Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Majma' az-zavoid: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
|Til= Arab
|Til= Arab
|Janr=Hadis}}
|Janr=Hadis}}
'''“Majma’ az-zavoid va manba’ al-favoid”''' (arab. مجمع الزوائد ومنبع الفوائد) - Ali ibn Abu Bakr Haysamiy (1335—1404) tomonidan yozilgan ikkinchi darajali sunniy hadislar toʻplami. Unda avvalgi birlamchi toʻplamlarning “noyob” hadislari jamlangan.
'''“Majma’ az-zavoid va manba’ al-favoid”''' (arab. مجمع الزوائد ومنبع الفوائد) — Ali ibn Abu Bakr Haysamiy (1335—1404) tomonidan yozilgan ikkinchi darajali sunniy hadislar toʻplami. Unda avvalgi birlamchi toʻplamlarning “noyob” hadislari jamlangan.


== Tavsif ==
== Tavsif ==
'''Az-Zavoid'''<br />
'''Az-Zavoid'''<br />
Asrlar oʻtishi bilan ba’zi mualliflar birlamchi toʻplamlardan olingan ikkinchi darajali [[hadis]] toʻplamlarini yoza boshladilar. Bu asarlarni yaratish usullaridan biri “az-zavoid”, ya’ni bir toʻplamda uchrab, boshqa bir toʻplamda mavjud boʻlmagan har qanday “noyob” hadislarni jamlash edi. Bunda koʻpincha oltita sahih hadis toʻplamida uchramaydigan hadislar olinar edi<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7.">''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah al-Musharrafah'', by Diya Ikram al-'Umari, pg. 366-7, ''Maktabah al-'Ulum wa al-Hikam'', Madinah, Saudi Arabia, fifth edition, 1994.</ref>.
Asrlar oʻtishi bilan baʼzi mualliflar birlamchi toʻplamlardan olingan ikkinchi darajali [[hadis]] toʻplamlarini yoza boshladilar. Bu asarlarni yaratish usullaridan biri “az-zavoid”, yaʼni bir toʻplamda uchrab, boshqa bir toʻplamda mavjud boʻlmagan har qanday “noyob” hadislarni jamlash edi. Bunda koʻpincha oltita sahih hadis toʻplamida uchramaydigan hadislar olinar edi<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7.">''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah al-Musharrafah'', by Diya Ikram al-'Umari, pg. 366-7, ''Maktabah al-'Ulum wa al-Hikam'', Madinah, Saudi Arabia, fifth edition, 1994.</ref>.


'''Majma’ az-zavoid'''<br />
'''Majma’ az-zavoid'''<br />


“Majma az-zavoid” asari hadis jamlashdagi az-zavoid metodologiyasining yorqin namunasidir. Unda [[Ahmad ibn Hanbal|Ahmad ibn Hanbalning]] “Musnad”i, Abu Yaʼlo Mavsiliyning “Musnad”i, Abu Bakr Bazzorning “Musnad”i va Tabaroniyning uchta toʻplami: “al-Muʼjam al-Kabir”, “al-Mu’jam al-avsat” va “al-Mu’jam as-sagʻir”dan olingan 18700 ta hadis mavjud. Haysamiy toʻplagan hadislar oltita sahih hadis toʻplamlarida uchramaydigan hadislardir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.sifatusafwa.com/en/classical-collections-of-hadeeth/majma-az-zawaid-of-imam-al-haythami.html|title=MAJMA' AZ-ZAWAID OF IMAM AL-HAYTHAMI|website=sifatusafwa.com|qaralgan sana=2023-03-15|arxivsana=2023-03-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230325081412/https://www.sifatusafwa.com/en/classical-collections-of-hadeeth/majma-az-zawaid-of-imam-al-haythami.html}}</ref>.
“Majma az-zavoid” asari hadis jamlashdagi az-zavoid metodologiyasining yorqin namunasidir. Unda [[Ahmad ibn Hanbal|Ahmad ibn Hanbalning]] “Musnad”i, Abu Yaʼlo Mavsiliyning “Musnad”i, Abu Bakr Bazzorning “Musnad”i va Tabaroniyning uchta toʻplami: “al-Muʼjam al-Kabir”, “al-Muʼjam al-avsat” va “al-Muʼjam as-sagʻir”dan olingan 18700 ta hadis mavjud. Haysamiy toʻplagan hadislar oltita sahih hadis toʻplamlarida uchramaydigan hadislardir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.sifatusafwa.com/en/classical-collections-of-hadeeth/majma-az-zawaid-of-imam-al-haythami.html|title=MAJMA' AZ-ZAWAID OF IMAM AL-HAYTHAMI|website=sifatusafwa.com|qaralgan sana=2023-03-15|arxivsana=2023-03-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230325081412/https://www.sifatusafwa.com/en/classical-collections-of-hadeeth/majma-az-zawaid-of-imam-al-haythami.html}}</ref>.


