Bam: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
2006-yilgi milliy aholini roʻyxatga olishda uning aholisi 19 572 xonadonda 73 823 kishidan iborat edi<ref name="2006 census">{{Veb manbasi |sarlavha=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006) |til=fa |nashriyot=The Statistical Center of Iran |ish=AMAR |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/08.xls |qaralgan sana=25 September 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110920093605/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/08.xls |format=Excel |arxivsana=20 September 2011}}</ref>. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda 29 433 ta xonadonda 107 131 kishi bor edi<ref name="2011 census">{{Veb manbasi |sarlavha=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011) |til=fa |nashriyot=The Statistical Center of Iran |ish=Iran Data Portal |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kerman.xls |qaralgan sana=19 December 2022 |format=Excel}}</ref>. 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish 39 043 xonadonda 127 396 kishini koʻrsatdi<ref name="2016 census">{{Veb manbasi |sarlavha=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016) |til=fa |nashriyot=The Statistical Center of Iran |ish=AMAR |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_08.xlsx |qaralgan sana=19 December 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201020091047/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_08.xlsx |format=Excel |arxivsana=20 October 2020}}</ref>. | 2006-yilgi milliy aholini roʻyxatga olishda uning aholisi 19 572 xonadonda 73 823 kishidan iborat edi<ref name="2006 census">{{Veb manbasi |sarlavha=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006) |til=fa |nashriyot=The Statistical Center of Iran |ish=AMAR |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/08.xls |qaralgan sana=25 September 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110920093605/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/08.xls |format=Excel |arxivsana=20 September 2011}}</ref>. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda 29 433 ta xonadonda 107 131 kishi bor edi<ref name="2011 census">{{Veb manbasi |sarlavha=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011) |til=fa |nashriyot=The Statistical Center of Iran |ish=Iran Data Portal |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kerman.xls |qaralgan sana=19 December 2022 |format=Excel}}</ref>. 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish 39 043 xonadonda 127 396 kishini koʻrsatdi<ref name="2016 census">{{Veb manbasi |sarlavha=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016) |til=fa |nashriyot=The Statistical Center of Iran |ish=AMAR |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_08.xlsx |qaralgan sana=19 December 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201020091047/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_08.xlsx |format=Excel |arxivsana=20 October 2020}}</ref>. | ||
Zamonaviy Bam shahri Bam | Zamonaviy Bam shahri Bam qalʼasini oʻrab turadi. 2003-yilgi zilziladan oldin shaharning rasmiy aholisi soni 43 000 ga yaqin edi<ref>{{Cite journal|title=Cold is the main health threat after the Bam earthquake|journal=[[The BMJ]]|year=2004|doi=10.1136/bmj.328.7431.66-a|url=http://www.bmj.com/cgi/content/extract/328/7431/66-a|access-date=2007-09-13|last=Moszynski|first1=P.|volume=328|issue=7431|page=66|pmid=14715583|pmc=314070}}</ref>. Qalʼaning barpo etilgan sanasi va sabablari haqida turli fikrlar mavjud. Iqtisodiy va tijorat nuqtai nazaridan Bam mintaqada juda muhim oʻrinni egallagan va oʻzining toʻqimachilik va kiyim-kechaklari bilan mashhur boʻlgan. Arab sayyohi va geografi [[Ibn Havqal]] (943 – 977) ''"Surat ul-'Ard''" (''"Yer qiyofasi"'') kitobida Bam haqida shunday yozgan: | ||
: ''U yerda ular ajoyib, chiroyli va uzoq vaqt xizmat qiladigan paxta matolarini toʻqishadi va ular butun dunyoga yuboriladi.'' ''U yerda har birining narxi 30 [[dinor]] atrofida boʻlgan ajoyib kiyimlarni ham tikadilar; bular [[Xuroson (tarixiy viloyat)|Xuroson]], [[Iroq]] va [[Misr|Misrda]] sotiladi.'' | : ''U yerda ular ajoyib, chiroyli va uzoq vaqt xizmat qiladigan paxta matolarini toʻqishadi va ular butun dunyoga yuboriladi.'' ''U yerda har birining narxi 30 [[dinor]] atrofida boʻlgan ajoyib kiyimlarni ham tikadilar; bular [[Xuroson (tarixiy viloyat)|Xuroson]], [[Iroq]] va [[Misr|Misrda]] sotiladi.'' | ||
[[Fayl:Arge_Bam_Arad_edit.jpg|left|thumb|200x200px| Arki Bam zilziladan oldin.]] | [[Fayl:Arge_Bam_Arad_edit.jpg|left|thumb|200x200px| Arki Bam zilziladan oldin.]] | ||
[[Fayl:Fortaleza_de_Bam,_Irán,_2016-09-23,_DD_02.jpg|thumb| Bam 2016-yil]] | [[Fayl:Fortaleza_de_Bam,_Irán,_2016-09-23,_DD_02.jpg|thumb| Bam 2016-yil]] | ||
2003-yil 26-dekabrda 01:56 UTC (Eron standart vaqti bilan 5:26) da Bam va uning atrofidagi Eron janubi-sharqidagi [[Kirmon ustoni]]da zilzila sodir boʻldi. Zilzila magnitudasi boʻyicha eng koʻp qabul qilingan baho moment magnitudasi shkalasi (Mw) boʻyicha 6,6 ball; [[ | 2003-yil 26-dekabrda 01:56 UTC (Eron standart vaqti bilan 5:26) da Bam va uning atrofidagi Eron janubi-sharqidagi [[Kirmon ustoni]]da zilzila sodir boʻldi. Zilzila magnitudasi boʻyicha eng koʻp qabul qilingan baho moment magnitudasi shkalasi (Mw) boʻyicha 6,6 ball; [[AQSh Geologiya Xizmati]] tomonidan hisoblangan. Zilzila ayniqsa halokatli boʻlib, qurbonlar soni 26 271 kishini tashkil etdi va bundan tashqari 30 000 kishi jarohat oldi. Zilzila va vayronagarchilik oqibatlarini shahar asosan loy gʻishtdan qurilgan binolardan iborat boʻlgani va ularning koʻpchiligi 1989-yilda Eronda oʻrnatilgan zilzila qoidalariga mos kelmasligi va shahar aholisining aksariyati uyda va uxlab yotganligi bilan yanada kuchaydi. | ||
Zilzila tufayli AQSh va Eron oʻrtasidagi munosabatlar sovuqlashdi. Zilziladan soʻng AQSh Eronga toʻgʻridan-toʻgʻri gumanitar yordam taklif qildi va buning evaziga davlat [[Atom energiyasi boʻyicha xalqaro agentlik]] bilan uning [[Yadro energetikasi|yadroviy]] manfaatlarini koʻproq nazorat qilishni qoʻllab-quvvatlaydigan kelishuvga rioya qilishga vaʼda berdi. Hammasi boʻlib 44 ta davlat yordam operatsiyalariga yordam berish uchun xodimlar yuborilgan va 60 ta davlat yordam taklif qilgan. | Zilzila tufayli AQSh va Eron oʻrtasidagi munosabatlar sovuqlashdi. Zilziladan soʻng AQSh Eronga toʻgʻridan-toʻgʻri gumanitar yordam taklif qildi va buning evaziga davlat [[Atom energiyasi boʻyicha xalqaro agentlik]] bilan uning [[Yadro energetikasi|yadroviy]] manfaatlarini koʻproq nazorat qilishni qoʻllab-quvvatlaydigan kelishuvga rioya qilishga vaʼda berdi. Hammasi boʻlib 44 ta davlat yordam operatsiyalariga yordam berish uchun xodimlar yuborilgan va 60 ta davlat yordam taklif qilgan. | ||
* [http://www.payvand.com/news/05/dec/1210.html Zilziladan vayron boʻlgan Bamda qayta tiklash ishlari ikki yil davom etmoqda] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120805125850/http://www.payvand.com/news/05/dec/1210.html |date=2012-08-05 }} | * [http://www.payvand.com/news/05/dec/1210.html Zilziladan vayron boʻlgan Bamda qayta tiklash ishlari ikki yil davom etmoqda] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120805125850/http://www.payvand.com/news/05/dec/1210.html |date=2012-08-05 }} | ||
* [http://www.payvand.com/news/09/may/1227.html Bam: Besh yil oʻtib,] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121030104748/http://www.payvand.com/news/09/may/1227.html |date=2012-10-30 }} | * [http://www.payvand.com/news/09/may/1227.html Bam: Besh yil oʻtib,] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121030104748/http://www.payvand.com/news/09/may/1227.html |date=2012-10-30 }} | ||
* Arki Bam – BAM | * Arki Bam – BAM qalʼasi – hujjatli film: | ||
* [https://web.archive.org/web/20071203222246/http://www.iraninfo.dk/arge-bam-irans-og-verdens-kulturarv-dokumentar-film.html Arg e Bam hujjatli filmi – BAM qal’asi] | * [https://web.archive.org/web/20071203222246/http://www.iraninfo.dk/arge-bam-irans-og-verdens-kulturarv-dokumentar-film.html Arg e Bam hujjatli filmi – BAM qal’asi] | ||
[[Turkum:Kirmon ustoni shaharlari]] | [[Turkum:Kirmon ustoni shaharlari]] | ||
[[Turkum:Buyuk Ipak yoʻli boʻyidagi aholi punktlari]] | [[Turkum:Buyuk Ipak yoʻli boʻyidagi aholi punktlari]] | ||
[[Turkum:Eron | [[Turkum:Eron meʼmorchiligi]] | ||
[[Turkum:Zilzilalar oqibatida vayron boʻlgan aholi manzilgohlari]] | [[Turkum:Zilzilalar oqibatida vayron boʻlgan aholi manzilgohlari]] | ||
2026-yil 19-noyabr, 22:20 dagi (joriy) koʻrinishi
Bam forscha: بم | |
|---|---|
| Shahar | |
| Fayl:(((بم))) – panoramio.jpg | |
| 29°05′58″N 58°20′37″E / 29.09944°N 58.34361°E{{#coordinates:}}: cannot have more than one primary tag per page | |
| Mamlakat | Eron |
| Uston | Kirmon ustoni |
| Shahriston | Bam shahristoni |
| Baxsh | Markaziy tumani |
| Markazi balandligi | 1061 m |
| Rasmiy til(lar)i | Fors tili |
| Aholisi (2016) |
127,396[1] |
| Zichligi | auto kishi/km2 |
| Vaqt mintaqasi | UTC+3:30 |
Bam[2] (forscha: بم) – Eronning Kirmon ustoni Bam shahristoni Markaziy tumanidagi shahar boʻlib, shahriston va tuman markazi vazifasini bajaradi.
2006-yilgi milliy aholini roʻyxatga olishda uning aholisi 19 572 xonadonda 73 823 kishidan iborat edi[3]. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda 29 433 ta xonadonda 107 131 kishi bor edi[4]. 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish 39 043 xonadonda 127 396 kishini koʻrsatdi[1].
Zamonaviy Bam shahri Bam qalʼasini oʻrab turadi. 2003-yilgi zilziladan oldin shaharning rasmiy aholisi soni 43 000 ga yaqin edi[5]. Qalʼaning barpo etilgan sanasi va sabablari haqida turli fikrlar mavjud. Iqtisodiy va tijorat nuqtai nazaridan Bam mintaqada juda muhim oʻrinni egallagan va oʻzining toʻqimachilik va kiyim-kechaklari bilan mashhur boʻlgan. Arab sayyohi va geografi Ibn Havqal (943 – 977) "Surat ul-'Ard" ("Yer qiyofasi") kitobida Bam haqida shunday yozgan:
- U yerda ular ajoyib, chiroyli va uzoq vaqt xizmat qiladigan paxta matolarini toʻqishadi va ular butun dunyoga yuboriladi. U yerda har birining narxi 30 dinor atrofida boʻlgan ajoyib kiyimlarni ham tikadilar; bular Xuroson, Iroq va Misrda sotiladi.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Arki Bam qadimiy qalʼasi taxminan 2000 yil oldin, Parfiya imperiyasi davridan (miloddan avvalgi 248 – miloddan avvalgi 224) beri mavjud, ammo binolarning aksariyati Safaviylar sulolasi davrida qurilgan[6]. Ushbu qalʼa sayyohlar uchun ajoyib diqqatga sazovor joy boʻlgan va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taʼlim, fan va madaniyat tashkiloti tomonidan Jahon merosi obyekti sifatida roʻyxatga olingan. 1722-yilda Mahmud Xotak boshchiligidagi afgʻon bosqini tufayli shahar asosan tashlab ketilgan. Keyinchalik, shaharga asta-sekin aholi qayta oʻrnashgach, sherozlik bosqinchilarining hujumi tufayli u ikkinchi marta tashlab ketilgan. Undan bir muddat armiya kazarmasi sifatida ham foydalanilgan.
Zamonaviy Bam shahri
[tahrir | manbasini tahrirlash]Zamonaviy Bam shahri asta-sekin qishloq xoʻjaligi va sanoat markazi sifatida rivojlandi va 2003-yilgi zilzilagacha tez oʻsishni boshdan kechirdi. Xususan, shahar oʻzining xurmolari va sitrus mevalari bilan mashhur boʻlib, katta korizlar tarmogʻi yordamida sugʻoriladi.
Eng muhim qishloq xoʻjaligi mahsulotlaridan biri Eron va boshqa mamlakatlarda mashhur boʻlgan Bam Mozafati xurmosidir. Eronning togʻli hududidagi Darbamda har yili nozik va boy taʼmga ega, shirin eritma va ajoyib taʼmga ega Mozafati Bam xurmolari yigʻib olinadi. Unga konservantlar yoki kimyoviy qoʻshimchalar qoʻshilmaydi. Bu sarhil, tabiiy, xom va sifatli mahsulotdir[7].
Shahar turizmdan ham foyda koʻradi, soʻnggi yillarda qadimiy qalʼaga tashrif buyuruvchilar soni ortib bormoqda.
Zilzila shaharning katta qismini vayron qildi va aholining katta qismini halok qildi. Oʻshandan beri Bam tiklanish bosqichida.
2003-yilgi zilzila
[tahrir | manbasini tahrirlash]

2003-yil 26-dekabrda 01:56 UTC (Eron standart vaqti bilan 5:26) da Bam va uning atrofidagi Eron janubi-sharqidagi Kirmon ustonida zilzila sodir boʻldi. Zilzila magnitudasi boʻyicha eng koʻp qabul qilingan baho moment magnitudasi shkalasi (Mw) boʻyicha 6,6 ball; AQSh Geologiya Xizmati tomonidan hisoblangan. Zilzila ayniqsa halokatli boʻlib, qurbonlar soni 26 271 kishini tashkil etdi va bundan tashqari 30 000 kishi jarohat oldi. Zilzila va vayronagarchilik oqibatlarini shahar asosan loy gʻishtdan qurilgan binolardan iborat boʻlgani va ularning koʻpchiligi 1989-yilda Eronda oʻrnatilgan zilzila qoidalariga mos kelmasligi va shahar aholisining aksariyati uyda va uxlab yotganligi bilan yanada kuchaydi.
Zilzila tufayli AQSh va Eron oʻrtasidagi munosabatlar sovuqlashdi. Zilziladan soʻng AQSh Eronga toʻgʻridan-toʻgʻri gumanitar yordam taklif qildi va buning evaziga davlat Atom energiyasi boʻyicha xalqaro agentlik bilan uning yadroviy manfaatlarini koʻproq nazorat qilishni qoʻllab-quvvatlaydigan kelishuvga rioya qilishga vaʼda berdi. Hammasi boʻlib 44 ta davlat yordam operatsiyalariga yordam berish uchun xodimlar yuborilgan va 60 ta davlat yordam taklif qilgan.
2003-yildan keyingi rivojlanish
[tahrir | manbasini tahrirlash]2003-yilgi zilziladan soʻng, Eron hukumati eski shahar bilan bogʻliq muammolarni bartaraf etish uchun aholini nazorat qilish nazariyalari asosida yangi shaharni rejalashtirishni boshladi. Rejani ishlab chiqish kamida olti oy davom etdi va natijada Bam zilzilasidan omon qolganlar tomonidan markaziy hukumat va mahalliy hukumatga nisbatan jiddiy shikoyatlar paydo boʻldi[8]. Shunga qaramay, rasmiy Tehron rejalarni davom ettirdi va hozirda shahar qayta qurilmoqda. Qal’a Madaniyat vazirligi va yapon universitetlarining mutaxassislari yordami bilan ham qayta qurilmoqda. Zilzila oʻta fojia boʻldi va Bamning shahar sifatida rivojlanishini toʻxtatdi, ayniqsa shahar aholisining yarmiga yaqini halok boʻldi va qolganlarning aksariyati jabrlandi[9]. Zilzila xarajatlari 700 million dollardan 1 milliard dollargacha oshgan.
Bam universitetlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bam universiteti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bam universiteti bakalavriat kurslarini taklif qiluvchi nufuzli akademik muassasadir[10].
Bam tibbiyot fanlari universiteti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bam tibbiyot universiteti ushbu shahardagi eng muhim universitetlardan biridir[11].
Ozod islomiy universiteti, Bam filiali
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ozod islomiy universiteti Bam filiali, Bamdagi eng nufuzli universitetlardan biri hisoblanadi[12].
Iqlimi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bam choʻl iqlimiga ega (Köppen iqlim tasnifi BWh) uzoq, issiq yoz va yumshoq, qisqa qish. Oʻrtacha yillik yogʻingarchilik 60 mmga yaqin.
| Bam 1067m (1956–2010) iqlim koʻrsatkichlari | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Oy | Yanvar | Fevral | Mart | Aprel | May | Iyun | Iyul | Avgust | Sentyabr | Oktyabr | Noyabr | Dekabr | Yil |
| Yuqori harorat °C (°F) | 30.0 (86.0) |
33.2 (91.8) |
39.0 (102.2) |
39.6 (103.3) |
44.6 (112.3) |
47.6 (117.7) |
46.8 (116.2) |
47.0 (116.6) |
43.6 (110.5) |
40.0 (104.0) |
34.2 (93.6) |
32.0 (89.6) |
47.6 (117.7) |
| Oʻrtacha yuqori harorat °C (°F) | 16.5 (61.7) |
19.7 (67.5) |
24.7 (76.5) |
30.2 (86.4) |
35.3 (95.5) |
39.2 (102.6) |
39.6 (103.3) |
38.2 (100.8) |
35.4 (95.7) |
30.6 (87.1) |
23.8 (74.8) |
18.4 (65.1) |
29.3 (84.7) |
| Kunlik oʻrtacha harorat °C (°F) | 10.7 (51.3) |
13.6 (56.5) |
18.5 (65.3) |
23.8 (74.8) |
28.8 (83.8) |
32.8 (91.0) |
33.6 (92.5) |
32.0 (89.6) |
28.9 (84.0) |
24.0 (75.2) |
17.5 (63.5) |
12.4 (54.3) |
23.0 (73.4) |
| Oʻrtacha past harorat °C (°F) | 4.8 (40.6) |
7.6 (45.7) |
12.3 (54.1) |
17.4 (63.3) |
22.4 (72.3) |
26.4 (79.5) |
27.6 (81.7) |
25.8 (78.4) |
22.3 (72.1) |
17.4 (63.3) |
11.2 (52.2) |
6.4 (43.5) |
16.8 (62.2) |
| Minimum past harorat °C (°F) | −9.0 (15.8) |
−5.0 (23.0) |
−3.0 (26.6) |
4.0 (39.2) |
9.5 (49.1) |
18.0 (64.4) |
19.0 (66.2) |
15.0 (59.0) |
11.0 (51.8) |
6.0 (42.8) |
−2.0 (28.4) |
−7.0 (19.4) |
−9.0 (15.8) |
| Oʻrtacha yogʻingarchilik sm (dyuym) | 12.0 (0.47) |
8.9 (0.35) |
12.2 (0.48) |
9.7 (0.38) |
5.5 (0.22) |
0.6 (0.02) |
0.9 (0.04) |
0.6 (0.02) |
0.2 (0.01) |
0.9 (0.04) |
2.2 (0.09) |
5.1 (0.20) |
58.8 (2.31) |
| Yogʻingarchilik kuzatiladigan oʻrtacha kunlar (≥ 1.0 mm) | 2.1 | 1.8 | 2.7 | 2.3 | 1.1 | 0.2 | 0.1 | 0.1 | 0.1 | 0.4 | 0.6 | 1.2 | 12.7 |
| Average snowy days | 0.4 | 0.1 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.2 | 0.7 |
| Average relative humidity (%) | 46 | 41 | 36 | 31 | 26 | 21 | 21 | 21 | 22 | 27 | 34 | 42 | 30 |
| Oylik o‘rtacha quyoshli soatlar | 234.1 | 223.8 | 239.5 | 258.3 | 311.2 | 331.4 | 338.4 | 336.8 | 306.6 | 296.8 | 260.4 | 240.2 | 3 377,5 |
| Manba: Eron meteorologiya tashkiloti (rekordlar)[13], (temperaturalar)[14], (yogʻingarchilik)[15] (humidity),[16] (days with precipitation),[17] | |||||||||||||
2007-yil 16-martda 130 km/soat (81 mph) chang boʻroni ogohlantirishsiz Bam shahriga kelib, 3 bolani boʻgʻib qoʻydi, avtohalokatda 2 kishi halok boʻldi va 14 kishi jarohat oldi[20][21].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 „Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016)“ (fa) (Excel). AMAR. The Statistical Center of Iran. 2020-yil 20-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 19-dekabr.
- ↑ Bam can be found at GEOnet Nom Serveri, at this link, by opening the Advanced Search box, entering "-3055036" in the "Unique Feature Id" form, and clicking on "Search Database".
- ↑ „Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006)“ (fa) (Excel). AMAR. The Statistical Center of Iran. 2011-yil 20-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 25-sentyabr.
- ↑ „Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011)“ (fa) (Excel). Iran Data Portal. The Statistical Center of Iran. Qaraldi: 2022-yil 19-dekabr.
- ↑ Moszynski, P. (2004). "Cold is the main health threat after the Bam earthquake". The BMJ 328 (7431): 66. doi:10.1136/bmj.328.7431.66-a. PMID 14715583. PMC 314070. http://www.bmj.com/cgi/content/extract/328/7431/66-a. Qaraldi: 2007-09-13.Bam]]
- ↑ „Bam Citadel“. irannegintravel.com. Qaraldi: 2022-yil 20-sentyabr.
- ↑ „About Bam Mazafati dates“ (en-US). G.S.S. AlAmir (2018-yil 24-sentyabr). 2022-yil 23-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 23-sentyabr.
- ↑ „Hamshahri Newspaper“. Hamshahrionline.ir. Qaraldi: 2010-yil 21-avgust.
- ↑ „Iran, Iranian, Nuclear, political, Natural, Sports, Cultural, economic, SocialAndOccations news and headlines“. Mehr News Agency. 2012-yil 13-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 21-avgust.
- ↑ YouScholars. „Bam University profile and admissions information in Iran“ (en-US). YouScholars, Inc. (2022-yil 15-iyun). Qaraldi: 2022-yil 16-sentyabr.[sayt ishlamaydi]
- ↑ „دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بم“. mubam.ac.ir. Qaraldi: 2022-yil 16-sentyabr.[sayt ishlamaydi]
- ↑ „Islamic Azad University of Bam“.
- ↑ *„Highest record temperature in Bam by Month 1956–2010“. Iran Meteorological Organization. 2018-yil 25-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 8-aprel.
- „Lowest record temperature in Bam by Month 1956–2010“. Iran Meteorological Organization. 2018-yil 25-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 8-aprel.
- „40854: Bam (Iran)“. ogimet.com. OGIMET (2021-yil 28-mart). Qaraldi: 2021-yil 28-mart.
- ↑ *„Average Maximum temperature in Bam by Month 1956–2010“. Iran Meteorological Organization. 2016-yil 10-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 8-aprel.
- „Average Mean Daily temperature in Bam by Month 1951–2010“. Iran Meteorological Organization. 2018-yil 25-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 8-aprel.
- „Average Minimum temperature in Bam by Month 1956–2010“. Iran Meteorological Organization. 2016-yil 10-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 8-aprel.
- ↑ „Monthly Total Precipitation in Bam by Month 1956–2010“. Iran Meteorological Organization. 2018-yil 25-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 8-aprel.
- ↑ „Average relative humidity in Bam by Month 1956–2010“. Iran Meteorological Organization. 2016-yil 10-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 8-aprel.
- ↑ „No. Of days with precipitation equal to or greater than 1 mm in Bam by Month 1956–2010“. Iran Meteorological Organization. 2016-yil 10-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 8-aprel.
- ↑ „No. Of days with snow in Bam by Month 1956–2010“. Iran Meteorological Organization. 2016-yil 10-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 8-aprel.
- ↑ „Monthly total sunshine hours in Bam by Month 1956–2010“. Iran Meteorological Organization. 2016-yil 10-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 8-aprel.
- ↑ „5 Killed in Bam Sandstorm“. Irib Persian News Page through The Internet Archive. 2007-yil 27-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 26-yanvar.
- ↑ „40854: Bam (Iran)“. ogimet.com. OGIMET (2022-yil 2-iyul). Qaraldi: 2022-yil 3-iyul.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Sayyohlik maskani sifatida Bamdagi sayohat jurnali hikoyasi
- Gazeta maqolasi: „Bam – yoʻqolgan goʻzallik“
- BBC hikoyasi: „Bam: Eron merosining javohiri“
- World-Gazetteer.com saytidan aholi soni
- Raqamli ipak yoʻllari loyihasi – Bam qal’asi. (Wayback Machine saytida 2012-11-01 sanasida arxivlangan) Rasmlar va filmlar (Wayback Machine saytida 2012-11-01 sanasida arxivlangan)
- Asghar Riahi tomonidan Bamga va orqaga
2003-yilgi zilzila
[tahrir | manbasini tahrirlash]- BBC xabari
- CNN xabari
- CNN qutqaruv harakatlari haqida xabar berdi
- IRINNews.org „Bamda uch oydan keyin maxsus“
- IRINNews.org „Tehron Bamdagi zilzila qurbonlari sonini pasaytirdi“
- ICOMOS merosi xavf ostida 2004/2005: Bam zilzilasi
- YuNESKOning Jahon merosi xavf ostida 2004 – Eron: Bamda umid chaqnashlari
Zilzilani qayta tiklash
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Zilziladan vayron boʻlgan Bamda qayta tiklash ishlari ikki yil davom etmoqda (Wayback Machine saytida 2012-08-05 sanasida arxivlangan)
- Bam: Besh yil oʻtib, (Wayback Machine saytida 2012-10-30 sanasida arxivlangan)
- Arki Bam – BAM qalʼasi – hujjatli film:
- Arg e Bam hujjatli filmi – BAM qal’asi
