Garaylar: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Garaylar''' (Gireylar, Geraylar, {{lang-crh|Geraylar}}) | '''Garaylar''' (Gireylar, Geraylar, {{lang-crh|Geraylar}}) — [[Qrim xonligi|Qrim xonlari]] [[sulola]]si ([[1427]]—[[1783]]). Xonlik [[taxt]]iga [[daʼvogar]] sifatida [[Hoji Garay]] ([[1466]] y. v.e.) tomonidan [[asos]] solingan. [[1449]]-yil [[Qrim xonligi]] [[Oltin Oʻrda]]dan [[mustaqillik|mustaqil]] boʻlib ajralib chiqqan. Garaylar hokimiyati yirik [[urugʻ]]lar [[shirin]], [[barin]], [[qipchoqlar|qipchoq]], [[mangʻit]] (mansur), [[argʻin]] taʼsiri ostida boʻlib, urugʻ boshliqlari xon huzuridagi kengash tarkibiga kirganlar. Hoji Garayning oʻgʻli [[Mengli Garay I|Mengli Garay]] davrida Qrim xonligi [[Turkiya]]ning [[vassallik|vassali]]ga aylangan ([[1475]]). [[XVIII asr|<nowiki>XVIII</nowiki> asrda]] [[Rossiya]] Qrimni egallash uchun [[Turkiya]] bilan kurashgan. [[Kuchuk Qaynarja sulh shartnomasi]]ga koʻra, Garaylar Qrimning mustaqil hukmdorlari deb tan olingan; 1783-yil Rossiya Qrimni bosib olishi bilan Qrimning soʻnggi xoni [[Shohin Garay]] taxtdan voz kechgan. | ||
== Adabiyotlar == | == Adabiyotlar == | ||
2026-yil 20-noyabr, 07:58 dagi (joriy) koʻrinishi
Garaylar (Gireylar, Geraylar, qrim tatarcha: Geraylar) — Qrim xonlari sulolasi (1427—1783). Xonlik taxtiga daʼvogar sifatida Hoji Garay (1466 y. v.e.) tomonidan asos solingan. 1449-yil Qrim xonligi Oltin Oʻrdadan mustaqil boʻlib ajralib chiqqan. Garaylar hokimiyati yirik urugʻlar shirin, barin, qipchoq, mangʻit (mansur), argʻin taʼsiri ostida boʻlib, urugʻ boshliqlari xon huzuridagi kengash tarkibiga kirganlar. Hoji Garayning oʻgʻli Mengli Garay davrida Qrim xonligi Turkiyaning vassaliga aylangan (1475). XVIII asrda Rossiya Qrimni egallash uchun Turkiya bilan kurashgan. Kuchuk Qaynarja sulh shartnomasiga koʻra, Garaylar Qrimning mustaqil hukmdorlari deb tan olingan; 1783-yil Rossiya Qrimni bosib olishi bilan Qrimning soʻnggi xoni Shohin Garay taxtdan voz kechgan.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |