Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Histogram: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
[[File:Black_cherry_tree_histogram.svg|thumb|Ushbu histogrammada balandlik teng kenglikdagi intervallarga (5 fut) bo‘lingan]]  
[[File:Black_cherry_tree_histogram.svg|thumb|Ushbu histogrammada balandlik teng kenglikdagi intervallarga (5 fut) bo‘lingan]]  
   
   
'''Histogram''' — bu miqdoriy ma’lumotlarning [[taqsimot]]ini vizual ko‘rsatish usuli. Histogram tuzishning birinchi qadami qiymatlar oralig‘ini "chelak"ga ajratishdir — ya’ni, barcha qiymatlar oralig‘ini bir qator intervallarga bo‘lish — va keyin har bir intervalga qancha qiymat tushganini hisoblash. Intervallar odatda bir-birini kesib o‘tmaydigan ketma-ket [[interval|intervallar]] sifatida belgilanadi. Intervallar qo‘shni bo‘ladi va odatda  teng o‘lchamda bo‘ladi<ref>{{cite book |last1=Howitt |first1=D. |last2=Cramer |first2=D. |year=2008 |title=Introduction to Statistics in Psychology |url=https://archive.org/details/introductiontost0000howi_d6n7 |publisher=Prentice Hall |edition=Fourth |isbn=978-0-13-205161-3 }}</ref>.
'''Histogram''' — bu miqdoriy maʼlumotlarning [[taqsimot]]ini vizual koʻrsatish usuli. Histogram tuzishning birinchi qadami qiymatlar oraligʻini "chelak"ga ajratishdir — yaʼni, barcha qiymatlar oraligʻini bir qator intervallarga boʻlish — va keyin har bir intervalga qancha qiymat tushganini hisoblash. Intervallar odatda bir-birini kesib oʻtmaydigan ketma-ket [[interval|intervallar]] sifatida belgilanadi. Intervallar qoʻshni boʻladi va odatda  teng oʻlchamda boʻladi<ref>{{cite book |last1=Howitt |first1=D. |last2=Cramer |first2=D. |year=2008 |title=Introduction to Statistics in Psychology |url=https://archive.org/details/introductiontost0000howi_d6n7 |publisher=Prentice Hall |edition=Fourth |isbn=978-0-13-205161-3 }}</ref>.


Histogramlar ma’lumotlarning asosiy taqsimoti zichligini taxminiy tarzda ko‘rsatadi va ko‘pincha zichlikni baholash — ya’ni asosiy o‘zgaruvchining ehtimollik zichlik funksiyasiini baholashda ishlatiladi. Ehtimollik zichligi uchun ishlatiladigan histogramning umumiy maydoni har doim 1 ga normallashtiriladi. Agar ''x''-o‘qidagi interval uzunliklari hammasi 1 ga teng bo‘lsa, histogram nisbiy chastota grafigi bilan bir xil bo‘ladi.
Histogramlar maʼlumotlarning asosiy taqsimoti zichligini taxminiy tarzda koʻrsatadi va koʻpincha zichlikni baholash — yaʼni asosiy oʻzgaruvchining ehtimollik zichlik funksiyasiini baholashda ishlatiladi. Ehtimollik zichligi uchun ishlatiladigan histogramning umumiy maydoni har doim 1 ga normallashtiriladi. Agar ''x''-oʻqidagi interval uzunliklari hammasi 1 ga teng boʻlsa, histogram nisbiy chastota grafigi bilan bir xil boʻladi.


Ba’zan histogramlar ustunli grafiklar bilan chalkashib ketadi. Histogramda har bir interval turli qiymatlar oralig‘i uchun mo‘ljallangan, shuning uchun butun histogram qiymatlar taqsimotini ko‘rsatadi. Ammo ustunli grafikda har bir ustun turli kuzatuvlar kategoriyasi uchun mo‘ljallangan (masalan, har bir ustun turli populyatsiya uchun bo‘lishi mumkin), shuning uchun ustunli grafik turli kategoriyalarni solishtirishda ishlatiladi. Ba’zi mualliflar ustunli grafiklarda ustunlar orasida bo‘shliq bo‘lishini tavsiya qiladi, shunda ular histogram emasligi aniq bo‘ladi<ref>{{cite web |last1=Naomi |first1=Robbins |title=A Histogram is NOT a Bar Chart |url=https://www.forbes.com/sites/naomirobbins/2012/01/04/a-histogram-is-not-a-bar-chart/#345b9c746d77 |work=Forbes |access-date=31 July 2018}}</ref><ref>{{cite journal
Baʼzan histogramlar ustunli grafiklar bilan chalkashib ketadi. Histogramda har bir interval turli qiymatlar oraligʻi uchun moʻljallangan, shuning uchun butun histogram qiymatlar taqsimotini koʻrsatadi. Ammo ustunli grafikda har bir ustun turli kuzatuvlar kategoriyasi uchun moʻljallangan (masalan, har bir ustun turli populyatsiya uchun boʻlishi mumkin), shuning uchun ustunli grafik turli kategoriyalarni solishtirishda ishlatiladi. Baʼzi mualliflar ustunli grafiklarda ustunlar orasida boʻshliq boʻlishini tavsiya qiladi, shunda ular histogram emasligi aniq boʻladi<ref>{{cite web |last1=Naomi |first1=Robbins |title=A Histogram is NOT a Bar Chart |url=https://www.forbes.com/sites/naomirobbins/2012/01/04/a-histogram-is-not-a-bar-chart/#345b9c746d77 |work=Forbes |access-date=31 July 2018}}</ref><ref>{{cite journal
| author  = M. Eileen Magnello
| author  = M. Eileen Magnello
| date    = December 2006
| date    = December 2006
<gallery>
<gallery>
Symmetric-histogram.png|Simmetrik, unimodal
Symmetric-histogram.png|Simmetrik, unimodal
Skewed-right.png|O‘ngga burilgan
Skewed-right.png|Oʻngga burilgan
Skewed-left.png|Chapga burilgan
Skewed-left.png|Chapga burilgan
Bimodal-histogram.png|Bimodal
Bimodal-histogram.png|Bimodal


<gallery>
<gallery>
Tips-histogram1.png|Maslahatlar, 1$ interval kengligi bilan, o‘ngga burilgan, unimodal
Tips-histogram1.png|Maslahatlar, 1$ interval kengligi bilan, oʻngga burilgan, unimodal
Tips-histogram2.png|Maslahatlar, 10 sent interval kengligi bilan, hali ham o‘ngga burilgan, multimodal, modalar $ va 50 sentda, yaxlitlashni ko‘rsatadi, shuningdek, ayrim chet qiymatlar
Tips-histogram2.png|Maslahatlar, 10 sent interval kengligi bilan, hali ham oʻngga burilgan, multimodal, modalar $ va 50 sentda, yaxlitlashni koʻrsatadi, shuningdek, ayrim chet qiymatlar
</gallery>
</gallery>



2026-yil 20-noyabr, 10:38 dagi (joriy) koʻrinishi

Black cherry tree histogram
Ushbu histogrammada balandlik teng kenglikdagi intervallarga (5 fut) bo‘lingan

Histogram — bu miqdoriy maʼlumotlarning taqsimotini vizual koʻrsatish usuli. Histogram tuzishning birinchi qadami qiymatlar oraligʻini "chelak"ga ajratishdir — yaʼni, barcha qiymatlar oraligʻini bir qator intervallarga boʻlish — va keyin har bir intervalga qancha qiymat tushganini hisoblash. Intervallar odatda bir-birini kesib oʻtmaydigan ketma-ket intervallar sifatida belgilanadi. Intervallar qoʻshni boʻladi va odatda teng oʻlchamda boʻladi[1].

Histogramlar maʼlumotlarning asosiy taqsimoti zichligini taxminiy tarzda koʻrsatadi va koʻpincha zichlikni baholash — yaʼni asosiy oʻzgaruvchining ehtimollik zichlik funksiyasiini baholashda ishlatiladi. Ehtimollik zichligi uchun ishlatiladigan histogramning umumiy maydoni har doim 1 ga normallashtiriladi. Agar x-oʻqidagi interval uzunliklari hammasi 1 ga teng boʻlsa, histogram nisbiy chastota grafigi bilan bir xil boʻladi.

Baʼzan histogramlar ustunli grafiklar bilan chalkashib ketadi. Histogramda har bir interval turli qiymatlar oraligʻi uchun moʻljallangan, shuning uchun butun histogram qiymatlar taqsimotini koʻrsatadi. Ammo ustunli grafikda har bir ustun turli kuzatuvlar kategoriyasi uchun moʻljallangan (masalan, har bir ustun turli populyatsiya uchun boʻlishi mumkin), shuning uchun ustunli grafik turli kategoriyalarni solishtirishda ishlatiladi. Baʼzi mualliflar ustunli grafiklarda ustunlar orasida boʻshliq boʻlishini tavsiya qiladi, shunda ular histogram emasligi aniq boʻladi[2][3].

Bu histogramning oʻng tomonidagi maʼlumotlar, 500 ta element ishlatilgan holda:

Example histogram
Intervall/Interval Soni/Frequency
−3.5 dan −2.51 gacha 9
−2.5 dan −1.51 gacha 32
−1.5 dan −0.51 gacha 109
−0.5 dan 0.49 gacha 180
0.5 dan 1.49 gacha 132
1.5 dan 2.49 gacha 34
2.5 dan 3.49 gacha 4

Histogramdagi naqshlarni tavsiflash uchun ishlatiladigan soʻzlar: „simmetrik“, „chapga burilgan“ yoki „oʻngga burilgan“, „unimodal“, „bimodal“ yoki „multimodal“.

Maʼlumotlarni yaxshiroq tushunish uchun bir nechta turli interval kengliklaridan foydalanib, histogramni chizish tavsiya etiladi. Quyida restoran maslahatlari boʻyicha misol keltirilgan.

AQSh Aholi roʻyxati byurosi 124 million kishi uyidan tashqarida ishlashini aniqladi[4]. Ularning ishga borish vaqti boʻyicha maʼlumotlariga koʻra, quyidagi jadvalda „kamida 30 lekin 35 daqiqa dan kam boʻlmagan“ deb javob bergan odamlar soni yuqoridagi va pastdagi kategoriyalardagi sonlardan koʻproq. Bu, odatda, odamlar hisobot berishda vaqtni yaxlitlash tufayli yuzaga keladi. Maʼlumot toʻplashda qiymatlarni taxminan yaxlitlash muammosi keng tarqalgan hodisa hisoblanadi[5][6][7].

Travel time histogram total n Stata
Ishga borish vaqti histogrami, AQSh 2000-yilgi aholi roʻyxati. Egri ostidagi maydon umumiy holatlar soniga teng. Ushbu diagrammada jadvaldan Q/kenglik ishlatilgan.
Absolyut sonlar boʻyicha maʼlumotlar
Interval Kenglik Soni Soni/kenglik
0 5 4180 836
5 5 13687 2737
10 5 18618 3723
15 5 19634 3926
20 5 17981 3596
25 5 7190 1438
30 5 16369 3273
35 5 3212 642
40 5 4122 824
45 15 9200 613
60 30 6461 215
90 60 3435 57

Ushbu histogram har bir blokning balandligi orqali har bir boʻlim intervaldagi holatlar sonini koʻrsatadi, shunda har bir blokning maydoni ushbu kategoriyaga tushgan odamlar soniga teng boʻladi. Egri ostidagi maydon umumiy holatlar sonini (124 million) ifodalaydi. Ushbu turdagi histogram absolyut sonlarni koʻrsatadi, Q minglarda berilgan.

Travel time histogram total n Stata
Ishga borish vaqti histogrami, AQSh 2000-yilgi aholi roʻyxati. Egri ostidagi maydon 1 ga teng. Ushbu diagrammada jadvaldan Q/umumiy/kenglik (siqilish) ishlatilgan. Blokning balandligi siqilish sifatida taʼriflanadi — yaʼni gorizontal birlik boshiga foiz.
Proportsiya boʻyicha maʼlumotlar
Interval Kenglik Soni (Q) Q/umumiy/kenglik
0 5 4180 0.0067
5 5 13687 0.0221
10 5 18618 0.0300
15 5 19634 0.0316
20 5 17981 0.0290
25 5 7190 0.0116
30 5 16369 0.0264
35 5 3212 0.0052
40 5 4122 0.0066
45 15 9200 0.0049
60 30 6461 0.0017
90 60 3435 0.0005

Ushbu histogram faqat vertikal oʻlchamda birinchi histogramdan farq qiladi. Har bir blokning maydoni ushbu kategoriya umumiy sonining ulushi sifatida ifodalanadi va barcha bloklarning umumiy maydoni 1 ga teng. Chizma koʻrsatilgan egri oddiy zichlik bahosidir. Ushbu versiya proportsiyalarni koʻrsatadi va uni „unit area histogram“ deb ham atashadi.

Boshqacha qilib aytganda, histogram klass interval kengliklari bilan ifodalangan toʻgʻri toʻrtburchaklar orqali chastota taqsimotini koʻrsatadi va bloklarning maydoni mos chastotalarga proporsional boʻladi: har bir blok balandligi intervaldagi oʻrtacha chastota zichligini ifodalaydi. Intervallar ketma-ket joylashtiriladi, shunda histogramdagi maʼlumotlar, eksklyuziv boʻlsa ham, uzluksiz ekanligi koʻrsatiladi. (Masalan, histogramda 10.5–20.5 va 20.5–33.5 oraligʻidagi ikki qoʻshni interval boʻlishi mumkin, ammo 10.5–20.5 va 22.5–32.5 oraligʻidagi ikki interval boʻlishi mumkin emas. Boʻsh intervallar boʻsh koʻrsatiladi, ularni oʻtkazib yuborish mumkin emas.)[8]

  1. ↑ Howitt, D.; Cramer, D.. Introduction to Statistics in Psychology, Fourth, Prentice Hall, 2008. ISBN 978-0-13-205161-3. 
  2. ↑ Naomi, Robbins „A Histogram is NOT a Bar Chart“. Forbes. Qaraldi: 2018-yil 31-iyul.
  3. ↑ M. Eileen Magnello (December 2006). "Karl Pearson and the Origins of Modern Statistics: An Elastician becomes a Statistician". The New Zealand Journal for the History and Philosophy of Science and Technology 1 volume. OCLC 682200824. http://www.rutherfordjournal.org/article010107.html. 
  4. ↑ US 2000 census.
  5. ↑ Taylor Wilson; Safia Abdirizak (2017). "Statistical Examination of Rounding Tendencies in the Consumer Expenditure Interview Survey". JSM. pp. 894-907. https://ww2.amstat.org/meetings/proceedings/2017/data/assets/pdf/593853.pdf. 
  6. ↑ Pamela Giustinelli; Charles Manski; Francesca Mollinari (2018). Tail and Center Rounding of Probabilistic Expectations in the Health and Retirement Study (working paper). NBER. doi:10.3386/w24559. https://www.nber.org/papers/w24559. 
  7. ↑ Charles Manski; Francesca Mollinari. "Rounding Probabilistic Expectations in Surveys". Journal of Business & Economic Statistics 28 (2): 219-232. doi:10.1198/jbes.2009.08098. 
  8. ↑ Dean, S., & Illowsky, B. (2009, February 19). Descriptive Statistics: Histogram. Retrieved from the Connexions Web site: http://cnx.org/content/m16298/1.11/