Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Deliboz: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi
Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi

2026-yil 20-noyabr, 03:36 dagi (joriy) koʻrinishi

Stamps of Azerbaijan, 1997-452
Ozarbayjon shtampida Deliboz zoti

Deliboz, Dilboz, Dilbaz yoki Qozoq (ozarbayjoncha: Dəliboz, Dilbaz, Qazax atı) — ozarbayjon otining bir turi[1], otlarning ozarbayjon milliy zoti[2]. XVIII-XIX asrlarda hozirgi Gʻazax viloyati hududida yetishtirilgan togʻ otlari zoti.

Zotning tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Deliboz otlarining hozirgi zoti chatishtirish yoʻli bilan koʻpaytirildi. Bu zot XVIII asrgacha toza zotli edi. Deliboz zoti fors va turkman otlari taʼsirida shakllangan. Keyin otning chidamliligini oshirish uchun arab zotlari bilan chatishtirildi. Bu zotning shakllanishida Gʻazax viloyatining Dilbozi va Zulgadara urugʻlaridan boʻlgan bir necha avlod ot zotlari katta rol oʻynagan.

1836-yilda „Kavkazdan tashqaridagi rus mulklarining sharhi“ nashr etildi va unda Yelizavetpol viloyatining qozoq masofasi tasvirlanadi. Ushbu hujjatda qozoq otlarining tavsifi keltirilgan[3]:

Qozoq otlari unchalik baland boʻlmasa-da, ulugʻvor, oʻta kuchli va yuguruvchi otlar. Ularning soni 9500 tagacha yetadi. Mahalliy aholida urgʻochi otlar yoʻq, faqat aygʻirlar bor...

...Uzoqdagi eng zoʻr ot fermasi Dah-kesemen qishlogʻida joylashgan boʻlib, Agalar, Kapishan Gassan-ogʻalar bor. Ushbu fermada qorabogʻ va kurtin otlari chatishmasidan kelib chiqqan 300 dan ortiq ot bor, ular oʻrta boʻyli, ajoyib, kuchli va yugurishi tez, ular asosan qizgʻish jigarrang rangida.

„Kavkazdan tashqaridagi rus mulklarini koʻrib chiqish“ — Dmitriy Zubarev. 1836, 243-bet

Ozarbayjon SSRda ot zotlarining sifatini yaxshilash maqsadida 1943-yilda davlat naslchilik pitomnik tashkil etildi. 60-yillardan boshlab Deliboz otlari Terek aygʻirlari tomonidan yaxshilandi[4].

2007-yil 27-fevralda Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyev “Otchilik toʻgʻrisida”gi qonunni imzoladi, uning maqsadlaridan biri milliy ot zotlari[5] va xalqaro ot zotlarining naslchilik oʻzagini saqlab qolishdir. Genofondni shakllantirish, shuningdek, Ozarbayjonda yuqori sifat va qimmatli irsiy belgilarga ega boʻlgan otlarni koʻpaytirish va zotini yaxshilashning huquqiy kafolatini yaratish orqali yilqichilikni rivojlantirishga erishish[6].

2015-yil 21-avgustda “Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining chorvachilikni moddiy-texnik jihatdan taʼminlashni yaxshilash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi farmoni eʼlon qilindi. Deliboz ot zotini rivojlantirish chora-tadbirlarini amalga oshirish uchun 1,5 million manat mablagʻ ajratildi[7].

Umumiy xususiyatlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Deliboz otlarining boshi keng peshona va tor burun, zich massiv boʻyin, katta hajmli tana, uzun tekis orqa va bel. Deliboz otlarining oyoqlari quruq va ingichka boʻlib, boshqa otlarga qaraganda metakarpusning kattaroq qismiga ega. Bu otlar uchun odatiy belgi tilning uzunlamasına burmasidir. Delibozam muvozanatsiz xarakter bilan ajralib turadi[8].

Oʻrtacha oʻlchovlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Yerdan balandligi — 152 sm.
  • Tananing qiya uzunligi — 139 sm.
  • Koʻkrak qafasi — 172 sm.
  • Tirik vazni — 280–350 kg. 120–140 kg ogʻirlikdagi yuk bilan kuniga 60–70 km masofani bosib oʻtadi.
  • Eng koʻp yuk koʻtarish qobiliyati 3000–3200 kg.
  • Ikki yoshli toychoqlarning 1600 m masofada oʻrtacha oʻynoqiligi 1 min 56 sek.

Deliboz otining ranglari : kulrang, sichqonrang, teri rang, qizil, karakov, bay, qora va kamdan-kam hollarda bulbul rang.