Dušan Makavejev
| Dushan Makaveyev | |
|---|---|
.jpg) Makaveyev 1989-yilda | |
| Tavalludi |
Dushan Makaveyev 13-oktyabr 1932-yil |
| Vafoti |
25-yanvar 2019-yil (86 yoshda) Belgrad, Serbiya |
| Kasbi | Kinorejissyor va ssenariychi |
| Faoliyat yillari | 1965–1996 |
| Turmush oʻrtogʻi | Boyana Mariyan (1964-yilda turmush qurgan) |
| Mukofotlari | Kumush ayiq, FIPRESCI mukofoti |
Dushan Makaveyev (serbcha: Душан Макавејев; 1932-yil 13-oktyabr — 2019-yil 25-yanvar) – serb va yugoslav kinorejissyori hamda ssenariychisi. U 1960-yillarning oxiri va 1970-yillarning boshlarida Yugoslav kinosining eng ilgʻor filmlarini yaratgan bilan tanilgan. Uning koʻplab ishlari Yugoslaviya qora toʻlqini oqimiga tegishli hisoblanadi.[1] U oʻz filmlarida hujjatli va badiiy elementlarni siyosiy satira, eksperimental montaj hamda jinsiy munosabatlarni oʻrganish mavzulari bilan uygʻunlashtirgan.[2] Makaveyevning xalqaro miqyosda eng muvaffaqiyatli filmiga uning oʻzi rejissyorlik qilgan va ssenariysini yozgan 1971-yilgi siyosiy satiradagi W.R.: Organizm sirlari kartinasi aylangan.
Ijodi
Makaveyevning dastlabki uchta badiiy filmi – Inson qush emas (1965, bosh rolda „Qora toʻlqin“ davri kinoikonasi Milena Dravich), Sevgi mojarosi yoki telefon stansiyasi xodimining yo‘qolishi (1967, bosh rolda „Qora toʻlqin“ davri aktrisasi Eva Ras) va Himoyalanmagan poklik (1968) unga xalqaro eʼtirof olib keldi. Oxirgi film 18-Berlin xalqaro kinofestivalida hakamlar hayʼatining maxsus mukofoti – Kumush ayiqni qoʻlga kiritgan.[3] 1970-yilda u 20-Berlin xalqaro kinofestivali, 1991-yilda esa 17-Moskva xalqaro kinofestivali hakamlar hayʼati aʼzosi boʻlgan.[4][5]
Uning 1971-yilda suratga olingan W.R.: Organizm sirlari filmi (bosh rollarda Milena Dravich, Jagoda Kaloper va Ivica Vidović) oʻzining jinsiy va siyosiy mazmuni tufayli Yugoslaviya rasmiylari tomonidan taqiqlangan. Film atrofidagi siyosiy mojaro rejissyorning vatandagi faoliyatiga yakun yasadi va uni Yugoslaviyani tark etib, Yevropa va Shimoliy Amerikada yashash hamda ishlashga majbur qildi.[2] Makaveyevning navbatdagi filmi – Shirin kino (1974) toʻliq Yugoslaviyadan tashqarida (Kanada, Fransiya, Germaniya va Niderlandiyada) suratga olingan ilk kartinasi boʻldi.[1]
Badiiy filmlar ishlab chiqarishdagi yetti yillik tanaffusdan soʻng, Makavejev nisbatan anʼanaviyroq boʻlgan Montenegro (1981) qora komediyasini taqdim etdi. Rejissyorning keyingi filmi – Koka-kola bola (1985) uning eng ommabop va tushunarli ishtigʻi hisoblanadi.
Filmografiyasi
| Yili | Nomi | Rejissyor | Ssenariychi | Mukofot va eslatmalar |
|---|---|---|---|---|
| 1965 | Čovek nije tica | Ha | Ha | |
| 1967 | Ljubavni slučaj ili tragedija službenice | Ha | Ha | |
| 1968 | Nevinost bez zaštite | Ha | Ha | Berlinda Kumush ayiq va FIPRESCI mukofoti |
| 1971 | Misterije organizma | Ha | Ha | Chikago xalqaro kinofestivalining Oltin Gyugosi |
| 1974 | Slatki film | Ha | Ha | |
| 1981 | Montenegro (film) | Ha | Ha | San-Paulu xalqaro kinofestivallari mukofoti, Oltin palma yaprogʻiga nomzod |
| 1985 | The Coca-Cola Kid | Ha | Yoʻq | Oltin palma yaprogʻiga nomzod |
| 1988 | Manifesto | Ha | Ha | |
| 1993 | Gorila se kupa u podne | Ha | Ha | |
| 1994 | Rupa u duši | Ha | Ha | |
| 1996 | Danish Girls Show Everything | Ha | Ha | Antologiya film |
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Bergan, Ronald. „Dušan Makavejev obituary“. The Guardian (2019-yil 6-fevral).
- ↑ 2,0 2,1 Mazierska, Ewa (2019). "Dušan Makavejev (1932–2019)". Studies in Eastern European Cinema 10 (2): 195–197. doi:10.1080/2040350X.2019.1583424.
- ↑ „Berlinale 1968: Prize Winners“. berlinale.de. Qaraldi: 2010-yil 5-mart.
- ↑ „Berlinale 1970: Juries“. berlinale.de. Qaraldi: 2010-yil 8-mart.
- ↑ „17th Moscow International Film Festival (1991)“. MIFF. 2014-yil 3-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 2-mart.