Ливерпул
Ливерпул Ливерпоол | |
|---|---|
| Шаҳар | |
|
| |
| Мамлакат | Буюк Британия |
| Ҳукумат | |
| Жуан Андерсон | |
| Илк эслатилиши | 1190-йил |
| Майдон | [cонверт: инвалид нумбер] |
| Расмий тил(лар)и | Инглиз тили |
| Аҳолиси (1180-йил) |
513 441 |
| Вақт минтақаси | УТC+0 |
| Телефон коди | 0151 |
Ливерпул[1][2][3] (инглизча: Ливерпоол,) Буюк Британиянинг Мерсисайд округидаги шаҳар, Англиянинг шимоли-ғарбий соҳилидаги порт, Мерси дарёсининг оғзида жойлашган. Буюк Британиянинг ғарбий қисмидаги шаҳар. Мерсисайд графлигининг маъмурий маркази. Мерси дарёсининг Ирландия денгизига қуйилиш жойида.
Аҳолиси - 441 477 киши (2002) - Буюк Британиядаги бешинчи шаҳар (ва Англияда учинчи). Ливерпул агломерациясининг аҳолиси 800 000 кишидан ошади. ХХ асрнинг 2-ярмида Ливерпул тушкун шаҳар номига эга эди: 1930-йиллардан 2000-йилларнинг бошигача унинг аҳолиси деярли икки баравар камайди[4][5]
Тарих
1170-йилда Лиуэрпулле деб номланган аҳоли пункти биринчи марта тилга олинади, бу "лойқа сув омбори " деган маънони англатади. Баъзи тадқиқотчилар асл топоним сифатида элверпул вариантини - " йилбалиқлари билан сув омбори " ни келтирадилар.
1207-йилда қирол Иоанн Ерсиз Ливерпулга туман мақомини берувчи хартия чиқарди. Ливерпул қалъасининг сояси остида инглиз қўшинлари Ирландияга кўчирилди.
ХВИ асрнинг ўрталарида Ливерпул беш юз нафар аҳолиси бўлган жуда аҳамияциз аҳоли пункти бўлиб қолди. ХВИИ асрда савдо-сотиқ ва аҳоли сонининг ўсиши секинроқ бўлди. Фуқаролар уруши пайтида, 1644-йилда қал'а ўн саккиз кунлик қамалга дучор бўлди.
Ливерпулнинг ғарбий соҳилдаги порт сифатидаги аҳамияти ХВИИИ асрда, трансатлантик қул савдосининг ўсиши ва Америка колонияларининг иқтисодий ривожланиши билан ўсишни бошлади. 1715-йилда Англияда биринчи очиқ порт доcк бу ерда қурилган[6][7].
ХИХ аср бошларига келиб, 40 га яқин глобал савдо трафигининг %. 1831-йилда Ливерпул банки очилди.
ХИХ аср давомида Ливерпул худди Манчестер каби саноат инқилобининг флагмани бўлиб хизмат қилди. Ривожланишнинг барча мамлакатлар ва қитъалар учун умумий бўлган кўплаб хусусиятлари биринчи бўлиб Ливерпул томонидан бошдан кечирилди.
1840-йилларда аҳоли тез ўсди, айниқса ирландиялик кўчманчилар кела бошлаган. 1851-йилга келиб, шаҳар аҳолисининг тахминан 25% ирландияликлар эди. ХИХ аср охири ва ХХ аср бошларида Ливерпул бутун Европадан кўплаб муҳожирларни қабул қилди. Бу шаҳар бўйлаб жойлашган турли хил диний биноларнинг мавжудлигида ўз аксини топди, уларнинг аксарияти бугунги кунда ҳам фойдаланилмоқда.
Ливерпул 1880-йилда шаҳар мақомини олди. Иккинчи жаҳон уруши бошлангунга қадар у динамик ривожланишда давом этди.
Ливерпул ҳам Британия империясидаги кемасозликнинг асосий марказларидан бири бўлган. Машҳур супер пароход Титаник ва бошқа кўплаб трансатлантик лайнерлар Ливерпул портига тайинланган.
| УНЕСCОнинг Бутун жаҳон ёдгорликлари, № 1150 обекти рус. • инг. • фр. |
1960-йилларда Ливерпул ёшлар маданиятининг энг машҳур марказларидан бирига айланди. Бу ерда туғилган энг машҳур маданий ҳодиса Тҳе Беатлес эди. Маҳаллий аҳоли ўзига хос Сcоусе лаҳжасида гапиради .
Музейлар
- Ливерпул музейи (инглизча: Ливерпоол МусеумЛиверпул музейи)
- Тейт галереясининг Ливерпул филиали
- Жаҳон тарихи музейи (Жаҳон музейи)
- Wалкер галереяси (Уокер санъат галереяси)
- Қуллик музейи (халқаро қуллик музейи)
- Ливерпул ҳаёти музейи (инглизча: Мусеум оф Ливерпоол ЛифеЛиверпул ҳаёти музейи
- Битлз музейи
- Денгиз музейи
- Фотогалерея
-
Ливерпул портининг маъмурий бинолари
-
алберт док
Турли ёдгорликлар
- Ливерпул мерияси (1754-1802, архитектор Жон Вуд)
- Авлиё Жорж зали (1841-1854) - Виктория давридаги неоклассик услубдаги улкан жамоат биноси
- Веллингтон устуни (1861-1865) - Британиянинг Ватерлодаги ғалабаси хотирасига қурилган.
- Ливерпул Англикан собори - Нео- Готик, ХХ аср
- Ливерпул католик собори - модернизм, 1960-йиллар
- Суперламбанана - "банан қўзичоқ" ёдгорлиги
- Нелсон ҳайкали - 1813-йил
- Қироллик жигар биноси (1908-1911) - Пир-Хэд[эн] ҳудудидаги офис биноси . У Британиянинг архитектура ёки тарихий аҳамиятга эга бинолар рўйхатида биринчи, энг юқори синфга (алоҳида қизиқиш) эга (Листед буилдинг). У ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси рўйхатига киритилган Ливерпул порт ҳудудининг бир қисмидир. 1911-йилдан 1932-йилгача Европадаги энг баланд бино[8], 1911-йилдан 1961-йилгача Буюк Британиянинг энг баланд биноси, 1911-йилдан 1965-йилгача самое высокое здание города[эн] . Темир- бетондан қурилган дунёдаги биринчи кўп қаватли бинолардан бири.
Адабиётлар
- Ливерпуль, город // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Ҳаволалар
- Ливерпул шаҳар кенгашининг расмий сайти(ингл.) )
- Ливерпулдаги туризм учун расмий сайт(ингл.) )
- Ливерпул порти (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-06-16 санасида архивланган)
Манбалар
- ↑ ГРАМОТА.РУ
- ↑ „БРЭ“. 2019-йил 23-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 23-август.
- ↑ Ливерпул — маълумот Катта совет энсиклопедиясидан олинди..
- ↑ „Ливерпоол: тҳе фирст 1,000 еарс — Арабелла МcИнтйре-Броwн — Гоогле Книги“. 2014-йил 14-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 2-октябр.
- ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- ↑ „Потерянный Ливерпульский Док“. Чаннел 4: Тиме Теам, 21 апреля 2008. 2011-йил 4-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 13-март.
- ↑ „Ливерпульская система доков“. Неw Ёрк Тимес, 2 января 1898. 2016-йил 9-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 2-октябр. Ноте: «пдф» реадер неэдед то сеэ фулл артиcле
- ↑ Среди этажных зданий: в данный список не включается Страсбургский собор высотой 142 метра, но не имеющий деления на этажи.
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |