Gossipol: Versiyalar orasidagi farq
Qiyofa
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
* '''Gossipol''', C<sub>30</sub>H<sub>30</sub>O<sub>8</sub> — (1,1'6,6',7,7'-geksagidroksi-5,5'-di-izopropil-3,3'-dimetil-(2,2'-binaftalin)-8,8'-dikarboksaldegid) , sariq rangli zaharli, qattiq kristall modda. Polifenol birikmalarga kiradi. Gʻoʻza chigiti va iddiz poʻstlogʻida koʻp miqdorda (0,02—1,6%), boshqa qismlarida esa kam boʻladi. Gossipolva uning analoglari — gossipurpurin, gossiverdurin, gossifulvin chigit yadrosidagi maxsus bezchalarda joylashgan boʻlib, ular devori nihoyatda mustahkam va koʻpchilik organik erituvchilar taʼsiriga chidamli. Lekin past molekulyar spirtlar va suvda gossipolbezchalari tezda yemiriladi. Gʻoʻzaning har xil tur va navlarida gossipolmiqdori turlicha. Ingichka tolali gʻoʻza navlari tarkibida gossipolkoʻp miqdorda (1,47—1,60%) boʻladi. Chorva mollari, ayniqsa qoramolga chigit kunjarasi va shroti meʼyordan ortiq berilganda mollar ozuqa tarkibidagi G.dan zaharlanishi mumkin. Gossipolyogʻ sanoati chiqindilaridan olinadi. Gossipolantranalitlari, gossipolsmolasi va ularning mahsulotlari inson uchun foydali moddalar hisoblanadi. Ular xalq xoʻjaligining turli sohalarida: tibbiyot, kimyo sanoati, qishloq xoʻjaligi, metall quyish sanoati va b.da ishlatiladi. Gossipolvirusga faol taʼsir qiladi. Shu sababli hozirgi vaqtda G.dan virusga qarshi ishlatiladigan interferon induktori preparatlari va b. moddalar ajratib olingan. Ad.: Sadi kov A. S, Xlopchatnik — chudo rasteniye, M., 1985. | * '''Gossipol''', C<sub>30</sub>H<sub>30</sub>O<sub>8</sub> — (1,1'6,6',7,7'-geksagidroksi-5,5'-di-izopropil-3,3'-dimetil-(2,2'-binaftalin)-8,8'-dikarboksaldegid) , sariq rangli zaharli, qattiq kristall modda. Polifenol birikmalarga kiradi. Gʻoʻza chigiti va iddiz poʻstlogʻida koʻp miqdorda (0,02—1,6%), boshqa qismlarida esa kam boʻladi. Gossipolva uning analoglari — gossipurpurin, gossiverdurin, gossifulvin chigit yadrosidagi maxsus bezchalarda joylashgan boʻlib, ular devori nihoyatda mustahkam va koʻpchilik organik erituvchilar taʼsiriga chidamli. Lekin past molekulyar spirtlar va suvda gossipolbezchalari tezda yemiriladi. Gʻoʻzaning har xil tur va navlarida gossipolmiqdori turlicha. Ingichka tolali gʻoʻza navlari tarkibida gossipolkoʻp miqdorda (1,47—1,60%) boʻladi. Chorva mollari, ayniqsa qoramolga chigit kunjarasi va shroti meʼyordan ortiq berilganda mollar ozuqa tarkibidagi G.dan zaharlanishi mumkin. Gossipolyogʻ sanoati chiqindilaridan olinadi. Gossipolantranalitlari, gossipolsmolasi va ularning mahsulotlari inson uchun foydali moddalar hisoblanadi. Ular xalq xoʻjaligining turli sohalarida: tibbiyot, kimyo sanoati, qishloq xoʻjaligi, metall quyish sanoati va b.da ishlatiladi. Gossipolvirusga faol taʼsir qiladi. Shu sababli hozirgi vaqtda G.dan virusga qarshi ishlatiladigan interferon induktori preparatlari va b. moddalar ajratib olingan. Ad.: Sadi kov A. S, Xlopchatnik — chudo rasteniye, M., 1985. | ||
* '''Tuzilishi.''' Gossipolning kimyosini tushunish uchun struktura, stereokimyo, tautomerizm va vodorod | * '''Tuzilishi.''' Gossipolning kimyosini tushunish uchun struktura, stereokimyo, tautomerizm va vodorod bogʻlanishini tushunish kerak. Gossipolning tuzilishi 2 va 2'-uglerod atomlari orasidagi bitta internaftil bogʻi bilan birlashtirilgan ikkita naftalin halqasidan iborat. Ushbu dimerik naftalenik ramkaga oltita gidroksil guruhi biriktirilgan boʻlib, ulardan ikkitasi 1- va 1'-pozitsiyalarda joylashgan (bu pozitsiyalar shuningdek, odatda peri pozitsiyalar sifatida belgilanadi). Ushbu ikkita 1 va 1'-gidroksil guruhlar 6,6'- va 7,7'-pozitsiyalarda qolgan toʻrtta gidroksil guruhiga qaraganda koʻproq reaktivdir va ularning 8- va 8'-da joylashgan aldegid guruhlariga yaqinligi bilan bogʻliq. Ikkala aldegid guruhi ham juda koʻp qiziqarli kimyoviy reaksiyalarga ega, gossipolning tautomer shakllarida rol oʻynaydi va gossipolning toksikligiga asosiy hissa qoʻshishi aniqlangan | ||
Abdukarim Zikiryoev. | Abdukarim Zikiryoev. | ||
2026-yil 20-noyabr, 09:04 dagi (joriy) koʻrinishi
- Gossipol, C30H30O8 — (1,1'6,6',7,7'-geksagidroksi-5,5'-di-izopropil-3,3'-dimetil-(2,2'-binaftalin)-8,8'-dikarboksaldegid) , sariq rangli zaharli, qattiq kristall modda. Polifenol birikmalarga kiradi. Gʻoʻza chigiti va iddiz poʻstlogʻida koʻp miqdorda (0,02—1,6%), boshqa qismlarida esa kam boʻladi. Gossipolva uning analoglari — gossipurpurin, gossiverdurin, gossifulvin chigit yadrosidagi maxsus bezchalarda joylashgan boʻlib, ular devori nihoyatda mustahkam va koʻpchilik organik erituvchilar taʼsiriga chidamli. Lekin past molekulyar spirtlar va suvda gossipolbezchalari tezda yemiriladi. Gʻoʻzaning har xil tur va navlarida gossipolmiqdori turlicha. Ingichka tolali gʻoʻza navlari tarkibida gossipolkoʻp miqdorda (1,47—1,60%) boʻladi. Chorva mollari, ayniqsa qoramolga chigit kunjarasi va shroti meʼyordan ortiq berilganda mollar ozuqa tarkibidagi G.dan zaharlanishi mumkin. Gossipolyogʻ sanoati chiqindilaridan olinadi. Gossipolantranalitlari, gossipolsmolasi va ularning mahsulotlari inson uchun foydali moddalar hisoblanadi. Ular xalq xoʻjaligining turli sohalarida: tibbiyot, kimyo sanoati, qishloq xoʻjaligi, metall quyish sanoati va b.da ishlatiladi. Gossipolvirusga faol taʼsir qiladi. Shu sababli hozirgi vaqtda G.dan virusga qarshi ishlatiladigan interferon induktori preparatlari va b. moddalar ajratib olingan. Ad.: Sadi kov A. S, Xlopchatnik — chudo rasteniye, M., 1985.
- Tuzilishi. Gossipolning kimyosini tushunish uchun struktura, stereokimyo, tautomerizm va vodorod bogʻlanishini tushunish kerak. Gossipolning tuzilishi 2 va 2'-uglerod atomlari orasidagi bitta internaftil bogʻi bilan birlashtirilgan ikkita naftalin halqasidan iborat. Ushbu dimerik naftalenik ramkaga oltita gidroksil guruhi biriktirilgan boʻlib, ulardan ikkitasi 1- va 1'-pozitsiyalarda joylashgan (bu pozitsiyalar shuningdek, odatda peri pozitsiyalar sifatida belgilanadi). Ushbu ikkita 1 va 1'-gidroksil guruhlar 6,6'- va 7,7'-pozitsiyalarda qolgan toʻrtta gidroksil guruhiga qaraganda koʻproq reaktivdir va ularning 8- va 8'-da joylashgan aldegid guruhlariga yaqinligi bilan bogʻliq. Ikkala aldegid guruhi ham juda koʻp qiziqarli kimyoviy reaksiyalarga ega, gossipolning tautomer shakllarida rol oʻynaydi va gossipolning toksikligiga asosiy hissa qoʻshishi aniqlangan
Abdukarim Zikiryoev.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |