Instrumentalizm: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
== Instrumentalizm == | == Instrumentalizm == | ||
<big>Instrumentalizm ( [[Lotin tili|lot]] . instrumentum «vosita»), ( [[faylasuf]]. ) — [[pragmatizm]]<nowiki/>ning xilma-xilligi boʻlgan zamonaviy falsafiy yoʻnalish . Unga | <big>Instrumentalizm ( [[Lotin tili|lot]] . instrumentum «vosita»), ( [[faylasuf]]. ) — [[pragmatizm]]<nowiki/>ning xilma-xilligi boʻlgan zamonaviy falsafiy yoʻnalish . Unga koʻra, barcha [[bilim]]<nowiki/>lar va insonning barcha faoliyati faqat instrumental [[Funksiya|funktsiya]]<nowiki/>larni bajaradi , yaʼni ular [[Atrof muhit|atrof- muhit]]<nowiki/>ga moslashish va uni oʻzlashtirish uchun vositalar ( asboblar ) dir.</big> | ||
<big>Instrumentalizm Jon Dyui tomonidan ifodalangan pragmatizmning kech turi hisoblanadi . U ijtimoiy tizimni "umumiy qayta qurish" dasturini | <big>Instrumentalizm Jon Dyui tomonidan ifodalangan pragmatizmning kech turi hisoblanadi . U ijtimoiy tizimni "umumiy qayta qurish" dasturini eʼlon qildi, unda fan aniq oʻzgarishlarni kiritish vositasi rolini oʻynashi kerak edi.</big> | ||
== <big>Asosiy taxminlar</big> == | == <big>Asosiy taxminlar</big> == | ||
<big>Instrumentalistlarning fikriga | <big>Instrumentalistlarning fikriga koʻra, barcha bilimlar va insonning barcha faoliyati (jumladan, intellektual va amaliy faoliyat) faqat atrof-muhit stimullariga reaktsiya boʻlib, faqat asboblar funktsiyalarini bajaradi. Ular insonning oʻz muhitiga moslashishi va oʻzlashtirishi uchun vositalardir. Instrumentalizm ilmiy nazariyalar va [[teorema]]<nowiki/>larni ularning [[haqiqat]] yoki [[Yovgʻon|yolgʻon]]<nowiki/>ligi nuqtai nazaridan baholab boʻlmaydi , chunki ular faqat xulosa chiqarish qoidalaridir; tajribadan maʼlumotlarni tashkil qilish uchun intellektual vositalar . Shu tarzda tushunilgan instrumentalizm bevosita Dyui qarashlaridan kelib chiqadi.</big> | ||
== <big>Instrumentalizm haqida kengroq tushuncha</big> == | == <big>Instrumentalizm haqida kengroq tushuncha</big> == | ||
<big>Falsafadagi | <big>Falsafadagi yoʻnalishdan tashqari, instrumentalizmni ham kengroq tushunish mumkin - "instrumentalizm" atamasining kengroq maʼnoda qoʻllanilishi Dyui qarashlarining asl belgilanishidan kelib chiqadi. Shunday qilib, instrumentalizmni odatda bilim nazariyasining amaliy koʻrinishi sifatida koʻrib chiqish mumkin , unga koʻra ilmiylik darajasi, birinchi navbatda, yuqori darajadagi foydalilik bilan etarli darajada belgilanadi - bunday nuqtai nazar, boshqalar qatori, Dekart va Kont . Instrumentalizm fan falsafasidagi [[pozitsiya]] sifatida ham tushuniladi, unga koʻra nazariy [[tezis]]<nowiki/>lar faqat muammolarni hal qilish, [[fakt]]<nowiki/>larni tartibga solish va ularni bashorat qilish vositalaridir ( masalan, Duhem ) .</big> | ||
== <big>Bibliografiya</big><ref>{{Veb manbasi|url=https://pl.m.wikipedia.org//...|sarlavha=Instrumentalizm|sana=07.12.2022}}{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == | == <big>Bibliografiya</big><ref>{{Veb manbasi|url=https://pl.m.wikipedia.org//...|sarlavha=Instrumentalizm|sana=07.12.2022}}{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == | ||
<big>Polsha | <big>Polsha lugʻati;</big> | ||
<big>PWN falsafiy leksikon</big> | <big>PWN falsafiy leksikon</big> | ||
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]] | [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] | ||
2026-yil 20-noyabr, 11:58 dagi (joriy) koʻrinishi
Instrumentalizm
[tahrir | manbasini tahrirlash]Instrumentalizm ( lot . instrumentum «vosita»), ( faylasuf. ) — pragmatizmning xilma-xilligi boʻlgan zamonaviy falsafiy yoʻnalish . Unga koʻra, barcha bilimlar va insonning barcha faoliyati faqat instrumental funktsiyalarni bajaradi , yaʼni ular atrof- muhitga moslashish va uni oʻzlashtirish uchun vositalar ( asboblar ) dir.
Instrumentalizm Jon Dyui tomonidan ifodalangan pragmatizmning kech turi hisoblanadi . U ijtimoiy tizimni "umumiy qayta qurish" dasturini eʼlon qildi, unda fan aniq oʻzgarishlarni kiritish vositasi rolini oʻynashi kerak edi.
Asosiy taxminlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Instrumentalistlarning fikriga koʻra, barcha bilimlar va insonning barcha faoliyati (jumladan, intellektual va amaliy faoliyat) faqat atrof-muhit stimullariga reaktsiya boʻlib, faqat asboblar funktsiyalarini bajaradi. Ular insonning oʻz muhitiga moslashishi va oʻzlashtirishi uchun vositalardir. Instrumentalizm ilmiy nazariyalar va teoremalarni ularning haqiqat yoki yolgʻonligi nuqtai nazaridan baholab boʻlmaydi , chunki ular faqat xulosa chiqarish qoidalaridir; tajribadan maʼlumotlarni tashkil qilish uchun intellektual vositalar . Shu tarzda tushunilgan instrumentalizm bevosita Dyui qarashlaridan kelib chiqadi.
Instrumentalizm haqida kengroq tushuncha
[tahrir | manbasini tahrirlash]Falsafadagi yoʻnalishdan tashqari, instrumentalizmni ham kengroq tushunish mumkin - "instrumentalizm" atamasining kengroq maʼnoda qoʻllanilishi Dyui qarashlarining asl belgilanishidan kelib chiqadi. Shunday qilib, instrumentalizmni odatda bilim nazariyasining amaliy koʻrinishi sifatida koʻrib chiqish mumkin , unga koʻra ilmiylik darajasi, birinchi navbatda, yuqori darajadagi foydalilik bilan etarli darajada belgilanadi - bunday nuqtai nazar, boshqalar qatori, Dekart va Kont . Instrumentalizm fan falsafasidagi pozitsiya sifatida ham tushuniladi, unga koʻra nazariy tezislar faqat muammolarni hal qilish, faktlarni tartibga solish va ularni bashorat qilish vositalaridir ( masalan, Duhem ) .
Bibliografiya[1]
[tahrir | manbasini tahrirlash]Polsha lugʻati;
PWN falsafiy leksikon
- ↑ „Instrumentalizm“ (2022-yil 7-dekabr).[sayt ishlamaydi]