Bavariya: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''Landshaft''' | '''Landshaft''' | ||
Bavariyada yirik nemis landshaftlarining uch qismi mavjud: Shimoliy [[Germaniya|Germaniyaning]] [[Kalkalpen]] qismi va Bavariya [[Alplar|Alplari]] | Bavariyada yirik nemis landshaftlarining uch qismi mavjud: Shimoliy [[Germaniya|Germaniyaning]] [[Kalkalpen]] qismi va Bavariya [[Alplar|Alplari]] oʻzlarining goʻzal koʻllari bilan; Dunay daryosigacha choʻzilgan tepalikli Bavariya platosi va turli xil landshaftlarga ega Germaniya oʻrta togʻlari. Sharqda Bavariyaga Frankon oʻrmonining bir qismi, [[Фихтелберг (Горња Франконија)|Fixtel]] togʻi, oberpfeltser-Vald oʻrmonlarining bir qismi (nem. Oberpfälzer Wald) va [[Bemervald]], janubda alplar, gʻarbda Shvabiyaning shtufenland va shimolida [[Spessart (Brohltal)|Spessart]] va [[Ren]] yerlari. | ||
Bavariyada koʻplab daryolar mavjud, ularning aksariyati Dunay bilan | Bavariyada koʻplab daryolar mavjud, ularning aksariyati Dunay bilan bogʻliq. Dunay-Evropadagi [[Volga|Volgadan]] keyin ikkinchi yirik Daryo. Daryo oʻzanini kemalar qatnovini taʼminlash uchun joylarda toʻgʻonlar bilan oʻralgan. Bavariyaning shimoli-gʻarbida Mayn daryosi oqadi, uning irmoqlari Franconian oʻrmoni va Fichtelgebirge yon bagʻirlaridan Saale daryosi boshlanadi. Reyn va Dunay havzalari 1992-yilda Reyn-Mayn-Dunay kanali tomonidan birlashtirilgan. | ||
Bavariya- | Bavariya-koʻllar mamlakati. 1600 ga yaqin koʻllar asosan Alp togʻlari etaklarida toʻplangan. Eng yiriklari: Kimze, Ammerse, Starnberg koʻli, Tegernze, Konygsze; eng chuqurlari Valxense (192 m)<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.zensus2011.de/SharedDocs/Aktuelles/Ergebnisse/DemografischeGrunddaten.html?nn=3065474 |sarlavha=statistische Ämter stellen beim Zensus ein Team. |qaralgan sana=28.05.2024 |arxivsana=2014-04-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140413145258/https://www.zensus2011.de/SharedDocs/Aktuelles/Ergebnisse/DemografischeGrunddaten.html?nn=3065474 }}</ref>. | ||
Franconian Alba va janubda Bavariya Alplarida koʻplab kichik karst | Franconian Alba va janubda Bavariya Alplarida koʻplab kichik karst gʻorlari va vertikal karst konlari mavjud. Eng chuqur shaxta Geburtstagsshaxt (geburtstagsschacht, chuqurligi 698 m). Bavariyaning eng katta gʻori [[Salzgrabenhöhle]] (Salzgrabenhöhle, 9012 m). | ||
== Transporti == | == Transporti == | ||
2026-yil 19-noyabr, 22:37 dagi (joriy) koʻrinishi
|
| |||
| Yer | |||
|---|---|---|---|
| Maʼmuriy markazi | Myunxen shahri | ||
| Yirik shaharlari | Myunxen | ||
| Asos solingan sanasi | 1939-yil | ||
| Rasmiy tillar | olmon | ||
| Aholi | 12,584 mln. (2011-09-30) (11-oʻrin) | ||
| Zichligi | 177,5 kishi./km² | ||
| Millatlar tarkibi | olmonlar | ||
| Dinlar tarkibi | xristianlar | ||
| Maydoni | 70 549 km² | ||
| Rasmiy sayti | http://www.bayern.de www.bayern.de | ||
| Xaritada | |||
|
| |||
Bavariya — GFR yeri. Dunay havzasida. Maydoni 70,6 ming km2. Aholisi 12,584 mln. kishi (2011). Maʼmuriy markazi — Myunxen shahri. Bavariya mamlakatning eng baland togʻli qismida. Myunxenda iyulning oʻrtacha harorati 17 °C, yiliga 935 mm yogʻin yogʻadi. Daryolari Dunay havzasiga mansub, koʻl koʻp. Hududining 1/3 qismi oʻrmon bilan band; togʻ yaylovlari bor.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bavariya hududida olmonarning bavar qabilasi yashagan. 1070—1180-yillar Bavariyada velf qabilasi hukmronlik qilgan. 1180—1918-yillar Vittelsbaxlar sulolasi idora qilgan. 1806-yildan qirollik va Reyn ittifoqi aʼzosi. 1871-yildan Olmoniya imperiyasi tarkibida. 1945-yildan Amerika okkupatsiya zonasi, 1949-yildan esa GFR tarkibiy qismi.
Iqtisodi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bavariya — industrial-agrar rayon. Elektr energiyasining yarmini GESlar beradi. Urushdan keyingi yillarda neftni qayta ishlash (Ingolshtadt, Nyoyshtadt) va neft kimyosi sanoati bunyod etilgan (neft Marsel, Genuya, Triyest portlaridan quvurlar orqali keltiriladi). Bavariya GFR alyuminiy mahsulotining 1/3 qismini beradi (Tyoging). Sanoatning yetakchi tarmogʻi mashinasozlik: elektrotexnika, (Myunxen, Nyurnberg , Erlangen), umumiy mashinasozlik (Augsburg , Ashaffenburg), transport mashinasozligi, jumladan avtomobilsozlik (Myunxen, Augsburg , Ingolshtadt) va samolyotsozlik (Augsburg), aniq mexanika (Nyurnberg). Toʻqimachilik (Xof, Augsburg) va tikuvchilik, oziq-ovqat sanoati ham muhim oʻrin tutadi.
Geografiya
[tahrir | manbasini tahrirlash]Landshaft
Bavariyada yirik nemis landshaftlarining uch qismi mavjud: Shimoliy Germaniyaning Kalkalpen qismi va Bavariya Alplari oʻzlarining goʻzal koʻllari bilan; Dunay daryosigacha choʻzilgan tepalikli Bavariya platosi va turli xil landshaftlarga ega Germaniya oʻrta togʻlari. Sharqda Bavariyaga Frankon oʻrmonining bir qismi, Fixtel togʻi, oberpfeltser-Vald oʻrmonlarining bir qismi (nem. Oberpfälzer Wald) va Bemervald, janubda alplar, gʻarbda Shvabiyaning shtufenland va shimolida Spessart va Ren yerlari.
Bavariyada koʻplab daryolar mavjud, ularning aksariyati Dunay bilan bogʻliq. Dunay-Evropadagi Volgadan keyin ikkinchi yirik Daryo. Daryo oʻzanini kemalar qatnovini taʼminlash uchun joylarda toʻgʻonlar bilan oʻralgan. Bavariyaning shimoli-gʻarbida Mayn daryosi oqadi, uning irmoqlari Franconian oʻrmoni va Fichtelgebirge yon bagʻirlaridan Saale daryosi boshlanadi. Reyn va Dunay havzalari 1992-yilda Reyn-Mayn-Dunay kanali tomonidan birlashtirilgan.
Bavariya-koʻllar mamlakati. 1600 ga yaqin koʻllar asosan Alp togʻlari etaklarida toʻplangan. Eng yiriklari: Kimze, Ammerse, Starnberg koʻli, Tegernze, Konygsze; eng chuqurlari Valxense (192 m)[1].
Franconian Alba va janubda Bavariya Alplarida koʻplab kichik karst gʻorlari va vertikal karst konlari mavjud. Eng chuqur shaxta Geburtstagsshaxt (geburtstagsschacht, chuqurligi 698 m). Bavariyaning eng katta gʻori Salzgrabenhöhle (Salzgrabenhöhle, 9012 m).
Transporti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Temir yoʻllari asosan elektrlashtirilgan. Avtomobil yoʻli koʻp, Dunay, Mayn daryolarida kema qatnaydi. Bavariyada Bavariya Fanlar akademiyasi (1759-yil tashkil etilgan) va 3 ta universitet bor[2].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „statistische Ämter stellen beim Zensus ein Team.“. 2014-yil 13-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 28-may.
- ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Germaniya geografiyasi haqidagi uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |