 6 jildda), ''Hadis va hayot'' ([[Hadis]] va hayoti, islom tarixi va barcha tafsilotlari haqida tizimli ravishda batafsil soʻz yurituvchi kitoblar turkumi, barcha paygʻambarlar tarixi.., 40 jild atrofida), ''Ruhiy tarbiya'' (Maʼnaviyat tarbiyasi, 3 jild), ''Kifoya'' (''[[fiqh]]'' (Islom huquqi) 3 jildli kitoblar) va boshqa koʻplab islomga oid kitoblar, bukletlar, audio va video materiallar hamda [[Imom al-Buxoriy]]ning mashhur kitoblarining oʻzbek tiliga tarjimalari bor. | ||
Muhammad Sodiq 2002-yildan beri oʻz kitoblarida eʼtiqod ichidagi boʻlinishlarni engib oʻtishga intilayotgan islom harakati uslubida quyidagi aqidani yozib kelgan: | Muhammad Sodiq 2002-yildan beri oʻz kitoblarida eʼtiqod ichidagi boʻlinishlarni engib oʻtishga intilayotgan islom harakati uslubida quyidagi aqidani yozib kelgan: | ||
2026-yil 20-noyabr, 20:29 dagi (joriy) koʻrinishi
| Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf | |
|---|---|
|
Yangiobod masjidida, 2014-yil | |
| Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi raisi | |
|
Mansab davri 1989-yildan – 1993-yilgacha | |
| Oʻtmishdoshi | Shamsiddinxon Boboxonov[1] |
| Vorisi | lavozim bekor qilingan |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
15-aprel 1952-yil Andijon, OʻzSSR, SSSR |
| Vafoti |
10-mart 2015-yil (62 yoshda) Toshkent, Oʻzbekiston |
| Fuqaroligi |
OʻzSSR |
| Otasi | Muhammad Yusuf ibn Muhammad Ali |
| Taʼlim | Mir Arab madrasasi |
| Kasbi | din arbobi |
| Dini | Islom (Hanafiy) |
| Mukofotlari |
|
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf ibn Muhammad Ali (1952—2015) — Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasining muftiysi (1989—1993). Islom ulamolari millatlararo ittifoqining aʼzosi.
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Muhammad Sodiq oʻgʻli Muhammad Yusufning (2004-yilda vafot etgan) oʻgʻli edi[2].
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf 1952-yil 15-aprelda andijonlik islomshunos Muhammad Ali oilasida tugʻilgan.
Muhammad Sodiq oʻrta maktabni tamomlagach, 1970-yilda Buxorodagi Mir Arab madrasasida tahsil oldi va uni eksternat boʻyicha muvaffaqiyatli tamomladi. 1973-yilda Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom institutiga oʻqishga kirdi. 1975-yilda institutni tamomlab, „Sovet Sharq musulmonlari“ jurnalida ishlagan. 1976-yilda Tripolidagi (Liviya) Daʼwa Islamia universitetiga oʻqishga kirdi va uni 1980-yilda imtiyozli diplom bilan tugatdi. Toshkentga qaytib, Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasining tashqi aloqalar boʻlimida ishlagan. Imom Buxoriy nomidagi Oliy islom institutida dars bergan. Bu davrda Muhammad Sodiq institut uchun yangi oʻquv dasturini ishlab chiqdi, yangi islomiy fanlarni oʻqitishni yoʻlga qoʻydi, talabalarni zarur oʻquv va ilmiy adabiyotlar bilan taʼminlashni tashkillashtirdi. 1986-yilda shu institut rektori boʻldi.
1989-yil 6-fevralda Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf muftiy — Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi rahbari boʻldi. 1990-yilda Sovet Ittifoqi Oliy Sovetiga deputat etib saylandi. 1991-yilda mustaqil Oʻzbekistonning birinchi muftiysi boʻldi[3][4][5].
1997-yilda Muhammad Sodiq Saudiya Arabistonidagi xalqaro islom tashkiloti — Rabita al-Alam al-Islomiy (Islom olami uyushmasi) tarkibidagi musulmon mamlakatlari va Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi davlatlari uchun masʼul etib tayinlandi.
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf Oʻzbekistondagi musulmonlarning ilmiy va diniy madaniyatini yuksaltirishga bagʻishlangan respublika boʻylab oʻtkazilgan koʻplab tadbir va yigʻilishlarda qatnashgan. Qurʼonning oʻzbek tiliga semantik tarjimasini amalga oshirgan, islom ilmlariga oid yuzdan ortiq kitob va tarjimalarini nashr ettirgan[6].
Butunjahon islom aloqalari tashkiloti taʼsischilar assambleyasi aʼzosi boʻlib, Islom.uz sayti orqali Oʻzbekiston xalqi orasida diniy madaniyatni rivojlantirish yoʻlida band boʻldi[7]. U doimiy ravishda dunyo boʻylab ilmiy konferensiyalar, seminarlar, uchrashuvlar va uchrashuvlarda qatnashdi.
Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf quyidagi musulmon tashkilotlariga aʼzo boʻlgan:
- Butunjahon musulmon ulamolari ittifoqi kotiblar kengashi (hammuassis);
- Islom olami uyushmasi taʼsischilar kengashi (Makka);
- Butunjahon tasavvuf uyushmasi prezidiumi;
- Jahon Xalq Islom Rahbarligi Bosh Kotibiyati;
- Butunjahon islom daʼvati kengashi prezidiumi;
- Qirollik Islom tafakkuri akademiyasi (Iordaniya);
- Islom ulamolari va jahon mutafakkirlari assambleyasi ijro byurosi (Makka);
- Jahon islom universiteti Ilmiy kengashi (Islomobod);
- Butunjahon masjidlar assotsiatsiyasi.
Muhammad Sodiq islom ulamolarining nodavlat tashkiloti Xalqaro musulmon ulamolari ittifoqi (IUMS) aʼzosi edi[8].
Shayx sobiq Sovet Ittifoqi prezidenti Mixail Gorbachevga musulmonlar huquqlari muammolarini tushuntirib bergan hisobot taqdim etdi. U musulmonlarga namoz oʻqish, dinni oʻrganish huquqlarini qaytarishni soʻradi. Muhammad Sodiqning Gorbachev bilan uchrashuvida kommunistik rejimda dinga nisbatan siyosatda ijobiy oʻzgarishlar kuzatildi. Muhammad Sodiqning saʼy-harakatlari bilan Sovet Ittifoqida koʻlab masjid va madrasalar qurildi. Musulmonlar oʻzlarining diniy urf-odatlari va marosimlariga rioya qilishlari mumkin edi[9].
Vafoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf 2015-yil 10-mart 62 yoshida yurak hurujidan vafot etdi[10][11][12][13][14].
Dafn marosimi Toshkentning eski shahar qismidagi Shayx Zayniddin jome masjidida oʻtdi[15][16]. Dafn marosimida nafaqat Toshkentdan, balki Oʻzbekistonning barcha viloyatlari va boshqa mamlakatlardan 200—250 mingga yaqin odam bevosita ishtirok etib, mustaqil Oʻzbekiston tarixidagi eng yirik dafn marosimiga aylandi[17].
Mukofotlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]1989-yilda Xalqlar doʻstligi ordeni bilan taqdirlangan.
2023-yil 27-iyunda Shavkat Mirziyoyev tomonidan Oliy darajali Imom Buxoriy ordeni bilan mukofotlangan[18][19][20].
Xotirasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Koreya Respublikasining Kojedo shahrida uning nomiga masjid qurilgan[21].
Checheniston poytaxti Grozniydagi koʻchalardan biriga uning nomi berilgan[22]
Qozogʻistonning Chimkent shahrida uning nomiga masjid qurilgan[23].
Moskva viloyati Balashixa tumanida shayx nomi bilan ayollar va erkaklar madrasasi tashkil etilgan[24].
Toshkent shahrining Chilonzor tumanida uning nomi bilan atalgan masjid qurilgan.
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf Istanbul Taʼlim-Tarbiya Akademiyasi tashkil qilingan[25][26]
Kitoblari
[tahrir | manbasini tahrirlash]1994-yildan 2000-yilgacha Muhammad Sodiq oʻttizga yaqin maqola va yigirma beshta kitoblarni yozdi. Koʻplari oʻzbek tilida yozilgan, baʼzilari esa rus tiliga ham tarjima qilingan[27]. Asosiy nashriyot Oʻshdagi Islom madaniyat markazi matbuotining Qorasuv boʻlimi edi[manba kerak].
Muhammad Sodiq kitoblari orasida: Tafsiri hilol (Qurʼoni Karim maʼnolarining tarjimasi va tafsiri, 6 jildda), Hadis va hayot (Hadis va hayoti, islom tarixi va barcha tafsilotlari haqida tizimli ravishda batafsil soʻz yurituvchi kitoblar turkumi, barcha paygʻambarlar tarixi.., 40 jild atrofida), Ruhiy tarbiya (Maʼnaviyat tarbiyasi, 3 jild), Kifoya (fiqh (Islom huquqi) 3 jildli kitoblar) va boshqa koʻplab islomga oid kitoblar, bukletlar, audio va video materiallar hamda Imom al-Buxoriyning mashhur kitoblarining oʻzbek tiliga tarjimalari bor.
Muhammad Sodiq 2002-yildan beri oʻz kitoblarida eʼtiqod ichidagi boʻlinishlarni engib oʻtishga intilayotgan islom harakati uslubida quyidagi aqidani yozib kelgan:
Bizning shiorimiz: Haqiqiy iymonga, sof Islomga intilamiz, Qurʼon va Sunnatni ularga amal qilish uchun oʼrganishni istaymiz va Islom ilmini yoyishni istaymiz. Biz haqiqiy mujtahidlar — muborak ajdodlarga (as-Salaf as-Solihun) ergashishni xohlaymiz; toqat va birodarlikni (musulmonlar) yoyishni istaymiz. Shuningdek, biz diniy savodsizlikni yoʼq qilishni, qarama-qarshilik va boʻlinishlarimizga chek qoʻyishni, aqidaparastlik va gunohkor ishlarimizni tozalashni xohlaymiz[28].
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf kitoblari roʻyxati
- Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf masjidi (Toshkent)
- Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf masjidi (Janubiy Koreya)
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Жизнь муфтиев Бабахановых: служение возрождению Ислама в Советском Союзе
- ↑ „A Face of Islam - Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf“.
- ↑ Биржевой лидер. „Скончался известный в Узбекистане шейх“. www.profi-forex.org. 2020-yil 14-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 3-iyun.
- ↑ Moscow, USSR — December 21, 1990: Portrait of Uzbekistanʼs first mufti peopleʼs deputy Sheikh Muhammad Sadik Muhammad Yusuf at 4th Congress of Peopleʼs Deputies of the USSR alamy.com
- ↑ „В Узбекистане умер видный ученый и богослов“. IslamNews (2015-yil 10-mart). 2020-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 10-mart.
- ↑ „В Узбекистане умер видный ученый и богослов - IslamNews“ (ru). Ислам и мусульмане в России и в мире (2015-yil 10-mart). 2020-yil 15-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 3-iyun.
- ↑ „Год без шейха“. Радио Озодлик. 2016-yil 29-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 3-iyun.
- ↑ „Islamic Cultural Movements - Biographies“. SSRC. 2012-yil 26-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 20-dekabr.
- ↑ „Biography of Sheikh Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf“ (Uzbek). 2015-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 14-mart.
- ↑ „Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf janozasiga o‘n minglab odam yig‘ildi“. https://www.ozodlik.org. Ozodlik radiosi.
- ↑ „Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf Toshkentda dafn etildi“. https://www.amerikaovozi.com. Amerika ovozi.
- ↑ „SHAYX MUHAMMAD SODIQ MUHAMMAD YUSUF“. https://www.mirarab.uz. Mirarabuz.
- ↑ „Скончался шейх Мухаммад Садык Мухаммад Юсуф“ (deadlink). UZ24 (2015-yil 10-mart). 2015-yil 13-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 10-mart.
- ↑ „Дамир Мухетдинов: Аллах взял к Себе великого алима Мухаммада Садыка Мухаммада Юсуфа“. talks.su (2015-yil 13-mart). Qaraldi: 2015-yil 19-may.[sayt ishlamaydi]
- ↑ Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlari „Shayx Zayniddin“ qabristoniga dafn etildi, 2015-03-15da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2015-03-12
- ↑ „Дамир Мухетдинов: Аллах взял к Себе великого алима Мухаммада Садыка Мухаммада Юсуфа“. talks.su (2015-yil 13-mart). Qaraldi: 2015-yil 19-may.[sayt ishlamaydi]
- ↑ „Мечеть в Корее назвали в честь шейха Мухаммада Садыка Мухаммада Юсуфа“. IslamRF.Ru (2015-yil 19-mart). 2020-yil 18-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 6-aprel.
- ↑
Davletovuz kanali(oʻzb.) Telegram mesenjerida
- ↑ „Марҳум шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуфни «Олий Даражали Имом Бухорий» ордени билан мукофотлаш тўғрисида“ (uz). president.uz. Qaraldi: 27.06.23.
- ↑ „Marhum shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf «Oliy Darajali Imom Buxoriy» ordeni bilan mukofotlandi“ (uz). Kun.uz. Qaraldi: 27.06.23.
- ↑ „Мечеть в Корее назвали в честь шейха Мухаммада Садыка Мухаммада Юсуфа“. IslamRF.Ru (2015-yil 19-mart). Qaraldi: 2015-yil 6-aprel.
- ↑ „Рамзан Кадыров посвятит узбекскому шейху одну из улиц Грозного“. IslamNews (2015-yil 11-mart). Qaraldi: 2015-yil 12-mart.
- ↑ V Shimkente otkrilas mechet imeni Muxammada Sodika, raximaxuLlax, 2015-05-28da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2019-11-10
- ↑ https://m.kun.uz/news/2019/12/29/moskvada-shayx-muhammad-sodiq-muhammad-yusuf-madrasasi-borligini-bilasizmi-kunuzda-eksklyuziv-suhbat
- ↑ https://islom.uz/maqola/18967
- ↑ „arxiv nusxasi“. 2023-yil 21-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 28-noyabr.
- ↑ KNIGI ShYeYXA MUXAMMADA SADIKA PYeRYeVYeLI NA NYeSKOLKO YaZIKOV (Wayback Machine saytida 2019-05-15 sanasida arxivlangan) darakchi.uz
- ↑ Olcott, Martha Brill. In the Whirlwind of Jihad (en). Washington, D.C.: Brookings Institution Press, 2012 — 125-bet. ISBN 9780870033018.
- 15-aprelda tugʻilganlar
- 1952-yilda tugʻilganlar
- Andijonda tugʻilganlar
- 2015-yilda vafot etganlar
- 10-martda vafot etganlar
- Toshkentda vafot etganlar
- Xalqlar doʻstligi ordeni sohiblari
- Oliy darajali Imom Buxoriy ordeni sohiblari
- Mir Arab madrasasida tahsil olganlar
- Toshkent islom instituti bitiruvchilari
- Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlari diniy boshqarmasi muftiylari
- Imomlar
- Oʻzbekiston yetakchilari
- Oʻzbekiston Bosh muftiylari
- Oʻzbekiston ilohiyotshunoslari
- Islom:Shaxslar
- Alifbo boʻyicha olimlar
- Hanafiylar
- Moturidiylar