Emil Zolya: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi |
2026-yil 20-noyabr, 05:24 dagi (joriy) koʻrinishi
EMIL ZOLYA— 19- asr oʻrtalari, 20- asr boshlarida yashab ijod qilgan (1840-1902).
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Mashhur fransuz adibi Emil Zolya Parijda tugʻiladi. Otasi italiyalik, onasi fransuz qizi edi.
Ijodi
[tahrir | manbasini tahrirlash]„Qashshoqlar hikoyasi“ (1864) nomli novellalar toʻplami ilk ijod namunasi boʻlishiga qaramasdan, tezda tildan-tilga koʻchadi. „Tereza Rakin“ (1867), „Madlen Fera“ (1868) romanlarida naturalizm hidi sezilib tursa-da, oʻsha davr jamiyati uchun bu odatiy bir hol edi. Adibning „Rugon-Makkarlar“ (1871-1893) epopeyasi yigirma yillik mashaqqatli va samarali mehnat hosilasidir. „Uch shahar“ (1894-1898) trilogiyasida ijtimoiy-siyosiy mavzu keng oʻrin egallagan boʻlib, butun bir davr oʻz ifodasini topgan. „Hamal“, „Gʻarb“ romanlari Emil Zolya nomini jahonga mashhur qildi. Emil Zolyaning birinchi hikoyalar toʻplami „Ninon ertaklari“ (1864) deb nomlanib, sakkizta hikoyani oʻz ichiga olgan va minglab oʻquvchilarning sevimli asariga aylangan. Emil Zolyani tanitgan „Oʻliklar chaqiradi“ (1866) romanidir. Bu asar Emil Zolyaning ikkinchi romanidir. Undan ilgari „Klodning tavbasi“ nomli romani eʼlon qilingan edi. Adib ilk ijodiy izlanishlari bilanoq oʻzining qobiliyati namoyish etdi. Yozuvchining yigirmata romanni oʻz ichiga olgan „Rugon-Makkarlar“ epopeyasi faqat fransuz emas, Gʻarb adabiyotining ulkan xazinasiga aylandi. Bu epopeyada Makkarlar oilasining toʻrt avlodi tarixi tasvirlanadi. Yozuvchi bu oilaning genetik asoslaridan tortib, jamiyatdagi oʻrnigacha, har bir aʼzoning oʻziga xos fazilatlari, yashash tarzi, yurish-turishi, turmush kechirishi, xalq, burjuaziya, aristokratiya, din bilan aloqalari batafsil hikoya qiladi. Epopeyaning „Foyda“, „Pul“, „Gʻarb“, „Hamal“, „Yer“, „Ijod“, „Inson-hayvon“, „Doktor Noskal“ romanlari yuksak saviyada yozilgan. Epopeyaning har bir romani alohida nashr etilgan. „Hamal“ (1885) romani oʻzining gʻoyaviy yuksakligi bilan boshqa asarlardan ajralib turadi. Romanda XIX asming 80-yillarida yuz bergan juda koʻplab norozilik namoyishlarining sabablari va uning oqibatlariga alohida urgʻu beriladi. Zolya oʻz romanini yozishdan avval „Yozuvchi huquqi“ maqolasini eʼlon qiladi. Unda yozilishicha, yozuvchi namoyish oʻtkazgan Anzen shaxtasiga borib, ishchilar hayoti bilan tanishadi, namoyishchilar bilan suhbat qiladi. „Hamal“ romanining yozilishida bu katta manba boMib xizmat qiladi. Emil Zolyaning „Uch shahar“, „Lurd“ (1894), „Rim“ (1896), „Parij“ (1898) asarlarida dunyodagi eng mashhur shaharlar tarixi, ijtimoiy-siyosiy hayoti yoritiladi. Umrining soʻngi yillarida „Hosildorlik“ (1899), „Mehnat“ (1901), „Haqiqat“ (1903) asoslarini yozadi. Bu asarlar Emil Zolya ijodining eng yuqori choʻqqisi hisoblanib, adibning yuksak soʻz sanʼatkori ekanligini namoyish etadi.
Manba
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bu maqola birorta turkumga qoʻshilmagan. Iltimos, maqolaga aloqador turkumlar qoʻshib yordam qiling. (Aprel 2024) |
- ↑ „Jahon adabiyoti“ Fayzulla Boynazarov.