Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Hisoblash: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
[[Fayl:Konkretismus_(DSC04014).jpg|link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Konkretismus_%28DSC04014%29.jpg/220px-Konkretismus_%28DSC04014%29.jpg|thumb|Bola barmoqlari bilan hisoblaydi yoki: arifmetik operatsiya obyektlarni [[operator (matematika)|operator]] bilan bog'laydi.]]
[[Fayl:Konkretismus_(DSC04014).jpg|link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Konkretismus_%28DSC04014%29.jpg/220px-Konkretismus_%28DSC04014%29.jpg|thumb|Bola barmoqlari bilan hisoblaydi yoki: arifmetik operatsiya obyektlarni [[operator (matematika)|operator]] bilan bogʻlaydi.]]
'''Arifmetika (hisoblash)''' - bu [[Son|raqamlar]] kabi [[Matematik ob'ekt|obyektlarni]] [[mantiq]]iy [[bog'lanish (matematika)|bog'lash]] faoliyati.
'''Arifmetika (hisoblash)''' - bu [[Son|raqamlar]] kabi [[Matematik obʼekt|obyektlarni]] [[mantiq]]iy [[bogʻlanish (matematika)|bogʻlash]] faoliyati.


[[Raqamlar|Raqam belgilari]] yoki raqamlar raqamlarni ifodalash uchun ishlatilsa, [[Matematik belgilar|matematik yozuv]] [[mantiq]], matematika va [[informatika]] ob'ektlari o'rtasida havolalar va aloqalarni yaratish uchun boshqa [[ramzi|belgilardan]] foydalanadi. Bunday [[Matematik belgilar ro'yxati|matematik belgilar]] bilan tuzilgan bayonotlar yoki [[formula]]lar [[tabiiy til]]larga qaraganda rasmiyroq [[til]]dagi jumlalarga mos keladi.
[[Raqamlar|Raqam belgilari]] yoki raqamlar raqamlarni ifodalash uchun ishlatilsa, [[Matematik belgilar|matematik yozuv]] [[mantiq]], matematika va [[informatika]] obʼektlari oʻrtasida havolalar va aloqalarni yaratish uchun boshqa [[ramzi|belgilardan]] foydalanadi. Bunday [[Matematik belgilar roʻyxati|matematik belgilar]] bilan tuzilgan bayonotlar yoki [[formula]]lar [[tabiiy til]]larga qaraganda rasmiyroq [[til]]dagi jumlalarga mos keladi.


Bugungi kunda asosan avtomatlashtirilgan [[algoritm]]larni bajarish mumkin boʻlgan hisoblash [[hisoblash vositalari|vositalari]] yoki [[Hisoblash mashinasi|hisoblash mashinalari]] yordamida hisob-kitoblarni amalga oshirish odatiy hol emas.
Bugungi kunda asosan avtomatlashtirilgan [[algoritm]]larni bajarish mumkin boʻlgan hisoblash [[hisoblash vositalari|vositalari]] yoki [[Hisoblash mashinasi|hisoblash mashinalari]] yordamida hisob-kitoblarni amalga oshirish odatiy hol emas.


== Tavsifi ==
== Tavsifi ==
Raqamlar bilan hisoblash uchun umumiy qabul qilingan qoidalar to'plami [[matematika]]da [[Arifmetika|arifmetik]] deb ataladi. Tilning odatiy qo'llanishida, arifmetika ostida siz to'rtta [[asosiy arifmetika|asosiy arifmetika turi]] bilan ishlash qobiliyatini nazarda tutsangiz, faqat kichik maydon nazarda tutiladi - shu jumladan, ularning [[kasr]], [[foiz]] va [[uchlik qoidasi|uchta]] qoidasi sifatida qo'llanilishi - tushunadi. [[O'qing|O'qish]] va [[Yozuv|yozish]] bilan bir qatorda, bu elementar arifmetik amallarni o'zlashtirish bolalarning [[boshlang'ich maktab]]da o'qish paytida egallashi kerak boʻlgan asosiy [[professional kompetentsiya|ko'nikmalardan]] biridir.
Raqamlar bilan hisoblash uchun umumiy qabul qilingan qoidalar toʻplami [[matematika]]da [[Arifmetika|arifmetik]] deb ataladi. Tilning odatiy qoʻllanishida, arifmetika ostida siz toʻrtta [[asosiy arifmetika|asosiy arifmetika turi]] bilan ishlash qobiliyatini nazarda tutsangiz, faqat kichik maydon nazarda tutiladi - shu jumladan, ularning [[kasr]], [[foiz]] va [[uchlik qoidasi|uchta]] qoidasi sifatida qoʻllanilishi - tushunadi. [[Oʻqing|Oʻqish]] va [[Yozuv|yozish]] bilan bir qatorda, bu elementar arifmetik amallarni oʻzlashtirish bolalarning [[boshlangʻich maktab]]da oʻqish paytida egallashi kerak boʻlgan asosiy [[professional kompetentsiya|koʻnikmalardan]] biridir.


Arifmetika aqliy arifmetika deb ataladigan sof aqliy jihatdan ham, aniq tasvirlarni qo'llab-quvvatlash yordamida ham mumkin, masalan, barmoqlar bilan ( [[barmoq arifmetikasi|barmoqlarni hisoblash]] [[aqliy arifmetika|)]]. Bundan tashqari, turli xil hisoblash vositalari ishlab chiqilgan, masalan, [[abak]], [[Logarifmik lineyka|slayd qoidasi]] yoki [[Arifmetik qurilma|cho'ntak kalkulyatori]]. 1518 yilda [[Adam Ries]] tomonidan nemis tilida yozilgan arifmetik [[hisoblash kitobi|kitobda]] arifmetik doska bilan [[Chiziqlar bo'yicha hisoblang|chiziqlar bo'yicha hisoblash haqida]] gap boradi.
Arifmetika aqliy arifmetika deb ataladigan sof aqliy jihatdan ham, aniq tasvirlarni qoʻllab-quvvatlash yordamida ham mumkin, masalan, barmoqlar bilan ( [[barmoq arifmetikasi|barmoqlarni hisoblash]] [[aqliy arifmetika|)]]. Bundan tashqari, turli xil hisoblash vositalari ishlab chiqilgan, masalan, [[abak]], [[Logarifmik lineyka|slayd qoidasi]] yoki [[Arifmetik qurilma|choʻntak kalkulyatori]]. 1518 yilda [[Adam Ries]] tomonidan nemis tilida yozilgan arifmetik [[hisoblash kitobi|kitobda]] arifmetik doska bilan [[Chiziqlar boʻyicha hisoblang|chiziqlar boʻyicha hisoblash haqida]] gap boradi.


Raqamni ifodalash uchun [[hisob|tayoqchadagi]] tirqishlar yoki ipdagi tugunlardan foydalanish mumkin, jumladan, oʻnlik [[joy qiymati tizimi|oʻrin qiymati tizimi]] bilan [[Quipu|tugun yozish]]. Raqamlarni ifodalash uchun ishlatiladigan belgilar yoki [[belgilar]] raqamlar yoki [[raqamlar]] deb ataladi.
Raqamni ifodalash uchun [[hisob|tayoqchadagi]] tirqishlar yoki ipdagi tugunlardan foydalanish mumkin, jumladan, oʻnlik [[joy qiymati tizimi|oʻrin qiymati tizimi]] bilan [[Quipu|tugun yozish]]. Raqamlarni ifodalash uchun ishlatiladigan belgilar yoki [[belgilar]] raqamlar yoki [[raqamlar]] deb ataladi.


== Etimologiya ==
== Etimologiya ==
G'arbiy germancha * ''rek-'' no- dan ''count'', o'rta oliy nemischa ''count, rechenen'', qadimgi oliy nemis ''rechanon'' so'zlari bilan belgilanishi "tartibga solish, saf tortish, to'g'rilash, hisoblash" ma'nosi bilan hind-evropa ildiz so'ziga kiradi. * ''reg-'' 'rulda, sudda, to'g'ridan-to'g'ri' orqaga (shuningdek, [[Lotin tili|lotincha]] ''riga'' 'satr', shuningdek, [[javon (mebel qismi)|''shelf'']], [[tirmoq (asbob)|''rake'']], ''o'ng'', ''cho'zish'' va boshqalar) va qisqaroq ikkinchi darajali ''rake'' yonida turadi 'hisoblash, to'g'ri qilish'. Keyingi munosabatda ''rake'' ' ''tirmoq bilan ishlash, tırmık' va tırmık 'bir-biriga o'rash, to'plash' va rech'' ''<nowiki/>''' qattiq, qattiq' ko'rish, bundan tashqari [[Lahja|dialektik]] ravishda "novda vilkasidan qilingan shudgor ''sterzi'' " ma'nosini bildiradi.
Gʻarbiy germancha * ''rek-'' no- dan ''count'', oʻrta oliy nemischa ''count, rechenen'', qadimgi oliy nemis ''rechanon'' soʻzlari bilan belgilanishi "tartibga solish, saf tortish, toʻgʻrilash, hisoblash" maʼnosi bilan hind-evropa ildiz soʻziga kiradi. * ''reg-'' 'rulda, sudda, toʻgʻridan-toʻgʻri' orqaga (shuningdek, [[Lotin tili|lotincha]] ''riga'' 'satr', shuningdek, [[javon (mebel qismi)|''shelf'']], [[tirmoq (asbob)|''rake'']], ''oʻng'', ''choʻzish'' va boshqalar) va qisqaroq ikkinchi darajali ''rake'' yonida turadi 'hisoblash, toʻgʻri qilish'. Keyingi munosabatda ''rake'' ' ''tirmoq bilan ishlash, tırmık' va tırmık 'bir-biriga oʻrash, toʻplash' va rech'' ''<nowiki/>''' qattiq, qattiq' koʻrish, bundan tashqari [[Lahja|dialektik]] ravishda "novda vilkasidan qilingan shudgor ''sterzi'' " maʼnosini bildiradi.


== Buzilishlar va qo'llab-quvvatlash choralari ==
== Buzilishlar va qoʻllab-quvvatlash choralari ==
Yaqinda o'tkazilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, [[odam]]lar va hayvonlarning yuqori turlari [[tug'ilish]]da allaqachon raqam tuyg'usiga ega ( [[Stanislas Dehaene]] ) yoki ko'proq / kamroq, kattaroq / kichikroq, taxmin qilish va boshqalar kabi eng oddiy arifmetik operatsiyalar haqida asosiy tushunchaga ega.
Yaqinda oʻtkazilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, [[odam]]lar va hayvonlarning yuqori turlari [[tugʻilish]]da allaqachon raqam tuygʻusiga ega ( [[Stanislas Dehaene]] ) yoki koʻproq / kamroq, kattaroq / kichikroq, taxmin qilish va boshqalar kabi eng oddiy arifmetik operatsiyalar haqida asosiy tushunchaga ega.


Ammo matematika hamma uchun oson emas. [[Diskalkuliya]] va [[raqamli savodsizlik]] ma'lum kasalliklardir. Miya shikastlanishi, [[insult]] va miya shishi boʻlgan bemorlarni tekshirish orqali olimlar raqamlarni tanib olish va hisoblash quvvatida boshqa turdagi buzilishlarni aniqladilar. Matematik [[iste'dod|qobiliyatli]] odamlar ham bor. Arifmetika juda oson boʻlgan [[Savant sindromi|insular iste'dodlari]] (masalan,&nbsp;B. [[Gert Mittring]] ).
Ammo matematika hamma uchun oson emas. [[Diskalkuliya]] va [[raqamli savodsizlik]] maʼlum kasalliklardir. Miya shikastlanishi, [[insult]] va miya shishi boʻlgan bemorlarni tekshirish orqali olimlar raqamlarni tanib olish va hisoblash quvvatida boshqa turdagi buzilishlarni aniqladilar. Matematik [[isteʼdod|qobiliyatli]] odamlar ham bor. Arifmetika juda oson boʻlgan [[Savant sindromi|insular isteʼdodlari]] (masalan,&nbsp;B. [[Gert Mittring]] ).


Raqamlar bilan ishlashda tezlik va xavfsizlik nuqtai nazaridan standart ichida katta farqlar ham mavjud. Uzoq vaqt davomida bu farqlar, asosan, amaliyot effektlaridan kelib chiqqanligi yoki boshqa tug'ma matematik [[iste'dod]]ga asoslanganligi bilan izohlangan. Endi arifmetik vazifalarga yondashuv hal qiluvchi rol o'ynashi isbotlangan.
Raqamlar bilan ishlashda tezlik va xavfsizlik nuqtai nazaridan standart ichida katta farqlar ham mavjud. Uzoq vaqt davomida bu farqlar, asosan, amaliyot effektlaridan kelib chiqqanligi yoki boshqa tugʻma matematik [[isteʼdod]]ga asoslanganligi bilan izohlangan. Endi arifmetik vazifalarga yondashuv hal qiluvchi rol oʻynashi isbotlangan.


Matematik operatsiyalarni [[tasavvur]] qiladigan va ularni haqiqiy hayot tajribasi bilan bog'laydigan bolalar va kattalar arifmetikada muvaffaqiyatga erishadilar. Ular topshiriqlarni ishonchliroq bajaradilar va arifmetik amalni o'zlashtirmaguncha kamroq takrorlash kerak bo'ladi. Boshqa tomondan, matematik belgilar darajasini tark etmaganlar arifmetika bo'yicha uzoq va doimiy amaliyotga qaramay, ko'pincha o'zlariga ishonchsiz qoladilar. Shuning uchun ham oddiy matematika darslari, ham [[repetitorlik]] va tuzatish darslari, agar ishda raqamlar bo'shliqlari va arifmetik amallar uchun modellardan foydalanilsa, samaraliroq bo'ladi.
Matematik operatsiyalarni [[tasavvur]] qiladigan va ularni haqiqiy hayot tajribasi bilan bogʻlaydigan bolalar va kattalar arifmetikada muvaffaqiyatga erishadilar. Ular topshiriqlarni ishonchliroq bajaradilar va arifmetik amalni oʻzlashtirmaguncha kamroq takrorlash kerak boʻladi. Boshqa tomondan, matematik belgilar darajasini tark etmaganlar arifmetika boʻyicha uzoq va doimiy amaliyotga qaramay, koʻpincha oʻzlariga ishonchsiz qoladilar. Shuning uchun ham oddiy matematika darslari, ham [[repetitorlik]] va tuzatish darslari, agar ishda raqamlar boʻshliqlari va arifmetik amallar uchun modellardan foydalanilsa, samaraliroq boʻladi.


== Adabiyotlar ==
== Adabiyotlar ==


* Helena Xarms: ''o'ynash paytida hisoblashni o'rganish.'' Reynxardt, Myunxen 2008, ISBN 978-3-497-01994-6 .
* Helena Xarms: ''oʻynash paytida hisoblashni oʻrganish.'' Reynxardt, Myunxen 2008, ISBN 978-3-497-01994-6 .
* Filipp Maennchen: ''[[iarchive:geheimnisse-der-rechenkunstler|arifmetik rassomlarning sirlari]]''. Springer Berlin/Heidelberg 1913 yil.
* Filipp Maennchen: ''[[iarchive:geheimnisse-der-rechenkunstler|arifmetik rassomlarning sirlari]]''. Springer Berlin/Heidelberg 1913 yil.
* Elizabet Mozer Opitz: ''Hisoblash - son tushunchasi - arifmetik.'' Haupt, Bern/Shtutgart/Vena 2001, ISBN 978-3-258-06512-0 .
* Elizabet Mozer Opitz: ''Hisoblash - son tushunchasi - arifmetik.'' Haupt, Bern/Shtutgart/Vena 2001, ISBN 978-3-258-06512-0 .
* Tomas Rießinger: ''Algebradan qo'rqmang.'' ''Kasrlardan logarifmgacha.'' Elsevier, Heidelberg 2007, ISBN 3-8274-1779-1 (elementar hisoblash texnikasiga kirish - raqamlar va o'zgaruvchilar bilan).
* Tomas Rießinger: ''Algebradan qoʻrqmang.'' ''Kasrlardan logarifmgacha.'' Elsevier, Heidelberg 2007, ISBN 3-8274-1779-1 (elementar hisoblash texnikasiga kirish - raqamlar va oʻzgaruvchilar bilan).

2026-yil 20-noyabr, 10:38 dagi (joriy) koʻrinishi

Konkretismus (DSC04014)
Bola barmoqlari bilan hisoblaydi yoki: arifmetik operatsiya obyektlarni operator bilan bogʻlaydi.

Arifmetika (hisoblash) - bu raqamlar kabi obyektlarni mantiqiy bogʻlash faoliyati.

Raqam belgilari yoki raqamlar raqamlarni ifodalash uchun ishlatilsa, matematik yozuv mantiq, matematika va informatika obʼektlari oʻrtasida havolalar va aloqalarni yaratish uchun boshqa belgilardan foydalanadi. Bunday matematik belgilar bilan tuzilgan bayonotlar yoki formulalar tabiiy tillarga qaraganda rasmiyroq tildagi jumlalarga mos keladi.

Bugungi kunda asosan avtomatlashtirilgan algoritmlarni bajarish mumkin boʻlgan hisoblash vositalari yoki hisoblash mashinalari yordamida hisob-kitoblarni amalga oshirish odatiy hol emas.

Raqamlar bilan hisoblash uchun umumiy qabul qilingan qoidalar toʻplami matematikada arifmetik deb ataladi. Tilning odatiy qoʻllanishida, arifmetika ostida siz toʻrtta asosiy arifmetika turi bilan ishlash qobiliyatini nazarda tutsangiz, faqat kichik maydon nazarda tutiladi - shu jumladan, ularning kasr, foiz va uchta qoidasi sifatida qoʻllanilishi - tushunadi. Oʻqish va yozish bilan bir qatorda, bu elementar arifmetik amallarni oʻzlashtirish bolalarning boshlangʻich maktabda oʻqish paytida egallashi kerak boʻlgan asosiy koʻnikmalardan biridir.

Arifmetika aqliy arifmetika deb ataladigan sof aqliy jihatdan ham, aniq tasvirlarni qoʻllab-quvvatlash yordamida ham mumkin, masalan, barmoqlar bilan ( barmoqlarni hisoblash ). Bundan tashqari, turli xil hisoblash vositalari ishlab chiqilgan, masalan, abak, slayd qoidasi yoki choʻntak kalkulyatori. 1518 yilda Adam Ries tomonidan nemis tilida yozilgan arifmetik kitobda arifmetik doska bilan chiziqlar boʻyicha hisoblash haqida gap boradi.

Raqamni ifodalash uchun tayoqchadagi tirqishlar yoki ipdagi tugunlardan foydalanish mumkin, jumladan, oʻnlik oʻrin qiymati tizimi bilan tugun yozish. Raqamlarni ifodalash uchun ishlatiladigan belgilar yoki belgilar raqamlar yoki raqamlar deb ataladi.

Gʻarbiy germancha * rek- no- dan count, oʻrta oliy nemischa count, rechenen, qadimgi oliy nemis rechanon soʻzlari bilan belgilanishi "tartibga solish, saf tortish, toʻgʻrilash, hisoblash" maʼnosi bilan hind-evropa ildiz soʻziga kiradi. * reg- 'rulda, sudda, toʻgʻridan-toʻgʻri' orqaga (shuningdek, lotincha riga 'satr', shuningdek, shelf, rake, oʻng, choʻzish va boshqalar) va qisqaroq ikkinchi darajali rake yonida turadi 'hisoblash, toʻgʻri qilish'. Keyingi munosabatda rake ' tirmoq bilan ishlash, tırmık' va tırmık 'bir-biriga oʻrash, toʻplash' va rech ' qattiq, qattiq' koʻrish, bundan tashqari dialektik ravishda "novda vilkasidan qilingan shudgor sterzi " maʼnosini bildiradi.

Buzilishlar va qoʻllab-quvvatlash choralari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yaqinda oʻtkazilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, odamlar va hayvonlarning yuqori turlari tugʻilishda allaqachon raqam tuygʻusiga ega ( Stanislas Dehaene ) yoki koʻproq / kamroq, kattaroq / kichikroq, taxmin qilish va boshqalar kabi eng oddiy arifmetik operatsiyalar haqida asosiy tushunchaga ega.

Ammo matematika hamma uchun oson emas. Diskalkuliya va raqamli savodsizlik maʼlum kasalliklardir. Miya shikastlanishi, insult va miya shishi boʻlgan bemorlarni tekshirish orqali olimlar raqamlarni tanib olish va hisoblash quvvatida boshqa turdagi buzilishlarni aniqladilar. Matematik qobiliyatli odamlar ham bor. Arifmetika juda oson boʻlgan insular isteʼdodlari (masalan, B. Gert Mittring ).

Raqamlar bilan ishlashda tezlik va xavfsizlik nuqtai nazaridan standart ichida katta farqlar ham mavjud. Uzoq vaqt davomida bu farqlar, asosan, amaliyot effektlaridan kelib chiqqanligi yoki boshqa tugʻma matematik isteʼdodga asoslanganligi bilan izohlangan. Endi arifmetik vazifalarga yondashuv hal qiluvchi rol oʻynashi isbotlangan.

Matematik operatsiyalarni tasavvur qiladigan va ularni haqiqiy hayot tajribasi bilan bogʻlaydigan bolalar va kattalar arifmetikada muvaffaqiyatga erishadilar. Ular topshiriqlarni ishonchliroq bajaradilar va arifmetik amalni oʻzlashtirmaguncha kamroq takrorlash kerak boʻladi. Boshqa tomondan, matematik belgilar darajasini tark etmaganlar arifmetika boʻyicha uzoq va doimiy amaliyotga qaramay, koʻpincha oʻzlariga ishonchsiz qoladilar. Shuning uchun ham oddiy matematika darslari, ham repetitorlik va tuzatish darslari, agar ishda raqamlar boʻshliqlari va arifmetik amallar uchun modellardan foydalanilsa, samaraliroq boʻladi.

  • Helena Xarms: oʻynash paytida hisoblashni oʻrganish. Reynxardt, Myunxen 2008, ISBN 978-3-497-01994-6 .
  • Filipp Maennchen: arifmetik rassomlarning sirlari. Springer Berlin/Heidelberg 1913 yil.
  • Elizabet Mozer Opitz: Hisoblash - son tushunchasi - arifmetik. Haupt, Bern/Shtutgart/Vena 2001, ISBN 978-3-258-06512-0 .
  • Tomas Rießinger: Algebradan qoʻrqmang. Kasrlardan logarifmgacha. Elsevier, Heidelberg 2007, ISBN 3-8274-1779-1 (elementar hisoblash texnikasiga kirish - raqamlar va oʻzgaruvchilar bilan).