Boris Babayan: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Boris Artashesovich Babayan''' ([[Rus tili|ruscha]]: ''Бабаян Арташесович Борис''; [[Arman tili|armancha:]] ''Բորիս Արտաշեսի Բաբայան'', 1933-yil 20-dekabrda [[Boku]]da tugʻilgan) | '''Boris Artashesovich Babayan''' ([[Rus tili|ruscha]]: ''Бабаян Арташесович Борис''; [[Arman tili|armancha:]] ''Բորիս Արտաշեսի Բաբայան'', 1933-yil 20-dekabrda [[Boku]]da tugʻilgan) — [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet-]][[Armanlar|arman]] [[kompyuter olimi]], [[SSSR]] va [[Rossiya]]da dastlabki super kompyuterlarning yaratilishida katta hissa qoʻshgan inson. | ||
{{Olim bilgiqutisi | {{Olim bilgiqutisi | ||
2004-yil avgust oyidan Babayan Intel korporatsiyasining dasturiy taʼminot guruhida arxitektura direktori va Moskvadagi Intel R&D markazining ilmiy maslahatchisi boʻlgan. U [[KIberxavfsizlik|kiberxafvsizlik]] texnologiyalari sohasida ham ishlagan. U Intel Fellow mukofotiga ega boʻlgan ikkinchi yevropalik hisoblanadi ([[Norvegiyaliklar|norvegiyalik]] Tryggve Fossumdan keyin)<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.ixbt.com/news/all/index.shtml?03%2F63%2F26 |sarlavha=Babayan receives Intel Fellow title (in Russian) |qaralgan sana=2023-09-27 |arxivsana=2007-09-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070929115624/http://www.ixbt.com/news/all/index.shtml?03%2F63%2F26 }}</ref>. | 2004-yil avgust oyidan Babayan Intel korporatsiyasining dasturiy taʼminot guruhida arxitektura direktori va Moskvadagi Intel R&D markazining ilmiy maslahatchisi boʻlgan. U [[KIberxavfsizlik|kiberxafvsizlik]] texnologiyalari sohasida ham ishlagan. U Intel Fellow mukofotiga ega boʻlgan ikkinchi yevropalik hisoblanadi ([[Norvegiyaliklar|norvegiyalik]] Tryggve Fossumdan keyin)<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.ixbt.com/news/all/index.shtml?03%2F63%2F26 |sarlavha=Babayan receives Intel Fellow title (in Russian) |qaralgan sana=2023-09-27 |arxivsana=2007-09-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070929115624/http://www.ixbt.com/news/all/index.shtml?03%2F63%2F26 }}</ref>. | ||
1984-yildan SSSR Fanlar akademiyasining (keyinchalik – [[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar akademiyasi]]) faxriy aʼzosidir. 2007-yildan boshlab u Moskva fizika-texnika institutida professor boʻlib ishlaydi va Moskvada joylashgan Intel korporatsiyasining ilmiy-tadqiqot markazida mikroprotsessor texnologiyasi kafedrasi boʻlimi | 1984-yildan SSSR Fanlar akademiyasining (keyinchalik – [[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar akademiyasi]]) faxriy aʼzosidir. 2007-yildan boshlab u Moskva fizika-texnika institutida professor boʻlib ishlaydi va Moskvada joylashgan Intel korporatsiyasining ilmiy-tadqiqot markazida mikroprotsessor texnologiyasi kafedrasi boʻlimi boshʼligʻi sifatida ishlab kelmoqda. | ||
== Mukofotlari == | == Mukofotlari == | ||
2026-yil 19-noyabr, 23:42 dagi (joriy) koʻrinishi
Boris Artashesovich Babayan (ruscha: Бабаян Арташесович Борис; armancha: Բորիս Արտաշեսի Բաբայան, 1933-yil 20-dekabrda Bokuda tugʻilgan) — sovet-arman kompyuter olimi, SSSR va Rossiyada dastlabki super kompyuterlarning yaratilishida katta hissa qoʻshgan inson.
| Boris Babayan | |
|---|---|
| Борис Бабаян | |
![]() | |
| Tavalludi |
1933-yil 20-dekabr (89-yosh) |
| Fuqaroligi | rus |
| Sohasi | Kompyuter olimi |
| Institutlar | Moskva fizika-texnika instituti |
| Mashhur ishlari | Elburs superkompyuterlarining bosh arxitektori |
| Mukofotlari |
Lenin ordeni (1987-yil), SSSR Davlat mukofoti (1974-yil) |
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Babayan Sovet Ittifoqining Boku shahrida arman oilasida tugʻilgan. 1957-yilda Moskva fizika-texnika institutini tamomlagan va fan nomzodi ilmiy darajasini olgan. 1964—1971-yillar oraligʻida esa fan doktori ilmiy darajasini yoqlagan.
1956—1996-yillar Babayan P. N. Lebedev nomidagi Fizika institutida dasturiy taʼminot boʻlimida boʻlim boshligʻi vazifasida ishlagan. Babayan va uning jamoasi birinchi super kompyuterini 1950-yilda yaratgan. 1970-yillarda bosh arxitektor V. S. Burtsevning oʻrinbosarlaridan biri boʻlib, u birinchi superskalyar kompyuter Elbrus-1 va El-76 dasturlash tili ustida ishlagan[1]. Ushbu kompyuterlardan 1978-yilda, Gʻarbda kompyuter dasturlari paydo boʻlishidan oʻn yil oldin, Sovet Ittifoqi oʻzining raketa tizimlarini, yadro va kosmik dasturlarini ishlab chiqqan.
Babayan boshchiligidagi jamoa Elbrus-3 kompyuterini Epic Parallel Instruction Computing (EPIC) dasturi arxitekturasidan foydalangan holda ishlab chiqqan.
1992-yildan 2004-yilgacha Babayan Moskvadagi SPARC Texnologiya markazi (MCST) va Elbrus International kompaniyasida rahbarlik lavozimlarida ishlagan. Ushbu lavozimlarda u Elbrus 2000 (Elbrus-3 ning bir chipli modeli) va Elbrus90micro (mahalliy ishlab chiqilgan mikroprotsessor asosidagi SPARC kompyuteri) loyihalarini ishlab chiqishga rahbarlik qilgan.
2004-yil avgust oyidan Babayan Intel korporatsiyasining dasturiy taʼminot guruhida arxitektura direktori va Moskvadagi Intel R&D markazining ilmiy maslahatchisi boʻlgan. U kiberxafvsizlik texnologiyalari sohasida ham ishlagan. U Intel Fellow mukofotiga ega boʻlgan ikkinchi yevropalik hisoblanadi (norvegiyalik Tryggve Fossumdan keyin)[2].
1984-yildan SSSR Fanlar akademiyasining (keyinchalik – Rossiya Fanlar akademiyasi) faxriy aʼzosidir. 2007-yildan boshlab u Moskva fizika-texnika institutida professor boʻlib ishlaydi va Moskvada joylashgan Intel korporatsiyasining ilmiy-tadqiqot markazida mikroprotsessor texnologiyasi kafedrasi boʻlimi boshʼligʻi sifatida ishlab kelmoqda.
Mukofotlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Babayan Sobiq Ittifoqning ikkita oliy mukofoti bilan taqdirlangan:
- 1974-yilda kompyuter texnikasi dizayni sohasidagi yutuqlari uchun SSSR Davlat mukofoti;
- 1987-yilda Elbrus-2 superkompyuteri dizayni uchun Lenin mukofoti.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Эль-76“.
- ↑ „Babayan receives Intel Fellow title (in Russian)“. 2007-yil 29-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 27-sentyabr.
