Gateway: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
[https://www.techtarget.com/iotagenda/definition/gateway Gateway]( | [https://www.techtarget.com/iotagenda/definition/gateway Gateway](Oʻzbekchasiga shlyuz deb tanilgan) - bu boshqa tarmoqqa kirish nuqtasi boʻlib xizmat qiladigan kompyuter tarmogʻidagi tugun (router, kompyuter, server). Uni bir tarmoqdan boshqasiga kirish imkonini beruvchi eshikka oʻxshatish mumkin (Manba: Cisco Systems<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cisco.com/c/en/us/products/unified-communications/communications-gateways/index.html|sarlavha=Communications Gateways|qaralgan sana=5/28/2023}}</ref>). [https://tami.uz/matnga_qarang.php?id=225 Shlyuz] (Ing. Gateway) odatda turli protokollardan foydalanadigan ikkita tarmoq aloqa oʻrnatishi kerak boʻlganda ishlatiladi. Ushbu shlyuzlar tarjimon vazifasini bajaradi va maʼlumotlarni tarmoqlar oʻrtasida uzluksiz uzatish imkonini beradi (Manba: Microsoft [[:en:Microsoft_Docs|Docs]]). | ||
=== Shlyuz qanday ishlaydi? === | === Shlyuz qanday ishlaydi? === | ||
Shlyuz Ochiq tizimlarning | Shlyuz Ochiq tizimlarning oʻzaro aloqasi (Ing. Open Systems Interconnection (OSI)) modelining (3-qavat) tarmoq sathida ishlaydi. U paketlarni qayerga yuborishni aniqlash uchun [[IP manzili|IP]] manzillaridan foydalanadi (''maʼlumotlarni uzatishning eng kichik birligi''). Shlyuzlar kiruvchi maʼlumotlar paketlari sarlavhasi maʼlumotlarini, xususan, IP manzilini tekshiradi. Agar IP-manzil tarmoq diapazonida boʻlsa, u toʻgʻridan-toʻgʻri paketni manzilga yuboradi. Agar manzil tarmoqdan tashqarida boʻlsa, shlyuz paketni belgilangan joyga yaqinroq boʻlgan boshqa shlyuzga yoki yoʻriqnomaga yuboradi (Manba: Internet Engineering Task Force<ref>{{Veb manbasi|url=https://datatracker.ietf.org/doc/html/rfc1812|sarlavha=Internet Engineering Task Force (IETF)|sana=1995|qaralgan sana=5/28/2023}}</ref>). | ||
Shlyuzlar, asosan, tarmoq sathida ishlaydigan [http://www.kompy.info/kommunikatsiyalarni-rivojlantirish.html?page=20 marshrutizatorlar] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230528080001/http://www.kompy.info/kommunikatsiyalarni-rivojlantirish.html?page=20 |date=2023-05-28 }}dan farqli | Shlyuzlar, asosan, tarmoq sathida ishlaydigan [http://www.kompy.info/kommunikatsiyalarni-rivojlantirish.html?page=20 marshrutizatorlar] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230528080001/http://www.kompy.info/kommunikatsiyalarni-rivojlantirish.html?page=20 |date=2023-05-28 }}dan farqli oʻlaroq, OSI modelining yuqori darajalarida ham ishlashi mumkin. Ushbu koʻp qatlamli operatsiya shlyuzlarga yanada murakkab funksiyalarni, jumladan, [[wikt:protokol|protokol]]<nowiki/>larni tarjima qilish imkonini beradi. Masalan, shlyuz fayl uzatish protokoli (Ing. FTP) paketlarini gipermatnni uzatish protokoli (Ing. HTTP) paketlariga oʻzgartirishi mumkin (Manba: Internet jamiyati<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.internetsociety.org/resources/doc/2015/introduction-to-internet-architecture-and-institutions/|sarlavha=Internet arxitekturasi va institutlari - Kirish qismi|sana=2015|qaralgan sana=5/28/2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>). | ||
=== Shlyuzlarning turlari === | === Shlyuzlarning turlari === | ||
Dunyoda | Dunyoda koʻp turdagi shlyuzlar mavjud boʻlib, ularning har biri muayyan tarmoq turlari uchun moʻljallangan: | ||
Internet shlyuzi: Internet shlyuzi mahalliy tarmoqni (Ing [[LAN]]) Internetga ulaydi. U tez-tez marshrutizatorga kiritilgan shu bilan birga u tarmoqqa kirish va undan chiqish internet-trafigini boshqarish uchun ishlatiladi (Manba: Amazon Web Services<ref>{{Veb manbasi|url=https://docs.aws.amazon.com/vpc/latest/userguide/VPC_Internet_Gateway.html|sarlavha=Shlyuz nima?|sana=2021|qaralgan sana=5/28/2023}}</ref>). | Internet shlyuzi: Internet shlyuzi mahalliy tarmoqni (Ing [[LAN]]) Internetga ulaydi. U tez-tez marshrutizatorga kiritilgan shu bilan birga u tarmoqqa kirish va undan chiqish internet-trafigini boshqarish uchun ishlatiladi (Manba: Amazon Web Services<ref>{{Veb manbasi|url=https://docs.aws.amazon.com/vpc/latest/userguide/VPC_Internet_Gateway.html|sarlavha=Shlyuz nima?|sana=2021|qaralgan sana=5/28/2023}}</ref>). | ||
Blutli Shlyuz: Bulutli shlyuz mahalliy ilovalar va bulut xizmatlari | Blutli Shlyuz: Bulutli shlyuz mahalliy ilovalar va bulut xizmatlari oʻrtasidagi aloqani osonlashtiradi. U turli xil protokollar va formatlarni bulutga asoslangan ilovalar bilan mos keladigan tarzda oʻzgartirishi mumkin (Manba: TechTarget<ref>{{Veb manbasi|url=https://searchstorage.techtarget.com/definition/cloud-storage-gateway|sarlavha=Blutli shlyuz nima?|sana=2021|qaralgan sana=5.28.2023}}</ref>). | ||
VoIP shlyuzi: Ushbu turdagi shlyuz [https://androidas.ru/uz/vidy-signalov-analogovyi-cifrovoi-diskretnyi-tipy-signalov-svyaz/ analog ovozli signallar]{{Oʻlikhavola|date=aprel 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ni raqamli va aksincha, | VoIP shlyuzi: Ushbu turdagi shlyuz [https://androidas.ru/uz/vidy-signalov-analogovyi-cifrovoi-diskretnyi-tipy-signalov-svyaz/ analog ovozli signallar]{{Oʻlikhavola|date=aprel 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ni raqamli va aksincha, anʼanaviy telefon tarmoqlari va VoIP tarmoqlari oʻrtasida qoʻngʻiroqlarni amalga oshirish imkonini beradi (Manba: Network World<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.networkworld.com/article/3236877/what-is-a-voip-gateway.html|sarlavha=VoIP Shlyuzi nima?|sana=2017|qaralgan sana=5/28/2023}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>). | ||
API shlyuzi: API shlyuzi mikroservislar arxitekturasidagi interfeys | API shlyuzi: API shlyuzi mikroservislar arxitekturasidagi interfeys boʻlib, API-larni toʻplaydi va boshqaradi. U mikroservislarning belgilangan toʻplamlari uchun kirish nuqtasini taʼminlaydi (Manba: Red Hat<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.redhat.com/en/topics/api/what-is-an-api-gateway|sarlavha=API shlyuzi nima?|sana=2021|qaralgan sana=5/28/2023}}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>). | ||
2026-yil 20-noyabr, 08:01 dagi (joriy) koʻrinishi
Gateway(Oʻzbekchasiga shlyuz deb tanilgan) - bu boshqa tarmoqqa kirish nuqtasi boʻlib xizmat qiladigan kompyuter tarmogʻidagi tugun (router, kompyuter, server). Uni bir tarmoqdan boshqasiga kirish imkonini beruvchi eshikka oʻxshatish mumkin (Manba: Cisco Systems[1]). Shlyuz (Ing. Gateway) odatda turli protokollardan foydalanadigan ikkita tarmoq aloqa oʻrnatishi kerak boʻlganda ishlatiladi. Ushbu shlyuzlar tarjimon vazifasini bajaradi va maʼlumotlarni tarmoqlar oʻrtasida uzluksiz uzatish imkonini beradi (Manba: Microsoft Docs).
Shlyuz qanday ishlaydi?
[tahrir | manbasini tahrirlash]Shlyuz Ochiq tizimlarning oʻzaro aloqasi (Ing. Open Systems Interconnection (OSI)) modelining (3-qavat) tarmoq sathida ishlaydi. U paketlarni qayerga yuborishni aniqlash uchun IP manzillaridan foydalanadi (maʼlumotlarni uzatishning eng kichik birligi). Shlyuzlar kiruvchi maʼlumotlar paketlari sarlavhasi maʼlumotlarini, xususan, IP manzilini tekshiradi. Agar IP-manzil tarmoq diapazonida boʻlsa, u toʻgʻridan-toʻgʻri paketni manzilga yuboradi. Agar manzil tarmoqdan tashqarida boʻlsa, shlyuz paketni belgilangan joyga yaqinroq boʻlgan boshqa shlyuzga yoki yoʻriqnomaga yuboradi (Manba: Internet Engineering Task Force[2]).
Shlyuzlar, asosan, tarmoq sathida ishlaydigan marshrutizatorlar (Wayback Machine saytida 2023-05-28 sanasida arxivlangan)dan farqli oʻlaroq, OSI modelining yuqori darajalarida ham ishlashi mumkin. Ushbu koʻp qatlamli operatsiya shlyuzlarga yanada murakkab funksiyalarni, jumladan, protokollarni tarjima qilish imkonini beradi. Masalan, shlyuz fayl uzatish protokoli (Ing. FTP) paketlarini gipermatnni uzatish protokoli (Ing. HTTP) paketlariga oʻzgartirishi mumkin (Manba: Internet jamiyati[3]).
Shlyuzlarning turlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Dunyoda koʻp turdagi shlyuzlar mavjud boʻlib, ularning har biri muayyan tarmoq turlari uchun moʻljallangan:
Internet shlyuzi: Internet shlyuzi mahalliy tarmoqni (Ing LAN) Internetga ulaydi. U tez-tez marshrutizatorga kiritilgan shu bilan birga u tarmoqqa kirish va undan chiqish internet-trafigini boshqarish uchun ishlatiladi (Manba: Amazon Web Services[4]).
Blutli Shlyuz: Bulutli shlyuz mahalliy ilovalar va bulut xizmatlari oʻrtasidagi aloqani osonlashtiradi. U turli xil protokollar va formatlarni bulutga asoslangan ilovalar bilan mos keladigan tarzda oʻzgartirishi mumkin (Manba: TechTarget[5]).
VoIP shlyuzi: Ushbu turdagi shlyuz analog ovozli signallar[sayt ishlamaydi]ni raqamli va aksincha, anʼanaviy telefon tarmoqlari va VoIP tarmoqlari oʻrtasida qoʻngʻiroqlarni amalga oshirish imkonini beradi (Manba: Network World[6]).
API shlyuzi: API shlyuzi mikroservislar arxitekturasidagi interfeys boʻlib, API-larni toʻplaydi va boshqaradi. U mikroservislarning belgilangan toʻplamlari uchun kirish nuqtasini taʼminlaydi (Manba: Red Hat[7]).
Manba
[tahrir | manbasini tahrirlash]Cisco Systems, Inc. (2021). Tarmoq shlyuzi. https://www.cisco.com/c/en/us/solutions/small-business/resource-center/networking/what-is-a-network-gateway.html dan olindi.
Microsoft korporatsiyasi. (2021). Gateway nima? Microsoft Azure. https://docs.microsoft.com/en-us/azure/architecture/guide/technology-choices/connectivity dan olindi
Internet muhandisligi ishchi guruhi. (1995). IP-marshrutlashni tushunish. https://datatracker.ietf.org/doc/html/rfc1812 dan olindi
Internet jamiyati. (2015). Internet arxitekturasi va institutlariga kirish. https://www.internetsociety.org/resources/doc/2015/introduction-to-internet-architecture-and-institutions/ dan olindi
Amazon Web Services, Inc. (2021). Internet shlyuzi nima? https://docs.aws.amazon.com/vpc/latest/userguide/VPC_Internet_Gateway.html dan olindi.
TechTarget. (2021). Cloud Gateway nima. https://searchstorage.techtarget.com/definition/cloud-storage-gateway dan olindi
Tarmoq dunyosi. (2017). VoIP shlyuzi nima? https://www.networkworld.com/article/3236877/what-is-a-voip-gateway.html dan olindi.
Red Hat, Inc. (2021). API shlyuzi nima? https://www.redhat.com/en/topics/api/what-is-an-api-gateway dan olindi
- ↑ „Communications Gateways“. Qaraldi: 2023-yil 28-may.
- ↑ „Internet Engineering Task Force (IETF)“ (1995). Qaraldi: 2023-yil 28-may.
- ↑ „Internet arxitekturasi va institutlari - Kirish qismi“ (2015). Qaraldi: 2023-yil 28-may.[sayt ishlamaydi]
- ↑ „Shlyuz nima?“ (2021). Qaraldi: 2023-yil 28-may.
- ↑ „Blutli shlyuz nima?“ (2021). Qaraldi: 5.28.2023.
- ↑ „VoIP Shlyuzi nima?“ (2017). Qaraldi: 2023-yil 28-may.[sayt ishlamaydi]
- ↑ „API shlyuzi nima?“ (2021). Qaraldi: 2023-yil 28-may.[sayt ishlamaydi]