Kalki: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan avtomatik import (Maxsus:NewPages watcher) | Oʻzbekcha Vikipediyadan avtomatik import (Maxsus:NewPages watcher) |
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
Kalki (sanskritcha: कल्कि, kalki) — hinduiylikda messiya, Vishnuning avatari, uning oʻninchi mujassamlanishi[1][2]. Vishnu ushbu avatarada oq rangli qora otda yoki aksincha — qora rangli oq otda tasvirlanadi[1]. Uning qoʻlida alangalanib turgan qilich boʻlib, qilich yordamida dushmanlarini qirib tashlaydi, dunyoni vayron qiladi va dharmani qayta tiklaydi, shu orqali vayron qilingan dunyoning kelajakda qayta tiklanishiga tayyorgarlik koʻradi[1]. Bu Vishnuning yagona „kelajakdagi“, masihiylik xususiyatiga ega avataridir va hindu xronologiyasiga koʻra, Kaliyuga oxirida sodir boʻladi. Kaliyuga hozirgi tarixiy davr boʻlib, uning boshlanishi miloddan avvalgi 3102-yilga toʻgʻri keladi. Kaliyuganing davomiyligi 432 ming yilni tashkil etadi. Bu yugalar ichidagi eng yomonidir. Odamlar oʻzlarining zararli ehtiroslariga beriladilar, ularni gʻazab, qoʻrquv, ahmoqlik, nafrat va boshqa illatlar egallaydi.
Etimologiyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]J. L. Brokingtonning taʼkidlashicha, Kalki ismining soʻzma-soʻz maʼnosi — „iflos, gunohkor“ — uni avatar sifatida koʻrib chiqish kontekstida maʼnoga ega emas. Tadqiqotchi Otto Shreyder va „Mahabharata“ning ayrim qoʻlyozmalariga tayanib, dastlabki karki („oq buzoq“) nomi vaqt oʻtishi bilan kalki shakliga oʻzgargan, degan taxminni ilgari surgan[3][4].
Oʻxshashliklar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Madaniyatda
[tahrir | manbasini tahrirlash]Kalki asosida „Xonqizining sarguzashtlari“ multserialidagi Ot kvamisi — Kaalkining ismi va hayvoniy obrazi yaratilgan.
Rojer Jelyaznining „Nur shahzodasi“ romanida bosh qahramon „Birinchilardan biri boʻlib, u Mahasamatman, Maitreya, Kalkin, Budda, Maʼrifatga erishgan zot, Budda nomlari bilan ham tanilgan“. „Endilikda sen rasman Vishnuning avatari hisoblanasan, uning taʼlimoti esa eng ashaddiy izdoshlaridan ayrimlari tomonidan notoʻgʻri talqin qilingan“.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 1,2 Жуковский, Копцева 2005.
- ↑ Мифы народов мира. М.: Советская энциклопедия, 1991 — 25-bet.
- ↑ karki (spokensanskrit.org)
- ↑ J. L. Brockington (1998). The Sanskrit Epics. BRILL Academic. pp. 287—288 with footnotes 126—127. ISBN 90-04-10260-4.