Basra: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
'''Basra''' ({{lang-ar|البصرة}} ''al-baṣra'') — [[Iroq]]<nowiki/>ning janubi-sharqidagi shahar, Basra livi (viloyati)ning maʼmuriy markazi. [[Fors koʻrfazi|Fors qoʻltigʻi]]<nowiki/>dan 90 km ichkarida, [[Iroq]]<nowiki/>ning [[Shatt ul-Arab|Shatt ul-Arab daryosi]] sohilidagi eng katta porti, sohil boʻylab 27 km ga choʻzilgan. Aholisi 617 ming kishi (1985). Shahar 637 yoki 638 yilda [[Umar|xalifa Umar]] davrida (634 — 644) qurilgan. <nowiki>VIII—IX</nowiki> asrlarda [[xalifalik]]<nowiki/>ning madaniy va iqtisodiy markazi boʻlgan. Shahar <nowiki>X</nowiki> asrda baridi feodallari, [[buvayhiylar]] (947), <nowiki>XI</nowiki> asrdan [[saljuqiylar]] hukmronligida boʻlgan. 1258-yil [[moʻgʻullar]] qoʻliga oʻtdi, [[1534]]-yilda [[Usmoniylar davlati|Usmonlilar saltanati]]<nowiki/>ga qoʻshib olindi. [[1914]]-yil noyabrda [[Angliya]] qoʻshinlari Basrani bosib oldi. [[Birinchi Jahon urushi|Birinchi jahon urushi]] davrida [[Birlashgan Qirollik|Britaniya]]<nowiki/>ga qaram boʻlgan [[Iroq]] davlati tarkibida boʻldi. | |||
{{ | |||
Mamlakat [[tashqi savdo]] muomalasining deyarli hammasi Basra orqali boʻladi. Basra muhim temir yoʻl va avtomobil yoʻllari tuguni. Xalqaro aeroport va elektrostansiya bor. Mamlakatning neft qazib olish va qayta ishlash markazi. [[Kimyo sanoati|Kimyo]], [[Toʻqimachilik sanoati|toʻqimachilik]], [[Sellyuloza-Qogʻoz Sanoati|sellyuloza-qogʻoz]], [[oziq-ovqat sanoati]] korxonalari mavjud. [[Hunarmandchilik]] rivojlangan. [[Xurmo]] quritish va uni chetga chiqarish bilan mashhur. Kanal va koʻpriklari koʻpligidan Basrani "Sharq Venesiyasi" deb ham ataydilar. Universitet bor. Qad. Basra harobalari saqlangan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. | |||
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{OʻzME}} | |||
[[Turkum:Iroq shaharlari]] | |||
[[Turkum:Basra| ]] | |||
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shaharlar]] | |||
{{geo-stub}} | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
Basra (arabcha: البصرة al-baṣra) — Iroqning janubi-sharqidagi shahar, Basra livi (viloyati)ning maʼmuriy markazi. Fors qoʻltigʻidan 90 km ichkarida, Iroqning Shatt ul-Arab daryosi sohilidagi eng katta porti, sohil boʻylab 27 km ga choʻzilgan. Aholisi 617 ming kishi (1985). Shahar 637 yoki 638 yilda xalifa Umar davrida (634 — 644) qurilgan. VIII—IX asrlarda xalifalikning madaniy va iqtisodiy markazi boʻlgan. Shahar X asrda baridi feodallari, buvayhiylar (947), XI asrdan saljuqiylar hukmronligida boʻlgan. 1258-yil moʻgʻullar qoʻliga oʻtdi, 1534-yilda Usmonlilar saltanatiga qoʻshib olindi. 1914-yil noyabrda Angliya qoʻshinlari Basrani bosib oldi. Birinchi jahon urushi davrida Britaniyaga qaram boʻlgan Iroq davlati tarkibida boʻldi.
Mamlakat tashqi savdo muomalasining deyarli hammasi Basra orqali boʻladi. Basra muhim temir yoʻl va avtomobil yoʻllari tuguni. Xalqaro aeroport va elektrostansiya bor. Mamlakatning neft qazib olish va qayta ishlash markazi. Kimyo, toʻqimachilik, sellyuloza-qogʻoz, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Hunarmandchilik rivojlangan. Xurmo quritish va uni chetga chiqarish bilan mashhur. Kanal va koʻpriklari koʻpligidan Basrani "Sharq Venesiyasi" deb ham ataydilar. Universitet bor. Qad. Basra harobalari saqlangan[1].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Geografiyaga oid uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |