Geliy-3: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Geliy-3''' ('''<sup>3</sup> He''' <ref name="csaga">{{ArXiv manbasi|last=Galli|first1=D.|title=The cosmic saga of <sup>3</sup>He|date=September 2004|eprint=astro-ph/0412380v1}}</ref> , shuningdek, geliyga qarang) — ikkita [[proton]] va bir [[neytron]]li [[geliy]]ning engil, barqaror [[Izotoplar|izotopi]] (eng keng tarqalgan izotop, geliy-4, ikkita proton va ikkita neytronga ega). Protiy (oddiy [[vodorod]]) dan tashqari geliy-3 neytronlardan koʻra koʻproq protonga ega boʻlgan har qanday [[Kimyoviy unsur|elementning]] yagona barqaror izotopidir. Geliy-3 1939-yilda kashf etilgan. | '''Geliy-3''' ('''<sup>3</sup> He''' <ref name="csaga">{{ArXiv manbasi|last=Galli|first1=D.|title=The cosmic saga of <sup>3</sup>He|date=September 2004|eprint=astro-ph/0412380v1}}</ref> , shuningdek, geliyga qarang) — ikkita [[proton]] va bir [[neytron]]li [[geliy]]ning engil, barqaror [[Izotoplar|izotopi]] (eng keng tarqalgan izotop, geliy-4, ikkita proton va ikkita neytronga ega). Protiy (oddiy [[vodorod]]) dan tashqari geliy-3 neytronlardan koʻra koʻproq protonga ega boʻlgan har qanday [[Kimyoviy unsur|elementning]] yagona barqaror izotopidir. Geliy-3 1939-yilda kashf etilgan. | ||
Geliy-3 ibtidoiy nuklid sifatida paydo boʻlib, millionlab yillar davomida [[Yer poʻsti|Yer qobigʻidan]] atmosferaga va [[Kosmos|koinotga]] qochib ketadi. Geliy-3, shuningdek, tabiiy nukleogen va kosmogen nuklid boʻlib, [[litiy]] tabiiy neytronlar tomonidan bombardimon qilinganda hosil boʻladi, bu oʻz-oʻzidan boʻlinish va kosmik nurlar bilan [[Yadro reaksiyasi|yadroviy reaktsiyalar]] natijasida ajralib chiqishi mumkin. Yer atmosferasida topilgan geliy-3 ning bir qismi ham atmosfera va suv osti yadroviy qurollari sinovi artefaktidir. | Geliy-3 ibtidoiy nuklid sifatida paydo boʻlib, millionlab yillar davomida [[Yer poʻsti|Yer qobigʻidan]] atmosferaga va [[Kosmos|koinotga]] qochib ketadi. Geliy-3, shuningdek, tabiiy nukleogen va kosmogen nuklid boʻlib, [[litiy]] tabiiy neytronlar tomonidan bombardimon qilinganda hosil boʻladi, bu oʻz-oʻzidan boʻlinish va kosmik nurlar bilan [[Yadro reaksiyasi|yadroviy reaktsiyalar]] natijasida ajralib chiqishi mumkin. Yer atmosferasida topilgan geliy-3 ning bir qismi ham atmosfera va suv osti yadroviy qurollari sinovi artefaktidir. | ||
2026-yil 20-noyabr, 08:07 dagi (joriy) koʻrinishi
Geliy-3 (3 He [1] , shuningdek, geliyga qarang) — ikkita proton va bir neytronli geliyning engil, barqaror izotopi (eng keng tarqalgan izotop, geliy-4, ikkita proton va ikkita neytronga ega). Protiy (oddiy vodorod) dan tashqari geliy-3 neytronlardan koʻra koʻproq protonga ega boʻlgan har qanday elementning yagona barqaror izotopidir. Geliy-3 1939-yilda kashf etilgan.
Geliy-3 ibtidoiy nuklid sifatida paydo boʻlib, millionlab yillar davomida Yer qobigʻidan atmosferaga va koinotga qochib ketadi. Geliy-3, shuningdek, tabiiy nukleogen va kosmogen nuklid boʻlib, litiy tabiiy neytronlar tomonidan bombardimon qilinganda hosil boʻladi, bu oʻz-oʻzidan boʻlinish va kosmik nurlar bilan yadroviy reaktsiyalar natijasida ajralib chiqishi mumkin. Yer atmosferasida topilgan geliy-3 ning bir qismi ham atmosfera va suv osti yadroviy qurollari sinovi artefaktidir.
Geliy-3 ning kelajakdagi energiya manbai boʻlishi mumkinligi haqida koʻp mish-mishlar qilingan. Koʻpgina yadroviy sintez reaktsiyalaridan farqli oʻlaroq, geliy-3 atomlarining sintezi atrofdagi materialning radioaktiv boʻlishiga olib kelmasdan katta miqdorda energiya chiqaradi. Biroq, geliy-3 sintez reaktsiyalariga erishish uchun zarur boʻlgan haroratlar anʼanaviy termoyadroviy reaktsiyalarga qaraganda ancha yuqori va jarayon muqarrar ravishda atrofdagi materialning radioaktiv boʻlishiga olib keladigan boshqa reaktsiyalarni keltirib chiqarishi mumkin[2][3].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Galli, D. (September 2004). "The cosmic saga of 3He". arXiv:astro-ph/0412380v1.
- ↑ Close. „Fears Over Factoids“. CERN Document Server. Physicsworld.com (2007-yil 1-avgust). Qaraldi: 2018-yil 8-iyul.
- ↑ Matson. „Is MOON's Sci-Fi Vision of Lunar Helium 3 Mining Based in Reality?“. Scientific American – News Blog (2009-yil 12-iyun). Qaraldi: 2017-yil 29-avgust.
Bu maqola birorta turkumga qoʻshilmagan. Iltimos, maqolaga aloqador turkumlar qoʻshib yordam qiling. (Aprel 2024) |