Ftorodeoksiglyukoza: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''[ <sup>18</sup> F]Ftordezoksiglyukoza''' (xalqaro patentlanmagan nomi (INN)) yoki '''ftrodezoksiglyukoza F18''' ( (USAN va USP) ), shuningdek, odatda '''ftordezoksiglyukoza''' deb ataladi va qisqartirilgan <math>[^{18}F]FDG</math>''',''' <math>2[^{18}F]FDG</math> yoki <math>FDG</math>, [[Izotop indikatorlar|radiofarmatsevtik preparat]], pozitron emissiya tomografiyasi (PET) tibbiy tasvirlash usulida ishlatiladigan maxsus [[Radiofarmaseptik preparatlar|radioindikator]]. Kimyoviy jihatdan u <math>2-deoksi-2-[^{18}F]ftoro-D-glyukoza</math>, [[Glukoza|glyukoza]] analogi | '''[ <sup>18</sup> F]Ftordezoksiglyukoza''' (xalqaro patentlanmagan nomi (INN)) yoki '''ftrodezoksiglyukoza F18''' ( (USAN va USP) ), shuningdek, odatda '''ftordezoksiglyukoza''' deb ataladi va qisqartirilgan <math>[^{18}F]FDG</math>''',''' <math>2[^{18}F]FDG</math> yoki <math>FDG</math>, [[Izotop indikatorlar|radiofarmatsevtik preparat]], pozitron emissiya tomografiyasi (PET) tibbiy tasvirlash usulida ishlatiladigan maxsus [[Radiofarmaseptik preparatlar|radioindikator]]. Kimyoviy jihatdan u <math>2-deoksi-2-[^{18}F]ftoro-D-glyukoza</math>, [[Glukoza|glyukoza]] analogi boʻlib, glyukoza molekulasidagi C-2 pozitsiyasida normal gidroksil guruhi oʻrniga [[pozitron]] chiqaradigan ftor-18 [[Radioaktiv izotoplar|radionuklidi]]<nowiki/>ga ega. | ||
<math>[^{18}F]FDG</math> ning | <math>[^{18}F]FDG</math> ning toʻqimalar tomonidan oʻzlashtirilishi glyukozaning toʻqimalarda oʻzlashtirilishining koʻrsatkichi boʻlib, bu oʻz navbatida toʻqimalar [[metabolizm]]ining ayrim turlari bilan chambarchas bogʻliqdir. Bemorga <math>[^{18}F]FDG</math> yuborilgandan soʻng, PET skaneri tanadagi <math>[^{18}F]FDG</math> [tarqalishining ikki oʻlchovli yoki uch oʻlchovli tasvirlarini yaratishi mumkin. | ||
1976 yilda ishlab chiqilganidan beri <math>[^{18}F]FDG</math> nevrologiya sohasidagi tadqiqotlarga katta | 1976 yilda ishlab chiqilganidan beri <math>[^{18}F]FDG</math> nevrologiya sohasidagi tadqiqotlarga katta taʼsir koʻrsatdi.<ref>{{Jurnal manbasi|title=Determination of regional cerebral function with FDG-PET imaging in neuropsychiatric disorders|journal=Seminars in Nuclear Medicine|volume=32|issue=1|pages=13–34|date=January 2002|pmid=11839066|doi=10.1053/snuc.2002.29276}}</ref> 1980 yilda <math>[^{18}F]FDG</math>ning oʻsmalarda toʻplanishi haqidagi keyingi kashfiyot PETning saraton tashxisida asosiy klinik vosita sifatida evolyutsiyasini yaratdi.<ref>{{Jurnal manbasi|display-authors=6|title=A fluorinated glucose analog, 2-fluoro-2-deoxy-D-glucose (F-18): nontoxic tracer for rapid tumor detection|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-nuclear-medicine_1980-07_21_7/page/n95|journal=Journal of Nuclear Medicine|volume=21|issue=7|pages=670–5|date=July 1980|pmid=7391842}}</ref> <math>[^{18}F]FDG</math> hoirgi kunda PET neyrotasvirini olish va saraton kasalligini davolash uchun ishlatiladigan standart radiofarmasevtik preparat hisoblanadi.<ref>{{Jurnal manbasi|display-authors=6|title=Progress and promise of FDG-PET imaging for cancer patient management and oncologic drug development|journal=Clinical Cancer Research|volume=11|issue=8|pages=2785–808|date=April 2005|pmid=15837727|doi=10.1158/1078-0432.CCR-04-2626}}</ref> | ||
Tasvirlar turli xil tibbiy holatlarga tashxis | Tasvirlar turli xil tibbiy holatlarga tashxis qoʻyish uchun [[Yadro tibbiyoti|yadro tibbiyot]] shifokori yoki rentgenolog tomonidan baholanishi mumkin. | ||
== Tarix == | == Tarix == | ||
1968 yilda chexoslavakiyadagi [[Praga universiteti|Karlova universitetining]] Organik kimyo kaferda doktori Yozef Pasak, Zdenek Tochik va Miloslav Cherniy FDG sintezini birinchi | 1968 yilda chexoslavakiyadagi [[Praga universiteti|Karlova universitetining]] Organik kimyo kaferda doktori Yozef Pasak, Zdenek Tochik va Miloslav Cherniy FDG sintezini birinchi boʻlib tasvirladilar.<ref>{{Jurnal manbasi|title=Synthesis of 2-Deoxy-2-fluoro-D-glucose|journal=Journal of the Chemical Society D: Chemical Communications|issue=2|year=1969|pages=77|doi=10.1039/C29690000077}}</ref> Keyinchalik, 1970-yillarda Brukxaven milliy laboratoriyasida Tatsuo Ido va El Vulf birinchi boʻlib ftor-18 bilan belgilangan FDG sintezini tasvirlab berishdi.<ref name="Ido">{{Jurnal manbasi|doi=10.1002/jlcr.2580140204|title=Labeled 2-deoxy-D-glucose analogs: <sup>18</sup>F-labeled 2-deoxy-2-fluoro-D-glucose, 2-deoxy-2-fluoro-D-mannose and <sup>14</sup>C-2-deoxy-2-fluoro-D-glucose|journal=J Labeled Compounds Radiopharm|year=1978|volume=24|issue=2|pages=174–183}}</ref> Birikmani birinchi marta 1976 yil avgust oyida Pensilvaniya universitetida Abass Alaviy tomonidan ikki oddiy inson koʻngillilariga kiritilgan. Oddiy (PET emas) yadroviy skaner yordamida olingan miya tasvirlari ushbu organdagi <math>[^{18}F]FDG</math> kontsentratsiyasini koʻrsatdi (quyida tarix maʼlumotiga qarang). | ||
1990 yil avgust oyidan boshlab va 1991 yil davomida FDG uchun xom ashyo | 1990 yil avgust oyidan boshlab va 1991 yil davomida FDG uchun xom ashyo boʻlgan kislorod-18 ning yetishmasligi izotop zaxiralarini ratsionga kiritish zaruratini tugʻdirdi. Isroilning kislorod-18 zavodi [[Koʻrfaz urushi|Fors koʻrfazi urushi]] tufayli yopildi va AQSh hukumati Los Alamos milliy laboratoriyasidagi uglerod, kislorod va azot izotoplari zavodini yopdi va [[Isotec]]ni asosiy yetkazib beruvchi sifatida qoldirdi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Shortage of FDG raw material threatens expanded use of PET |sana=21 October 1992 |url=http://www.diagnosticimaging.com/articles/shortage-fdg-raw-material-threatens-expanded-use-pet |nashriyot=DiagnosticImaging}}</ref> | ||
: [[Fayl:Synthesis_of_18FDG.png|450x450px]] | : [[Fayl:Synthesis_of_18FDG.png|450x450px]] | ||
* Ftorodopa | * Ftorodopa | ||
== Foydalanilgan adabiyotlar | == Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati == | ||
{{Manbalar}} | {{Manbalar}} | ||
2026-yil 20-noyabr, 07:22 dagi (joriy) koʻrinishi
[ 18 F]Ftordezoksiglyukoza (xalqaro patentlanmagan nomi (INN)) yoki ftrodezoksiglyukoza F18 ( (USAN va USP) ), shuningdek, odatda ftordezoksiglyukoza deb ataladi va qisqartirilgan , yoki , radiofarmatsevtik preparat, pozitron emissiya tomografiyasi (PET) tibbiy tasvirlash usulida ishlatiladigan maxsus radioindikator. Kimyoviy jihatdan u , glyukoza analogi boʻlib, glyukoza molekulasidagi C-2 pozitsiyasida normal gidroksil guruhi oʻrniga pozitron chiqaradigan ftor-18 radionuklidiga ega.
ning toʻqimalar tomonidan oʻzlashtirilishi glyukozaning toʻqimalarda oʻzlashtirilishining koʻrsatkichi boʻlib, bu oʻz navbatida toʻqimalar metabolizmining ayrim turlari bilan chambarchas bogʻliqdir. Bemorga yuborilgandan soʻng, PET skaneri tanadagi [tarqalishining ikki oʻlchovli yoki uch oʻlchovli tasvirlarini yaratishi mumkin.
1976 yilda ishlab chiqilganidan beri nevrologiya sohasidagi tadqiqotlarga katta taʼsir koʻrsatdi.[1] 1980 yilda ning oʻsmalarda toʻplanishi haqidagi keyingi kashfiyot PETning saraton tashxisida asosiy klinik vosita sifatida evolyutsiyasini yaratdi.[2] hoirgi kunda PET neyrotasvirini olish va saraton kasalligini davolash uchun ishlatiladigan standart radiofarmasevtik preparat hisoblanadi.[3]
Tasvirlar turli xil tibbiy holatlarga tashxis qoʻyish uchun yadro tibbiyot shifokori yoki rentgenolog tomonidan baholanishi mumkin.
Tarix
[tahrir | manbasini tahrirlash]1968 yilda chexoslavakiyadagi Karlova universitetining Organik kimyo kaferda doktori Yozef Pasak, Zdenek Tochik va Miloslav Cherniy FDG sintezini birinchi boʻlib tasvirladilar.[4] Keyinchalik, 1970-yillarda Brukxaven milliy laboratoriyasida Tatsuo Ido va El Vulf birinchi boʻlib ftor-18 bilan belgilangan FDG sintezini tasvirlab berishdi.[5] Birikmani birinchi marta 1976 yil avgust oyida Pensilvaniya universitetida Abass Alaviy tomonidan ikki oddiy inson koʻngillilariga kiritilgan. Oddiy (PET emas) yadroviy skaner yordamida olingan miya tasvirlari ushbu organdagi kontsentratsiyasini koʻrsatdi (quyida tarix maʼlumotiga qarang).
1990 yil avgust oyidan boshlab va 1991 yil davomida FDG uchun xom ashyo boʻlgan kislorod-18 ning yetishmasligi izotop zaxiralarini ratsionga kiritish zaruratini tugʻdirdi. Isroilning kislorod-18 zavodi Fors koʻrfazi urushi tufayli yopildi va AQSh hukumati Los Alamos milliy laboratoriyasidagi uglerod, kislorod va azot izotoplari zavodini yopdi va Isotecni asosiy yetkazib beruvchi sifatida qoldirdi.[6]
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Ftorodopa
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Determination of regional cerebral function with FDG-PET imaging in neuropsychiatric disorders“. Seminars in Nuclear Medicine. 32-jild, № 1. January 2002. 13–34-bet. doi:10.1053/snuc.2002.29276. PMID 11839066.
- ↑ „A fluorinated glucose analog, 2-fluoro-2-deoxy-D-glucose (F-18): nontoxic tracer for rapid tumor detection“. Journal of Nuclear Medicine. 21-jild, № 7. July 1980. 670–5-bet. PMID 7391842.
{{cite magazine}}: Invalid|display-authors=6(yordam) - ↑ „Progress and promise of FDG-PET imaging for cancer patient management and oncologic drug development“. Clinical Cancer Research. 11-jild, № 8. April 2005. 2785–808-bet. doi:10.1158/1078-0432.CCR-04-2626. PMID 15837727.
{{cite magazine}}: Invalid|display-authors=6(yordam) - ↑ „Synthesis of 2-Deoxy-2-fluoro-D-glucose“. Journal of the Chemical Society D: Chemical Communications. № 2. 1969. 77-bet. doi:10.1039/C29690000077.
- ↑ „Labeled 2-deoxy-D-glucose analogs: 18F-labeled 2-deoxy-2-fluoro-D-glucose, 2-deoxy-2-fluoro-D-mannose and 14C-2-deoxy-2-fluoro-D-glucose“. J Labeled Compounds Radiopharm. 24-jild, № 2. 1978. 174–183-bet. doi:10.1002/jlcr.2580140204.
- ↑ „Shortage of FDG raw material threatens expanded use of PET“. DiagnosticImaging (1992-yil 21-oktyabr).
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- „Fludeoxyglucose F 18“. Drug Information Portal. U.S. National Library of Medicine.
Bu maqola birorta turkumga qoʻshilmagan. Iltimos, maqolaga aloqador turkumlar qoʻshib yordam qiling. (Aprel 2024) |