Kalimantan: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Orol}} | |||
'''Kalimantan''' ({{lang-id|Kalimantan}}) yoki '''Borneo''' ({{lang-ms|Borneo}}) — [[Malay arxipelagi]]dagi eng yirik [[orol]], [[Katta Zond orollari]] tarkibida. Maydon 734 ming km{{sup|2}} (kattaligi jihatidan Yer yuzida [[Grenlandiya]]dan keyin 2-oʻrinda). [[Aholi]]si 10 mln.dan ziyod. Kalimantan hududining katta qismi [[Indoneziya]] tarkibida, shim. va shim.-gʻarbiy qismi [[Malayziya]] va [[Bruney]] davlatlari hududi. | |||
Kalimantan sohilining katta qismi botqoqlashgan pasttekislik, qirgʻoq chizigʻi tekis. Markaziy qismi bal. 2000–3500 m li palaxsa togʻlardan iborat. Kalimantan shimolidagi [[Kinabalu]] togʻi (4101 m) — orolning eng baland joyi. Togʻlar, asosan, [[granit]], [[gneys]], [[kristalli slanetslar]]dan iborat. [[Neft]], [[tabiiy gaz|gaz]], [[toshkoʻmir]], [[temir]], [[marganets]], [[xrom]], [[mis]] va boshqalar [[ruda (mineral hosila)|ruda]] [[kon]]lari bor. Iqlimi ekvatorial iqlim. Tekisliklarda temperatura 25—27°. Yillik yogʻin 2000–3500 mm. Daryo koʻp. Yirik daryolarining quyi qismida kema qatnaydi. Tuprogʻi podzollashgan [[laterit]] tuproq. Kalimantan hududining 75% i [[oʻrmon]]. Tekisliklar nam [[tropik oʻrmonlar]] ([[palmadoshlar|palma]], [[bambuk]], [[fikus]]), yon bagʻirlar [[dub]] va [[ignabargli oʻsimliklar|igna bargli]] oʻrmonlar, togʻ tepalari butazor va [[yaylov]]lardan iborat. [[Hayvonlar]]dan [[fil]], [[maymunlar]], [[ayiq]], [[karkidonlar|karkidon]] bor. Qushlarning 600 ga yaqin turi yashaydi. Aholi [[kokos palmasi]], [[sholi]] yetishtiradi. [[Baliq ovlash|Baliq ovlanadi]]. Bir nechta milliy parklar mavjud. Yirik shaharlari — Pontianak, [[Banjarmasin]], [[Samarinda]], [[Kuching]], [[Bandar-Seri-Begavan]]. | |||
Kalimantanning tub joy aholisi turli [[qabila]]lardan tashkil topgan, ular koʻpincha [[dayaklar]] degan umumiy nom bilan ataladi. Kalimantan sohilidagi [[knyazlik]]lar <nowiki>XIII</nowiki> asrdan [[Yava|Java]] hokimlariga karam boʻlgan. Yevropaliklar orolga <nowiki>XVII</nowiki> asrdan kela boshlagan.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> | |||
{{chala}} | |||
[[Turkum:Orollar]] | |||
[[Turkum:Janubiy-Sharqiy Osiyo]] | |||
[[Turkum:Osiyo orollari]] | |||
2026-yil 7-avgust, 20:17 dagi (joriy) koʻrinishi
| Geografiya | |
|---|---|
| Maydoni | km2 |
| Dengiz sathidan balandligi | m. |
| Ma'muriyat | |
| Demografiya | |
| Qo'shimcha ma'lumot | |
Kalimantan (indonezcha: Kalimantan) yoki Borneo (malaycha: Borneo) — Malay arxipelagidagi eng yirik orol, Katta Zond orollari tarkibida. Maydon 734 ming km2 (kattaligi jihatidan Yer yuzida Grenlandiyadan keyin 2-oʻrinda). Aholisi 10 mln.dan ziyod. Kalimantan hududining katta qismi Indoneziya tarkibida, shim. va shim.-gʻarbiy qismi Malayziya va Bruney davlatlari hududi.
Kalimantan sohilining katta qismi botqoqlashgan pasttekislik, qirgʻoq chizigʻi tekis. Markaziy qismi bal. 2000–3500 m li palaxsa togʻlardan iborat. Kalimantan shimolidagi Kinabalu togʻi (4101 m) — orolning eng baland joyi. Togʻlar, asosan, granit, gneys, kristalli slanetslardan iborat. Neft, gaz, toshkoʻmir, temir, marganets, xrom, mis va boshqalar ruda konlari bor. Iqlimi ekvatorial iqlim. Tekisliklarda temperatura 25—27°. Yillik yogʻin 2000–3500 mm. Daryo koʻp. Yirik daryolarining quyi qismida kema qatnaydi. Tuprogʻi podzollashgan laterit tuproq. Kalimantan hududining 75% i oʻrmon. Tekisliklar nam tropik oʻrmonlar (palma, bambuk, fikus), yon bagʻirlar dub va igna bargli oʻrmonlar, togʻ tepalari butazor va yaylovlardan iborat. Hayvonlardan fil, maymunlar, ayiq, karkidon bor. Qushlarning 600 ga yaqin turi yashaydi. Aholi kokos palmasi, sholi yetishtiradi. Baliq ovlanadi. Bir nechta milliy parklar mavjud. Yirik shaharlari — Pontianak, Banjarmasin, Samarinda, Kuching, Bandar-Seri-Begavan.
Kalimantanning tub joy aholisi turli qabilalardan tashkil topgan, ular koʻpincha dayaklar degan umumiy nom bilan ataladi. Kalimantan sohilidagi knyazliklar XIII asrdan Java hokimlariga karam boʻlgan. Yevropaliklar orolga XVII asrdan kela boshlagan.[1]
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |