Fotorezistor: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
[[Fayl:LDResistor.jpg|thumb|Fotorezistorning koʻrinishi]] | [[Fayl:LDResistor.jpg|thumb|Fotorezistorning koʻrinishi]] | ||
[[Fayl:Photoresistor.svg|thumb|Elektr sxemalaridagi fotorezistorning belgisi]] | [[Fayl:Photoresistor.svg|thumb|Elektr sxemalaridagi fotorezistorning belgisi]] | ||
'''Fotorezistor''' [[Yarimoʻtkazgichli asboblar|yarimoʻtkazgichli qurilma]] boʻlib, [[Yorugʻlik|yorugʻlik bilan]] nurlantirilganda [[Elektr qarshilik|qarshiligini]] oʻzgartiradi. [[Pn | '''Fotorezistor''' [[Yarimoʻtkazgichli asboblar|yarimoʻtkazgichli qurilma]] boʻlib, [[Yorugʻlik|yorugʻlik bilan]] nurlantirilganda [[Elektr qarshilik|qarshiligini]] oʻzgartiradi. [[Pn oʻtish|Pn birikmasi]] yoʻq, shuning uchun oqim oqimining yoʻnalishidan qatʼi nazar, u bir xil [[Elektr oʻtkazuvchanlik|oʻtkazuvchanlikka]] ega. | ||
Nurlanishning toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsiri tufayli yarim oʻtkazgichning elektr qarshiligining oʻzgarishi hodisasi '''fotorezistiv effekt''' yoki ichki fotoelektrik effekt deyiladi {{Sfn|Киреев|1975}} . | Nurlanishning toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsiri tufayli yarim oʻtkazgichning elektr qarshiligining oʻzgarishi hodisasi '''fotorezistiv effekt''' yoki ichki fotoelektrik effekt deyiladi {{Sfn|Киреев|1975}} . | ||
== Materiallar, dizayni == | == Materiallar, dizayni == | ||
Fotorezistorlar ishlab chiqarish uchun hal qilinayotgan muammo uchun optimal boʻlgan [[Taqiqlangan zona|taqiqlangan zonali]] [[Yarimoʻtkazgich|yarimoʻtkazgichli]] materiallar qoʻllanadi. Shunday qilib, koʻrinadigan yorugʻlikni qayd qilish uchun kadmiy [[Kadmiy selenid|selenid]] va kadmiy [[Kadmiy sulfid|sulfid]] va [[Selen|Se]] dan tayyorlangan fotorezistorlar ishlatiladi. Infraqizil nurlanishni qayd etish uchun koʻpincha past haroratlarda sovutilgan [[Germaniy|Ge]] ([[Oltin|Au]], [[Mis|Cu]] yoki [[Rux|Zn]] aralashmalari bilan toza yoki qoʻshilgan), [[Kremniy|Si]], [[Qoʻrgʻoshin sulfid|PbS]], [[ | Fotorezistorlar ishlab chiqarish uchun hal qilinayotgan muammo uchun optimal boʻlgan [[Taqiqlangan zona|taqiqlangan zonali]] [[Yarimoʻtkazgich|yarimoʻtkazgichli]] materiallar qoʻllanadi. Shunday qilib, koʻrinadigan yorugʻlikni qayd qilish uchun kadmiy [[Kadmiy selenid|selenid]] va kadmiy [[Kadmiy sulfid|sulfid]] va [[Selen|Se]] dan tayyorlangan fotorezistorlar ishlatiladi. Infraqizil nurlanishni qayd etish uchun koʻpincha past haroratlarda sovutilgan [[Germaniy|Ge]] ([[Oltin|Au]], [[Mis|Cu]] yoki [[Rux|Zn]] aralashmalari bilan toza yoki qoʻshilgan), [[Kremniy|Si]], [[Qoʻrgʻoshin sulfid|PbS]], [[Qoʻrgʻoshin (II) selenid|PbSe]], [[Qoʻrgʻoshin telluridi|PbTe]], [[Antimonid indiy|InSb]], [[indiy arsenid|InAs]], HgCdTe ishlatiladi. Yarimoʻtkazgich [[shisha]] yoki [[Kvars|kvarts]] substratida nozik bir qatlam shaklida qoʻllanadi yoki [[Monokristall|bitta kristaldan]] yupqa plastinka shaklida kesiladi. Yarimoʻtkazgich qatlami yoki plastinka ikkita [[elektrod]] bilan taʼminlangan va himoya korpusiga joylashtirilgan. | ||
== Parametrlari == | == Parametrlari == | ||
2026-yil 20-noyabr, 07:10 dagi (joriy) koʻrinishi
Ushbu sahifani Fotorezistor,Ichki fotoeffekt bilan birlashtirish taklif etiladi. (munozara) |


Fotorezistor yarimoʻtkazgichli qurilma boʻlib, yorugʻlik bilan nurlantirilganda qarshiligini oʻzgartiradi. Pn birikmasi yoʻq, shuning uchun oqim oqimining yoʻnalishidan qatʼi nazar, u bir xil oʻtkazuvchanlikka ega.
Nurlanishning toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsiri tufayli yarim oʻtkazgichning elektr qarshiligining oʻzgarishi hodisasi fotorezistiv effekt yoki ichki fotoelektrik effekt deyiladi [1] .
Materiallar, dizayni
[tahrir | manbasini tahrirlash]Fotorezistorlar ishlab chiqarish uchun hal qilinayotgan muammo uchun optimal boʻlgan taqiqlangan zonali yarimoʻtkazgichli materiallar qoʻllanadi. Shunday qilib, koʻrinadigan yorugʻlikni qayd qilish uchun kadmiy selenid va kadmiy sulfid va Se dan tayyorlangan fotorezistorlar ishlatiladi. Infraqizil nurlanishni qayd etish uchun koʻpincha past haroratlarda sovutilgan Ge (Au, Cu yoki Zn aralashmalari bilan toza yoki qoʻshilgan), Si, PbS, PbSe, PbTe, InSb, InAs, HgCdTe ishlatiladi. Yarimoʻtkazgich shisha yoki kvarts substratida nozik bir qatlam shaklida qoʻllanadi yoki bitta kristaldan yupqa plastinka shaklida kesiladi. Yarimoʻtkazgich qatlami yoki plastinka ikkita elektrod bilan taʼminlangan va himoya korpusiga joylashtirilgan.
Parametrlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Fotorezistorlarning eng muhim parametrlari:
- integral sezuvchanlik – kuchlanish oʻzgarishining tushayotgan nurlanishning birlik quvvatiga nisbati (taʼminot kuchlanishining nominal qiymatida);
- sezuvchanlik chegarasi – fotorezistor tomonidan qayd etilgan minimal signalning qiymati. (ish chastotasi diapazoni)[2]
Qoʻllanilishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Fotorezistorlar yorugʻlikning zaif oqimlarini qayd etish, tayyor mahsulotlarni saralash va hisoblashda, turli xil qismlarning sifati va tayyorligini nazorat qilish uchun ishlatiladi; matbaa sanoatida qogʻoz lentasidagi uzilishlarni aniqlash, bosmaxonaga berilgan qogʻoz varaqlari sonini nazorat qilish; tibbiyot, qishloq xoʻjaligi va boshqa sohalarda.[3]
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Киреев 1975.
- ↑ „BitKit“.
- ↑ Elektronika asoslari Safarov. A.M Nashriyot: Adabiyot uchqunlari
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Fotorezistor — maʼlumot Katta sovet ensiklopediyasidan olindi..
- Podklyuchenie fotorezistora k Arduino (Wayback Machine saytida 2022-09-10 sanasida arxivlangan)
- Fotorezistor i Arduino: podklyuchenie i primer sketcha
Adabiyot
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Киреев П. С.. Физика полупроводников, 30000 экз, М.: Высшая школа, 1975.