U avvalgi hadis toʻplamlaridan jamlangani va hadislarning isnodini oʻz ichiga olmagani uchun ikkinchi darajali hisoblanadi. Manba kitoblari asosan musnad tarzida tartiblangan boʻlsa-da, “Majmaʼ az-zavoid”ning oʻzi fiqhga oid dolzarb boblar sarlavhalari boʻyicha tartiblangan<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7."/> . Muallif har bir hadisning sahihligiga izoh berib, ayrim roviylarning ishonchliligini baholagan<ref name="''al-Risalah al-Mustatrafah'', pg. 171-2.">''al-Risalah al-Mustatrafah'', by al-Kattani, pg. 171-2, ''Dar al-Bashaʼir al-Islamiyyah'', seventh edition, 2007.</ref> Biroq, u oʻzi baholagan hadisga nisbatan hukmlarida biroz yumshoq boʻlgan hisoblanadi<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7."/>.
U avvalgi hadis toʻplamlaridan jamlangani va hadislarning isnodini oʻz ichiga olmagani uchun ikkinchi darajali hisoblanadi. Manba kitoblari asosan musnad tarzida tartiblangan boʻlsa-da, “Majmaʼ az-zavoid”ning oʻzi fiqhga oid dolzarb boblar sarlavhalari boʻyicha tartiblangan<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7."/> . Muallif har bir hadisning sahihligiga izoh berib, ayrim roviylarning ishonchliligini baholagan<ref name="''al-Risalah al-Mustatrafah'', pg. 171-2.">''al-Risalah al-Mustatrafah'', by al-Kattani, pg. 171-2, ''Dar al-Bashaʼir al-Islamiyyah'', seventh edition, 2007.</ref> Biroq, u oʻzi baholagan hadisga nisbatan hukmlarida biroz yumshoq boʻlgan hisoblanadi<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7."/>.


== E’tirof ==
== Eʼtirof ==
Kattoniy “al-Majma’ az-zavoid”ni “eng foydali hadis kitoblaridan, toʻgʻrirogʻi, unga teng keladigan kitob yoʻq va muqobili hali yozilmagan” deb taʼriflagan<ref name="''al-Risalah al-Mustatrafah'', pg. 171-2."/>.
Kattoniy “al-Majma’ az-zavoid”ni “eng foydali hadis kitoblaridan, toʻgʻrirogʻi, unga teng keladigan kitob yoʻq va muqobili hali yozilmagan” deb taʼriflagan<ref name="''al-Risalah al-Mustatrafah'', pg. 171-2."/>.


• “Gʻoya al-maqsad fi zavoid al-Musnad”: Imom Ahmad musnadining zavoidi;<br />
• “Gʻoya al-maqsad fi zavoid al-Musnad”: Imom Ahmad musnadining zavoidi;<br />
• “Al-Bahr az-zahhor fi zavoid Musnad al-Bazzor”: Bazzor musnadining zavoidi;<br />
• “Al-Bahr az-zahhor fi zavoid Musnad al-Bazzor”: Bazzor musnadining zavoidi;<br />
• Abu Ya’lo al-Mavsiliy “Musnadi”ning zavoidi;<br />
• Abu Yaʼlo al-Mavsiliy “Musnadi”ning zavoidi;<br />
• “Al-Badr al-munir fi zavoid al-mu’jam al-kabir”: Tabaroniyning “Al-Mu’jam al-kabir” asarining zavoidi;<br />
• “Al-Badr al-munir fi zavoid al-muʼjam al-kabir”: Tabaroniyning “Al-Muʼjam al-kabir” asarining zavoidi;<br />
• “Majma al-bahrayn fi zavoid al-mu’jamayn”: Tabaroniyning “al-Mu’jam al-avsat” va “al-Mu’jam as-sag’ir” asarining zavoidlari.
• “Majma al-bahrayn fi zavoid al-muʼjamayn”: Tabaroniyning “al-Muʼjam al-avsat” va “al-Muʼjam as-sagʻir” asarining zavoidlari.


== Nashrlari ==
== Nashrlari ==

2026-yil 20-noyabr, 18:14 dagi (joriy) koʻrinishi

Majma’ az-zavoid
Muallif(lar) Ali ibn Abu Bakr Haysamiy
Til arabcha
Janr(lar)i Hadis

“Majma’ az-zavoid va manba’ al-favoid” (arab. مجمع الزوائد ومنبع الفوائد) — Ali ibn Abu Bakr Haysamiy (1335—1404) tomonidan yozilgan ikkinchi darajali sunniy hadislar toʻplami. Unda avvalgi birlamchi toʻplamlarning “noyob” hadislari jamlangan.

Az-Zavoid
Asrlar oʻtishi bilan baʼzi mualliflar birlamchi toʻplamlardan olingan ikkinchi darajali hadis toʻplamlarini yoza boshladilar. Bu asarlarni yaratish usullaridan biri “az-zavoid”, yaʼni bir toʻplamda uchrab, boshqa bir toʻplamda mavjud boʻlmagan har qanday “noyob” hadislarni jamlash edi. Bunda koʻpincha oltita sahih hadis toʻplamida uchramaydigan hadislar olinar edi[1].

Majma’ az-zavoid

“Majma az-zavoid” asari hadis jamlashdagi az-zavoid metodologiyasining yorqin namunasidir. Unda Ahmad ibn Hanbalning “Musnad”i, Abu Yaʼlo Mavsiliyning “Musnad”i, Abu Bakr Bazzorning “Musnad”i va Tabaroniyning uchta toʻplami: “al-Muʼjam al-Kabir”, “al-Muʼjam al-avsat” va “al-Muʼjam as-sagʻir”dan olingan 18700 ta hadis mavjud. Haysamiy toʻplagan hadislar oltita sahih hadis toʻplamlarida uchramaydigan hadislardir[2].

U avvalgi hadis toʻplamlaridan jamlangani va hadislarning isnodini oʻz ichiga olmagani uchun ikkinchi darajali hisoblanadi. Manba kitoblari asosan musnad tarzida tartiblangan boʻlsa-da, “Majmaʼ az-zavoid”ning oʻzi fiqhga oid dolzarb boblar sarlavhalari boʻyicha tartiblangan[1] . Muallif har bir hadisning sahihligiga izoh berib, ayrim roviylarning ishonchliligini baholagan[3] Biroq, u oʻzi baholagan hadisga nisbatan hukmlarida biroz yumshoq boʻlgan hisoblanadi[1].

Kattoniy “al-Majma’ az-zavoid”ni “eng foydali hadis kitoblaridan, toʻgʻrirogʻi, unga teng keladigan kitob yoʻq va muqobili hali yozilmagan” deb taʼriflagan[3].

Yozilish tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

• “Majma’ az-zavoid” muallifning oldingi bir qator asarlarini oʻzida jamlagan. Bu asarlar quyidagilar:
• “Gʻoya al-maqsad fi zavoid al-Musnad”: Imom Ahmad musnadining zavoidi;
• “Al-Bahr az-zahhor fi zavoid Musnad al-Bazzor”: Bazzor musnadining zavoidi;
• Abu Yaʼlo al-Mavsiliy “Musnadi”ning zavoidi;
• “Al-Badr al-munir fi zavoid al-muʼjam al-kabir”: Tabaroniyning “Al-Muʼjam al-kabir” asarining zavoidi;
• “Majma al-bahrayn fi zavoid al-muʼjamayn”: Tabaroniyning “al-Muʼjam al-avsat” va “al-Muʼjam as-sagʻir” asarining zavoidlari.

• Asar Hijriy 1352–1353/milodiy 1933-1934 yillarda Qohirada bosilgan. • Muassasa al-Maorif tomonidan 1986-yilda Bayrutda jami 5 jildda chop etilgan (har bir jildda 2 qismdan iborat). Unga Iroqiy va Ibn Hajar Asqaloniyning tahriri kiritilgan.

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Buhuth fi Tarikh al-Sunnah al-Musharrafah, by Diya Ikram al-'Umari, pg. 366-7, Maktabah al-'Ulum wa al-Hikam, Madinah, Saudi Arabia, fifth edition, 1994.
  2. ↑ „MAJMA' AZ-ZAWAID OF IMAM AL-HAYTHAMI“. sifatusafwa.com. 2023-yil 25-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 15-mart.
  3. ↑ 3,0 3,1 al-Risalah al-Mustatrafah, by al-Kattani, pg. 171-2, Dar al-Bashaʼir al-Islamiyyah, seventh edition, 2007.