Chechenlar: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Chechenlar | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Infobox Millat | |||
|group = Chechenlar<br /> | |||
(Noxçiy) | |||
|population = 1,727,800 <ref name="population">[https://joshuaproject.net/people_groups/11317 Chechen population worldwide]</ref> | |||
|region1 = {{flagcountry|Russia}} | |||
|pop1 = 1,454,000<ref name="population" /> | |||
|region2 = {{flagcountry|Turkey}} | |||
|pop2 = 113,000<ref>[http://joshuaproject.net/countries/TU Turkish Census]</ref> | |||
|region3 = {{flagcountry|Kazakhstan}} | |||
|pop3 = 35,000<ref>[http://joshuaproject.net/countries/KZ Kazakhstan population by groups]</ref> | |||
|region4 = {{flagcountry|Iraq}} | |||
|pop4 = 12,000<ref>[https://joshuaproject.net/countries/IZ Iraq population by groups]</ref> | |||
|region5 = {{flagcountry|Egypt}} | |||
|pop5 = 6,100 <ref>[http://joshuaproject.net/countries/EG Egypt population by groups]</ref> | |||
|region6 = {{flagcountry|Azerbaijan}} | |||
|pop6 = 5,300<ref>[http://joshuaproject.net/countries/AJ Azerbaijan population by groups]</ref> | |||
|region7 = {{flagcountry|Jordan}} | |||
|pop7 = 5,200<ref>[http://joshuaproject.net/people_groups/11317/JO Jordan Chechen population]</ref> | |||
|region8 = {{flagcountry|Syria}} | |||
|pop8 = 4,200<ref>[https://joshuaproject.net/people_groups/11317/SY Chechens in Syria]</ref> | |||
|region9={{flagcountry|Uzbekistan}} | |||
|pop9=1,700<ref>[http://joshuaproject.net/countries/UZ Uzbek Population by groups]</ref> | |||
|region10={{flagcountry|Ukraine}} | |||
|pop10=2,600<ref>[http://joshuaproject.net/countries/UP Ukraine population by groups]</ref> | |||
|region11 = {{flagcountry|USA}} | |||
|pop11 = 500 | |||
|region12 = {{flagcountry|Canada}} | |||
|pop12 = 100 | |||
|languages = [[Chechen tili]]<br /> | |||
|religions = [[Islom]] | |||
|related = [[ingushlar]]}} | |||
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->'''Chechenlar''' (oʻzlarini noxchiy deb atashadi) — asosan, [[Checheniston]] va Ingushiyadagi xalq (734,5 ming kishi). Rossiya Federatsiyasida jami — 899 ming kishi ([[1990]]-yillar oʻrtalari). Chechen tilida soʻzlashadi. Dindorlari — sunniy musulmonlar. Ch. qardosh ingushlar kabi [[Shimoliy Kavkaz]]ning tub aholisi hisoblanadi. <nowiki>VII</nowiki> asr arman manbalarida naxchamatyan nomi bilan qayd etilgan. Ch.ning anʼanaviy mashgʻuloti — pasttekisliklarda dehqonchilik, togʻlarda chorvachilik. Anʼanaviy hunarmandchilik (kulolchilik, qurol yasash, zargarlik) taraqqiy etgan. | |||
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> | |||
'''Chechenlar''' — (noxchilar, naxcho), [[oʻzbek tili]]da — chechen. Chechen tilida gaplashadilar. Hozirgi kunda [[Shimoliy]] [[Kavkaz]]ning katta millatlarining biridir. | |||
== Milliy dini == | |||
Chechenlar — musulmonlar, chechen xalqining urf-odati duch kelgan musulmon xalqlarining dasturiday oʻzgachadir. Eng birinchi dastur — erkinlik. Duch kelgan sharoitda ham chechenlar eng birinchi erkinlik, mustaqillikni istaydilar. Ikkinchi oʻringa chechenlarning joʻmartligin qoʻyishga boʻladi. Ayol kishilarga, qariyalarni juda ham qattiq hurmat qilishadi. Oilaviy urf-odatida oʻgʻil bola otasining qanday boʻlishidan qatʼiy nazar iltimosini bajarishi lozim. Oʻtga tushushga tayyor boʻlishi kerak. | |||
== Milliy Xoʻjaligi == | |||
Chechenlarning dasturiy xoʻjaligi — dehqonchilik, chorvachilik, qurulish va savdo. Ming afsuski, hozirgi vaqtda iqtisodining bu sohalari rivojlanishi oqsayapti. Chechenlar ayniqsa qishloq erlarda uy xoʻjaligi bor katta uylarda istiqomat qiladilar. Bu uylar faqatgina oylaviy emas, shu bilan birga mehmon kutadigan joy. Mehmon chechenlar uchun buyukdir. Ularda iqtisodiy va qabilaviy aloqalar yaxshi saqlangan. | |||
== Milliy taomlari == | |||
Chechenlarning milliy taomlari — goʻsht, sut, koʻkatlar. | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{OʻzME}} | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Chechenlar (Noxçiy) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Umumiy aholi soni | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1,727,800 [1] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Katta aholiga ega mintaqalar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tillar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Chechen tili | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dinlar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Islom | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Qarindosh etnik guruhlar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ingushlar |
Chechenlar (oʻzlarini noxchiy deb atashadi) — asosan, Checheniston va Ingushiyadagi xalq (734,5 ming kishi). Rossiya Federatsiyasida jami — 899 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Chechen tilida soʻzlashadi. Dindorlari — sunniy musulmonlar. Ch. qardosh ingushlar kabi Shimoliy Kavkazning tub aholisi hisoblanadi. VII asr arman manbalarida naxchamatyan nomi bilan qayd etilgan. Ch.ning anʼanaviy mashgʻuloti — pasttekisliklarda dehqonchilik, togʻlarda chorvachilik. Anʼanaviy hunarmandchilik (kulolchilik, qurol yasash, zargarlik) taraqqiy etgan.
Chechenlar — (noxchilar, naxcho), oʻzbek tilida — chechen. Chechen tilida gaplashadilar. Hozirgi kunda Shimoliy Kavkazning katta millatlarining biridir.
Milliy dini
[tahrir | manbasini tahrirlash]Chechenlar — musulmonlar, chechen xalqining urf-odati duch kelgan musulmon xalqlarining dasturiday oʻzgachadir. Eng birinchi dastur — erkinlik. Duch kelgan sharoitda ham chechenlar eng birinchi erkinlik, mustaqillikni istaydilar. Ikkinchi oʻringa chechenlarning joʻmartligin qoʻyishga boʻladi. Ayol kishilarga, qariyalarni juda ham qattiq hurmat qilishadi. Oilaviy urf-odatida oʻgʻil bola otasining qanday boʻlishidan qatʼiy nazar iltimosini bajarishi lozim. Oʻtga tushushga tayyor boʻlishi kerak.
Milliy Xoʻjaligi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Chechenlarning dasturiy xoʻjaligi — dehqonchilik, chorvachilik, qurulish va savdo. Ming afsuski, hozirgi vaqtda iqtisodining bu sohalari rivojlanishi oqsayapti. Chechenlar ayniqsa qishloq erlarda uy xoʻjaligi bor katta uylarda istiqomat qiladilar. Bu uylar faqatgina oylaviy emas, shu bilan birga mehmon kutadigan joy. Mehmon chechenlar uchun buyukdir. Ularda iqtisodiy va qabilaviy aloqalar yaxshi saqlangan.
Milliy taomlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Chechenlarning milliy taomlari — goʻsht, sut, koʻkatlar.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |