Bakovul: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
== Lugʻaviy maʼnosi == | == Lugʻaviy maʼnosi == | ||
Bakovul, bukovul – podshoh, xon, va lashkarlarga ovqat tayyorlash ustidan nazorat olib boruvchi, hukmdorga taom tortishdan oldin uni avval | Bakovul, bukovul – podshoh, xon, va lashkarlarga ovqat tayyorlash ustidan nazorat olib boruvchi, hukmdorga taom tortishdan oldin uni avval oʻzi tatib koʻruvchi mansabdor, bosh oshpaz (XV asr va undan keying davr)<ref>{{Kitob manbasi|title=Oʻzbek tilining izohli lugʻati|year=2006|publisher=Davlat ilmiy nashriyoti|page=145}}</ref>. | ||
== Etimologiyasi == | == Etimologiyasi == | ||
Eski oʻzbek tilida bakovul (xon dasturxonchisi yoki bosh oshpaz), soʻzovul (qochoq askarlarni oʻz toʻdasiga qaytaruvchi amaldor), tamogʻchi (tamgʻa bosuvchi, boj oluvchi amaldor), tunqotar (tungi qorovul, amal nomi), chovush (xudoychi, eshik ogʻasi), eshikogʻasi (darvoza soqchisi), yasovul (intizom uchun | Eski oʻzbek tilida bakovul (xon dasturxonchisi yoki bosh oshpaz), soʻzovul (qochoq askarlarni oʻz toʻdasiga qaytaruvchi amaldor), tamogʻchi (tamgʻa bosuvchi, boj oluvchi amaldor), tunqotar (tungi qorovul, amal nomi), chovush (xudoychi, eshik ogʻasi), eshikogʻasi (darvoza soqchisi), yasovul (intizom uchun masʼul), ayogʻchi // ayoqchi (soqiy, may quyuvchi), bitikchi (xat yozuvchi, kotib), bovurchi (oshpaz), borschi (yoʻlbars oʻynatuvchi), olgʻinchi (toʻplovchi), oʻzanlar (cholgʻu chalib, yalla, ashula qiluvchi shaxslar), oʻtmakchi(novvoy) kabi unvon, mansab nomlarini bildiruvchi quyidagi kasb-hunar nomlari ham bugungi kunga kelib tarixiy soʻzga aylandi<ref>{{Kitob manbasi|title=Toponimika|author=S. Qorayev|year=2006|page=174}}</ref>. | ||
Bovurchi – Chingizxon davrida | Bovurchi – Chingizxon davrida taʼsis qilingan saroy amallaridan biri, aniqrogʻi oziq-ovqat va ichimlik mutasaddisi. Keyinchalik u (oziq-ovqat tayyorlash, tatib koʻrish va tortish uchun masʼul amaldor) bakovul deb atalgan. Qarshi tumanida Bovurchi qishlogʻi qayd qilingan. Bu soʻz etnonimga ham aylangan. | ||
== Vazifasi == | == Vazifasi == | ||
Bakovul – tarixda podshoh, xon va lashkarlarga ovqat tayyorlash ustidan nazorat olib boruvchi, hukmdorga taom tortishdan oldin uni avval | Bakovul – tarixda podshoh, xon va lashkarlarga ovqat tayyorlash ustidan nazorat olib boruvchi, hukmdorga taom tortishdan oldin uni avval oʻzi totib koʻruvchi mansabdor, toʻylarda taom tayyorlovchi oshpaz, pazanda. Toʻy va bayram munosabati bilan oʻtkaziladigan kurash, poyga, uloq kabi musobaqalarini boshqaruvchi<ref>{{Kitob manbasi|title=Oʻzbek tilining universal lugʻati|publisher=Fan|year=1998}}</ref>. | ||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
Bakovul, bukovul – 1) Chingizxon davrida va temuriylar saroyida taom va ichimliklar tayyorlovchi oshpazlar boshligʻi; 2) Oltin Oʻrda xonligida qoʻshinga maosh-ulufa ulashish, oʻljalarni taqsimlash singari vazifalarni bajaruvchi yuqori mansabdor. Bakovulning hurmat-eʼtibori juda yuqori boʻlgan, unga tumanbegi va mingbegilar ham boʻysungan; 3) Buxoro amirligida saroy dasturxonchisi, hukmdorga taom tortishdan oldin uni avval oʻzi totib koʻruvchi bosh oshpaz.
Lugʻaviy maʼnosi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bakovul, bukovul – podshoh, xon, va lashkarlarga ovqat tayyorlash ustidan nazorat olib boruvchi, hukmdorga taom tortishdan oldin uni avval oʻzi tatib koʻruvchi mansabdor, bosh oshpaz (XV asr va undan keying davr)[1].
Etimologiyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Eski oʻzbek tilida bakovul (xon dasturxonchisi yoki bosh oshpaz), soʻzovul (qochoq askarlarni oʻz toʻdasiga qaytaruvchi amaldor), tamogʻchi (tamgʻa bosuvchi, boj oluvchi amaldor), tunqotar (tungi qorovul, amal nomi), chovush (xudoychi, eshik ogʻasi), eshikogʻasi (darvoza soqchisi), yasovul (intizom uchun masʼul), ayogʻchi // ayoqchi (soqiy, may quyuvchi), bitikchi (xat yozuvchi, kotib), bovurchi (oshpaz), borschi (yoʻlbars oʻynatuvchi), olgʻinchi (toʻplovchi), oʻzanlar (cholgʻu chalib, yalla, ashula qiluvchi shaxslar), oʻtmakchi(novvoy) kabi unvon, mansab nomlarini bildiruvchi quyidagi kasb-hunar nomlari ham bugungi kunga kelib tarixiy soʻzga aylandi[2].
Bovurchi – Chingizxon davrida taʼsis qilingan saroy amallaridan biri, aniqrogʻi oziq-ovqat va ichimlik mutasaddisi. Keyinchalik u (oziq-ovqat tayyorlash, tatib koʻrish va tortish uchun masʼul amaldor) bakovul deb atalgan. Qarshi tumanida Bovurchi qishlogʻi qayd qilingan. Bu soʻz etnonimga ham aylangan.
Vazifasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bakovul – tarixda podshoh, xon va lashkarlarga ovqat tayyorlash ustidan nazorat olib boruvchi, hukmdorga taom tortishdan oldin uni avval oʻzi totib koʻruvchi mansabdor, toʻylarda taom tayyorlovchi oshpaz, pazanda. Toʻy va bayram munosabati bilan oʻtkaziladigan kurash, poyga, uloq kabi musobaqalarini boshqaruvchi[3].
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |