Majma' az-zavoid: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
|Til= Arab | |Til= Arab | ||
|Janr=Hadis}} | |Janr=Hadis}} | ||
'''“Majma’ az-zavoid va manba’ al-favoid”''' (arab. مجمع الزوائد ومنبع الفوائد) | '''“Majma’ az-zavoid va manba’ al-favoid”''' (arab. مجمع الزوائد ومنبع الفوائد) — Ali ibn Abu Bakr Haysamiy (1335—1404) tomonidan yozilgan ikkinchi darajali sunniy hadislar toʻplami. Unda avvalgi birlamchi toʻplamlarning “noyob” hadislari jamlangan. | ||
== Tavsif == | == Tavsif == | ||
'''Az-Zavoid'''<br /> | '''Az-Zavoid'''<br /> | ||
Asrlar oʻtishi bilan | Asrlar oʻtishi bilan baʼzi mualliflar birlamchi toʻplamlardan olingan ikkinchi darajali [[hadis]] toʻplamlarini yoza boshladilar. Bu asarlarni yaratish usullaridan biri “az-zavoid”, yaʼni bir toʻplamda uchrab, boshqa bir toʻplamda mavjud boʻlmagan har qanday “noyob” hadislarni jamlash edi. Bunda koʻpincha oltita sahih hadis toʻplamida uchramaydigan hadislar olinar edi<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7.">''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah al-Musharrafah'', by Diya Ikram al-'Umari, pg. 366-7, ''Maktabah al-'Ulum wa al-Hikam'', Madinah, Saudi Arabia, fifth edition, 1994.</ref>. | ||
'''Majma’ az-zavoid'''<br /> | '''Majma’ az-zavoid'''<br /> | ||
“Majma az-zavoid” asari hadis jamlashdagi az-zavoid metodologiyasining yorqin namunasidir. Unda [[Ahmad ibn Hanbal|Ahmad ibn Hanbalning]] “Musnad”i, Abu Yaʼlo Mavsiliyning “Musnad”i, Abu Bakr Bazzorning “Musnad”i va Tabaroniyning uchta toʻplami: “al-Muʼjam al-Kabir”, “al- | “Majma az-zavoid” asari hadis jamlashdagi az-zavoid metodologiyasining yorqin namunasidir. Unda [[Ahmad ibn Hanbal|Ahmad ibn Hanbalning]] “Musnad”i, Abu Yaʼlo Mavsiliyning “Musnad”i, Abu Bakr Bazzorning “Musnad”i va Tabaroniyning uchta toʻplami: “al-Muʼjam al-Kabir”, “al-Muʼjam al-avsat” va “al-Muʼjam as-sagʻir”dan olingan 18700 ta hadis mavjud. Haysamiy toʻplagan hadislar oltita sahih hadis toʻplamlarida uchramaydigan hadislardir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.sifatusafwa.com/en/classical-collections-of-hadeeth/majma-az-zawaid-of-imam-al-haythami.html|title=MAJMA' AZ-ZAWAID OF IMAM AL-HAYTHAMI|website=sifatusafwa.com|qaralgan sana=2023-03-15|arxivsana=2023-03-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230325081412/https://www.sifatusafwa.com/en/classical-collections-of-hadeeth/majma-az-zawaid-of-imam-al-haythami.html}}</ref>. | ||
U avvalgi hadis toʻplamlaridan jamlangani va hadislarning isnodini oʻz ichiga olmagani uchun ikkinchi darajali hisoblanadi. Manba kitoblari asosan musnad tarzida tartiblangan boʻlsa-da, “Majmaʼ az-zavoid”ning oʻzi fiqhga oid dolzarb boblar sarlavhalari boʻyicha tartiblangan<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7."/> . Muallif har bir hadisning sahihligiga izoh berib, ayrim roviylarning ishonchliligini baholagan<ref name="''al-Risalah al-Mustatrafah'', pg. 171-2.">''al-Risalah al-Mustatrafah'', by al-Kattani, pg. 171-2, ''Dar al-Bashaʼir al-Islamiyyah'', seventh edition, 2007.</ref> Biroq, u oʻzi baholagan hadisga nisbatan hukmlarida biroz yumshoq boʻlgan hisoblanadi<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7."/>. | U avvalgi hadis toʻplamlaridan jamlangani va hadislarning isnodini oʻz ichiga olmagani uchun ikkinchi darajali hisoblanadi. Manba kitoblari asosan musnad tarzida tartiblangan boʻlsa-da, “Majmaʼ az-zavoid”ning oʻzi fiqhga oid dolzarb boblar sarlavhalari boʻyicha tartiblangan<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7."/> . Muallif har bir hadisning sahihligiga izoh berib, ayrim roviylarning ishonchliligini baholagan<ref name="''al-Risalah al-Mustatrafah'', pg. 171-2.">''al-Risalah al-Mustatrafah'', by al-Kattani, pg. 171-2, ''Dar al-Bashaʼir al-Islamiyyah'', seventh edition, 2007.</ref> Biroq, u oʻzi baholagan hadisga nisbatan hukmlarida biroz yumshoq boʻlgan hisoblanadi<ref name="''Buhuth fi Tarikh al-Sunnah'', pg. 366-7."/>. | ||
== | == Eʼtirof == | ||
Kattoniy “al-Majma’ az-zavoid”ni “eng foydali hadis kitoblaridan, toʻgʻrirogʻi, unga teng keladigan kitob yoʻq va muqobili hali yozilmagan” deb taʼriflagan<ref name="''al-Risalah al-Mustatrafah'', pg. 171-2."/>. | Kattoniy “al-Majma’ az-zavoid”ni “eng foydali hadis kitoblaridan, toʻgʻrirogʻi, unga teng keladigan kitob yoʻq va muqobili hali yozilmagan” deb taʼriflagan<ref name="''al-Risalah al-Mustatrafah'', pg. 171-2."/>. | ||
• “Gʻoya al-maqsad fi zavoid al-Musnad”: Imom Ahmad musnadining zavoidi;<br /> | • “Gʻoya al-maqsad fi zavoid al-Musnad”: Imom Ahmad musnadining zavoidi;<br /> | ||
• “Al-Bahr az-zahhor fi zavoid Musnad al-Bazzor”: Bazzor musnadining zavoidi;<br /> | • “Al-Bahr az-zahhor fi zavoid Musnad al-Bazzor”: Bazzor musnadining zavoidi;<br /> | ||
• Abu | • Abu Yaʼlo al-Mavsiliy “Musnadi”ning zavoidi;<br /> | ||
• “Al-Badr al-munir fi zavoid al- | • “Al-Badr al-munir fi zavoid al-muʼjam al-kabir”: Tabaroniyning “Al-Muʼjam al-kabir” asarining zavoidi;<br /> | ||
• “Majma al-bahrayn fi zavoid al- | • “Majma al-bahrayn fi zavoid al-muʼjamayn”: Tabaroniyning “al-Muʼjam al-avsat” va “al-Muʼjam as-sagʻir” asarining zavoidlari. | ||
== Nashrlari == | == Nashrlari == | ||
2026-yil 20-noyabr, 18:14 dagi (joriy) koʻrinishi
| Muallif(lar) | Ali ibn Abu Bakr Haysamiy |
|---|---|
| Til | arabcha |
| Janr(lar)i | Hadis |
“Majma’ az-zavoid va manba’ al-favoid” (arab. مجمع الزوائد ومنبع الفوائد) — Ali ibn Abu Bakr Haysamiy (1335—1404) tomonidan yozilgan ikkinchi darajali sunniy hadislar toʻplami. Unda avvalgi birlamchi toʻplamlarning “noyob” hadislari jamlangan.
Tavsif
[tahrir | manbasini tahrirlash]Az-Zavoid
Asrlar oʻtishi bilan baʼzi mualliflar birlamchi toʻplamlardan olingan ikkinchi darajali hadis toʻplamlarini yoza boshladilar. Bu asarlarni yaratish usullaridan biri “az-zavoid”, yaʼni bir toʻplamda uchrab, boshqa bir toʻplamda mavjud boʻlmagan har qanday “noyob” hadislarni jamlash edi. Bunda koʻpincha oltita sahih hadis toʻplamida uchramaydigan hadislar olinar edi[1].
Majma’ az-zavoid
“Majma az-zavoid” asari hadis jamlashdagi az-zavoid metodologiyasining yorqin namunasidir. Unda Ahmad ibn Hanbalning “Musnad”i, Abu Yaʼlo Mavsiliyning “Musnad”i, Abu Bakr Bazzorning “Musnad”i va Tabaroniyning uchta toʻplami: “al-Muʼjam al-Kabir”, “al-Muʼjam al-avsat” va “al-Muʼjam as-sagʻir”dan olingan 18700 ta hadis mavjud. Haysamiy toʻplagan hadislar oltita sahih hadis toʻplamlarida uchramaydigan hadislardir[2].
U avvalgi hadis toʻplamlaridan jamlangani va hadislarning isnodini oʻz ichiga olmagani uchun ikkinchi darajali hisoblanadi. Manba kitoblari asosan musnad tarzida tartiblangan boʻlsa-da, “Majmaʼ az-zavoid”ning oʻzi fiqhga oid dolzarb boblar sarlavhalari boʻyicha tartiblangan[1] . Muallif har bir hadisning sahihligiga izoh berib, ayrim roviylarning ishonchliligini baholagan[3] Biroq, u oʻzi baholagan hadisga nisbatan hukmlarida biroz yumshoq boʻlgan hisoblanadi[1].
Eʼtirof
[tahrir | manbasini tahrirlash]Kattoniy “al-Majma’ az-zavoid”ni “eng foydali hadis kitoblaridan, toʻgʻrirogʻi, unga teng keladigan kitob yoʻq va muqobili hali yozilmagan” deb taʼriflagan[3].
Yozilish tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]• “Majma’ az-zavoid” muallifning oldingi bir qator asarlarini oʻzida jamlagan. Bu asarlar quyidagilar:
• “Gʻoya al-maqsad fi zavoid al-Musnad”: Imom Ahmad musnadining zavoidi;
• “Al-Bahr az-zahhor fi zavoid Musnad al-Bazzor”: Bazzor musnadining zavoidi;
• Abu Yaʼlo al-Mavsiliy “Musnadi”ning zavoidi;
• “Al-Badr al-munir fi zavoid al-muʼjam al-kabir”: Tabaroniyning “Al-Muʼjam al-kabir” asarining zavoidi;
• “Majma al-bahrayn fi zavoid al-muʼjamayn”: Tabaroniyning “al-Muʼjam al-avsat” va “al-Muʼjam as-sagʻir” asarining zavoidlari.
Nashrlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]• Asar Hijriy 1352–1353/milodiy 1933-1934 yillarda Qohirada bosilgan. • Muassasa al-Maorif tomonidan 1986-yilda Bayrutda jami 5 jildda chop etilgan (har bir jildda 2 qismdan iborat). Unga Iroqiy va Ibn Hajar Asqaloniyning tahriri kiritilgan.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 1,2 Buhuth fi Tarikh al-Sunnah al-Musharrafah, by Diya Ikram al-'Umari, pg. 366-7, Maktabah al-'Ulum wa al-Hikam, Madinah, Saudi Arabia, fifth edition, 1994.
- ↑ „MAJMA' AZ-ZAWAID OF IMAM AL-HAYTHAMI“. sifatusafwa.com. 2023-yil 25-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 15-mart.
- ↑ 3,0 3,1 al-Risalah al-Mustatrafah, by al-Kattani, pg. 171-2, Dar al-Bashaʼir al-Islamiyyah, seventh edition, 2007.