Java: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
== Tilning asosiy xususiyatlari == | == Tilning asosiy xususiyatlari == | ||
Java [[Obyektga | Java [[Obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash tili|obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash]] ({{Lang-en|OOP — Object Oriented Programming}}) tili va u [[C++]] ga ancha oʻxshash. Eng koʻp yoʻl qoʻyildigan [[Xato 404|xatolarga]] sabab boʻluvchi qismlari olib tashlanib, Java dasturlash tili ancha soddalashtirildi. | ||
Java kod yozilgan [[Fayl|fayllar]] ('''*.java''' bilan nihoyalanuvchi) kompilatsiyadan keyin bayt kod ({{Lang-en|bytecode}}) ga oʻtadi va bu bayt kod [[JVM - Java virtual mashinasi|Java Virtual Mashinasi JVM]] tomonidan oʻqib yurgizdiriladi. | Java kod yozilgan [[Fayl|fayllar]] ('''*.java''' bilan nihoyalanuvchi) kompilatsiyadan keyin bayt kod ({{Lang-en|bytecode}}) ga oʻtadi va bu bayt kod [[JVM - Java virtual mashinasi|Java Virtual Mashinasi JVM]] tomonidan oʻqib yurgizdiriladi. | ||
'''Java SE''' ({{Lang-en|Java Standart Edition}}) — [[Server|serverda]], [[Shaxsiy kompyuter|shaxsiy kompyuterda]] desktoplarda ishlovchi dasturlar, appletlar yaratish uchun ishlatiladi. Bu | '''Java SE''' ({{Lang-en|Java Standart Edition}}) — [[Server|serverda]], [[Shaxsiy kompyuter|shaxsiy kompyuterda]] desktoplarda ishlovchi dasturlar, appletlar yaratish uchun ishlatiladi. Bu | ||
[[texnologiya]] yordamida yaratilgan [[Dasturlash|dasturlar]] deyarli barcha [[Operatsion tizim|operatsion tizimlarda]] ishlay oladi ([[Windows NT]], [[Macintosh]], [[Linux]] va Solaris). Shu bilan birga JavaSE boshqa Java turlarining asosi hisoblanadi.<br><b>JVM</b> (Java Virtual mashinasi) | [[texnologiya]] yordamida yaratilgan [[Dasturlash|dasturlar]] deyarli barcha [[Operatsion tizim|operatsion tizimlarda]] ishlay oladi ([[Windows NT]], [[Macintosh]], [[Linux]] va Solaris). Shu bilan birga JavaSE boshqa Java turlarining asosi hisoblanadi.<br><b>JVM</b> (Java Virtual mashinasi) | ||
JVM ning vazifasi tarjimonlik | JVM ning vazifasi tarjimonlik yaʼni, dastlab biz yozgan <b>*.java</b> fayl kompilyator yordamida bayt kod ga oʻgiriladi va [[JVM - Java virtual mashinasi|JVM]] yordamida esa mashina tiliga aylantiriladi. Bu degani JVM qaysi platformaga tegishli boʻlsa, [[Kod|kodlarni]] ham oʻsha platformaga moslab beradi. | ||
JVM ni | JVM ni koʻpgina qurilmalar va dasturiy taʼminotlar uchun ishlatish mumkin. Har bir OT(operatsion tizim) uchun JVM JRE va [[Java Development Kit|JDK]] lar konfiguratsiyasi farq qiladi, chunki bular platformaga bogʻliq. Lekin java mustaqil platforma hisoblanadi.<br>JVM ning amalga oshiradigan asosiy vazifalari | ||
* Loads code (kod yuklanishi) | * Loads code (kod yuklanishi) | ||
* Verifies code (kod tekshirilishi) | * Verifies code (kod tekshirilishi) | ||
* Executes code (kod bajarilishi) | * Executes code (kod bajarilishi) | ||
* Provides runtime environment (dasturni bajarilish muhitini | * Provides runtime environment (dasturni bajarilish muhitini taʼminlash) | ||
* JRE (Java bajarilish muhiti) | * JRE (Java bajarilish muhiti) | ||
* JRE – Java Runtime Environment | * JRE – Java Runtime Environment | ||
* JRE – bu faqat dastur bajarilishi uchun kerak | * JRE – bu faqat dastur bajarilishi uchun kerak boʻlgan muhit xolos. Dasturchi boʻlmagan oddiy foydalanuvchilarga Java dasturlari bajarilishi uchun JRE yetarlidir. | ||
* JDK(Java Development Kid) - JDK tarkibida JRE va boshqa | * JDK(Java Development Kid) - JDK tarkibida JRE va boshqa qoʻshimcha dasturlash uskunalari boʻladi. | ||
== Manbalar == | == Manbalar == | ||
2026-yil 20-noyabr, 13:02 dagi (joriy) koʻrinishi
Java qati’y va statik tipizatsiyaga ega boʻlgan va obyektga yoʻnaltirilgan umumiy maqsaddagi dasturlash tilidir. Avvaliga Sun Microsystems tomonidan ishlab chiqilgan, keyinchalik Oracle kompaniyasi tarafidan sotib olingan.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Java dasturlash tili Oak dasturlash tili asosida paydo boʻldi. Oak dasturlash tili 90-yillarning boshida Sun Microsystems tomonidan platformaga, yaʼni operatsion sistemaga bogʻliq boʻlmagan holda ishlovchi yangi avlod aqlli qurilmalarini yaratishni maqsad qilib harakat boshlagan edi. Bunga erishish uchun Sun xodimlari C++ni ishlatishni rejalashtirdilar, lekin baʼzi sabablarga koʻra bu fikridan voz kechishdi. Oak muvofaqiyatsiz chiqdi va 1995-yilda Sun uning nomini Java ga almashtirdi va uni WWW rivojlanishiga xizmat qilishi uchun maʼlum oʻzgarishlar qilishdi.
Tilning asosiy xususiyatlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Java obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash (inglizcha: OOP — Object Oriented Programming) tili va u C++ ga ancha oʻxshash. Eng koʻp yoʻl qoʻyildigan xatolarga sabab boʻluvchi qismlari olib tashlanib, Java dasturlash tili ancha soddalashtirildi.
Java kod yozilgan fayllar (*.java bilan nihoyalanuvchi) kompilatsiyadan keyin bayt kod (inglizcha: bytecode) ga oʻtadi va bu bayt kod Java Virtual Mashinasi JVM tomonidan oʻqib yurgizdiriladi.
Java afzalliklari:
- WORA — (inglizcha: Write Once, Run Anywhere - portable). Platforma tanlamaydi;
- xavfsizlik (ishonch yoʻq kodni xavfsiz ishga tushirish);
- xotirani xavfsiz boshqarish (avtomat ravishda chiqindilarni yigʻadi);
- tarmoq uchun dasturlar yozish ;
- koʻp oqimli (inglizcha: Multi-thread) dasturlash;
- dinamik & kengaytirish;
- Class lar alohida fayllarda saqlanadi. Kerak boʻlsa ishlatiladi. Dinamik ravishda imkoniyatini oshirish xam mumkin kerak boʻlsa.
Java texnologiyalari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Java SE (inglizcha: Java Standart Edition) — serverda, shaxsiy kompyuterda desktoplarda ishlovchi dasturlar, appletlar yaratish uchun ishlatiladi. Bu
texnologiya yordamida yaratilgan dasturlar deyarli barcha operatsion tizimlarda ishlay oladi (Windows NT, Macintosh, Linux va Solaris). Shu bilan birga JavaSE boshqa Java turlarining asosi hisoblanadi.
JVM (Java Virtual mashinasi)
JVM ning vazifasi tarjimonlik yaʼni, dastlab biz yozgan *.java fayl kompilyator yordamida bayt kod ga oʻgiriladi va JVM yordamida esa mashina tiliga aylantiriladi. Bu degani JVM qaysi platformaga tegishli boʻlsa, kodlarni ham oʻsha platformaga moslab beradi.
JVM ni koʻpgina qurilmalar va dasturiy taʼminotlar uchun ishlatish mumkin. Har bir OT(operatsion tizim) uchun JVM JRE va JDK lar konfiguratsiyasi farq qiladi, chunki bular platformaga bogʻliq. Lekin java mustaqil platforma hisoblanadi.
JVM ning amalga oshiradigan asosiy vazifalari
- Loads code (kod yuklanishi)
- Verifies code (kod tekshirilishi)
- Executes code (kod bajarilishi)
- Provides runtime environment (dasturni bajarilish muhitini taʼminlash)
- JRE (Java bajarilish muhiti)
- JRE – Java Runtime Environment
- JRE – bu faqat dastur bajarilishi uchun kerak boʻlgan muhit xolos. Dasturchi boʻlmagan oddiy foydalanuvchilarga Java dasturlari bajarilishi uchun JRE yetarlidir.
- JDK(Java Development Kid) - JDK tarkibida JRE va boshqa qoʻshimcha dasturlash uskunalari boʻladi.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]sex
| Kompyuterlarga oid uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |