Aleksey Navalniy: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Davlat arbobi bilgiqutisi | |||
| ismi = Aleksey Navalniy<br>({{lang|ru|Алексей Навальный}}) | |||
| tasvir = Alexey Navalny (cropped) 1.jpg | |||
| izoh = Navalniy 2011-yilda | |||
| lavozimi = „[[Kelajak Rossiyasi]]“ partiyasi raisi | |||
| bayroq = Russia of the Future logo.svg | |||
| bayroq2 = Progress Party logo.svg | |||
| premyer = | |||
| boshlanish davri = [[2019-yil]] [[28-mart]] | |||
| tugash davri = [[2021-yil]] [[17-yanvar]] | |||
| oʻtmishdoshi = [[Ivan Jdanov]] <small>(„Kelajak Rossiyasi“ partiyasi Markaziy Kengashi kotibi sifatida) </small> | |||
| vorisi = | |||
| lavozimi_2 = | |||
| boshlanish davri_2 = | |||
| tugash davri_2 = | |||
| oʻtmishdoshi_2 = | |||
| vorisi_2 = | |||
| lavozimi_3 = [[Rossiya Muxolifati Muvofiqlashtirish Kengashi]] aʼzosi | |||
| bayroq_3 = White ribbon.svg | |||
| bayroq2_3 = Kso-logo.png | |||
| boshlanish davri_3 = [[2012-yil]] [[22-oktyabr]] | |||
| tugash davri_3 = [[2013-yil]] [[19-oktyabr]] | |||
| oʻtmishdoshi_3 = | |||
| vorisi_3 = | |||
| tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1976|6|4}} | |||
| tavallud joyi = {{tah|Butin|ru|Бутынь (деревня)}}, [[Odintsovskiy tumani]]<ref name=kommersant/><ref name=navalnyru/>, [[Moskva viloyati]], [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] | |||
| vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2024|02|16|1976|6|4}} | |||
| vafot joyi = | |||
| partiya = | |||
| otasi = Anatoliy Navalniy | |||
| onasi = Lyudmila Navalnaya | |||
| xotini = {{Marriage|[[Yuliya Navalnaya]]|2000|2024}}<ref name=ReferenceA>[http://mosgorizbirkom.ru/documents/10279/501665/Svedeniya%20ob%20imuщestve%20i%20doxodax%20kandidatov.pdf Svedeniya o doxodax za 2012 god i ob imuщestve zaregistrirovannix kandidatov na doljnost Mera Moskvi, ix suprugov i ix nesovershennoletnix detey]{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | |||
| bolalari = '''qizi''' Daria Alekseevna Navalnaya<br />'''oʻgʻli''' Zaxar Alekseevich Navalniy | |||
| mukofotlari = [[Fayl:YouTube Silver Play Button 2.svg|35px|Serebryanaya knopka YouTube, kotoroy nagrajdayut za dostijeniya kanalom otmetki v 100 000 (sto tisyach) podpischikov ili bolee|link=Knopki YouTube]] [[Fayl:YouTube Gold Play Button 2.svg|35px|Zolotaya knopka YouTube, kotoroy nagrajdayut za dostijeniya kanalom otmetki v 1 000 000 (odin million) podpischikov ili bolee|link=Knopki YouTube]] | |||
| sayt = {{URL|navalny.com}} | |||
| imzo = Signature of Alexei Navalny.svg | |||
}} | |||
'''Aleksey Anatolyevich Navalniy''' ({{lang-ru|Алексей Анатольевич Навальный}}; 1976-yil 4-iyun, {{tah|Butin|ru|Бутынь (деревня)}}, [[Odinsovo tumani]],<ref name=kommersant>{{Veb manbasi|url=http://www.kommersant.ru/factbook/191904?stamp=634592611516054051|title=НАВАЛЬНЫЙ Алексей Анатольевич|work=Kommersant.ru|publisher=Kommersant nashriyot uyi|accessdate=2011-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121117073020/http://www.kommersant.ru/factbook/191904?stamp=634592611516054051|archivedate=2012-11-17}}</ref><ref name=navalnyru>{{Veb manbasi|url=http://www.navalny.ru/about|title=О Навальном|publisher=Официальный сайт Алексея Навального|accessdate=2011-12-12|archiveurl=https://www.webcitation.org/6AHqFBQUR?url=http://www.navalny.ru/about|archivedate=2012-08-29}}</ref> [[Moskva viloyati]], [[SSRI]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.vedomosti.ru/persons/15130/%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B9%20%D0%9D%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9|title=Алексей Навальный — биография, фото, факты, новости|publisher=''Ведомости''|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HGZ1K0C4?url=http://www.vedomosti.ru/persons/15130/%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B9%20%D0%9D%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9|archivedate=2013-06-10|accessdate=2013-07-18}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://lenta.ru/lib/14159595/|title=Навальный, Алексей — российский общественный деятель|publisher=''Лента.ру''|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HGZ4qKSz?url=http://lenta.ru/lib/14159595/|archivedate=2013-06-10|accessdate=2013-07-18}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.aif.ru/dontknow/file/person/13016|title=Алексей Навальный. Биография|publisher=''Аргументы и факты''|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HGZ6HRTg?url=http://www.aif.ru/dontknow/file/person/13016|archivedate=2013-06-10|accessdate=2013-07-18}}</ref> – 2024-yil 16-fevral) – [[Ruslar|rossiyalik]] siyosat va jamoat arbobi,<ref name=kommersant/><ref name=navalnyru/> yurist,<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.advokatymoscow.ru/profile/?id=19702 |title=Алексей Навальный на сайте адвокатской палаты г. Москвы |archiveurl=https://web.archive.org/20130416143633/http://www.advokatymoscow.ru/profile/?id=19702 |archivedate=2013-04-16 |access-date=2013-07-18 }}</ref> invest-faol,<ref>{{Veb manbasi |url=http://superinvestor.ru/archives/2205 |title=Инвест-активизм. Что это такое? |archiveurl=https://web.archive.org/20130417170309/http://superinvestor.ru/archives/2205 |archivedate=2013-04-17 |access-date=2013-07-18 }}</ref><ref name=lenta/> [[Aeroflot]] kompaniyasi direktorlar kengashi sobiq aʼzosi<ref>''Sobstv. korr.'' {{Veb manbasi |url=http://lenta.ru/news/2012/07/27/navalny/ |title=Навальный займется в «Аэрофлоте» бонусами и аудитом |archiveurl=https://web.archive.org/20130417014651/http://lenta.ru/news/2012/07/27/navalny/ |archivedate=2013-04-17 |access-date=2013-07-18 }} // lenta.ru. – 2012. – 27 iyulya.</ref>. Rossiyada [[korrupsiya]]ga qarshi kurashuvchi mustaqil nodavlat arboblardan<ref name=lenta>{{Veb manbasi|url=http://www.lenta.ru/lib/14159595|title=Навальный, Алексей|work=[[Lenta.ru]]|publisher=Rambler Media Group|accessdate=2011-12-12|archiveurl=https://www.webcitation.org/6AHqFZUtL?url=http://lenta.ru/lib/14159595/|archivedate=2012-08-29}}</ref><ref name=newyorker>{{Veb manbasi|url=http://www.newyorker.com/reporting/2011/04/04/110404fa_fact_ioffe|title=Net Impact|author=Ioffe, Julia|work=The New Yorker|publisher=Condé Nast Publications|accessdate=2011-12-12|archiveurl=https://www.webcitation.org/6AHqIH3UW?url=http://www.newyorker.com/reporting/2011/04/04/110404fa_fact_ioffe|archivedate=2012-08-29}}</ref><ref name=gazeta280311>{{Veb manbasi|url=http://www.gazeta.ru/comments/2011/03/28_a_3566465.shtml|title=Блогер полпроцента|author=Волков, Денис|date=28 марта 2011|work=Газета.Ru|publisher=СУП|accessdate=2011-12-12|archiveurl=https://www.webcitation.org/6AHqJHdI0?url=http://www.gazeta.ru/comments/2011/03/28_a_3566465.shtml|archivedate=2012-08-29}}</ref>. RosPil, RosYama, RosJKX kabi qator antikorrupsiya loyihalarini yaratgan. Navalniy Rossiya parlamentida koʻpchilikni tashkil etuvchi [[Birlashgan Rossiya]] partiyasini keskin tanqid qilib, unga [[internet-mem|internetda keng tarqab ketgan]] „muttaham va oʻgʻrilar partiyasi“ ({{lang|ru|«партия жуликов и воров»}}) degan laqab qoʻydi<ref name=rbc291111>{{Veb manbasi|url=http://top.rbc.ru/politics/29/11/2011/627409.shtml|title=А. Навальный вошел в топ-30 «глобальных мыслителей» современности|date=29 ноября 2011|work=РосБизнесКонсалтинг|accessdate=2011-12-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6AHrMoZbw?url=http://top.rbc.ru/politics/29/11/2011/627409.shtml|archivedate=2012-08-29}}</ref>. 18-iyul kuni Kirov shahrining Lenin tumani sudi 5 yilga ozodlikdan mahrum etdi<ref>{{Citation |year= |title=Moskva merligiga nomzod Aleksey Navalniy besh yilga qamaldi |url=http://kun.uz/2013/07/18/navalny/ |access-date=2013-07-19 |archivedate=2013-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130721150200/http://kun.uz/2013/07/18/navalny/ }}</ref>. Sud hukmining ertasiga chetga ketmaslik toʻgʻrisidagi tilxat bilan shartli ravishda ozodlikka chiqarildi<ref name="kun.uz">{{Citation |year= |title=Aleksey Navalniy qamoqdan ozod qilindi |url=http://kun.uz/2013/07/19/navalny-2/ |access-date=2013-07-19 |archivedate=2013-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826034252/http://kun.uz/2013/07/19/navalny-2/ }}</ref>. | |||
== Tarjimai holi == | |||
Navalniy kelib chiqishi [[ruslar|rus]]-[[ukrainlar|ukrain]] boʻlib,<ref name="day">{{Veb manbasi |url=http://www.day.kiev.ua/223594 |language=Ukrainian |title=Олексій Навальний як дзеркало російської революції |author=Sergei Hrabovsky |publisher=day.kiev.ua |accessdate=31-iyul 2012-yil |archiveurl=https://web.archive.org/20130114060103/http://www.day.kiev.ua/uk/article/svitovi-diskusiyi/oleksiy-navalniy-yak-dzerkalo-rosiyskoyi-revolyuciyi |archivedate=2013-01-14 |deadurl=no }}</ref> otasi Anatoliy Navalniy [[Ukraina]]ning [[Kiev viloyati]]da, [[Ivankiv tumani]]dagi Zalissiya qishlogʻida tugʻilgan. Aleksey Navalniy [[Moskva]]dan 100 km janubi-gʻarbda oʻsgan boʻlsa-da, yozgi taʼtilda Ukrainaga, buvisining uyiga borib turar edi<ref name="day"/><ref>{{Veb manbasi |title=АЛЕКСЕЙ НАВАЛЬНЫЙ |language=Russian |url=http://esquire.ru/wil/alexey-navalny |publisher=esquire.ru |accessdate=31-iyul 2012-yil |archiveurl=https://web.archive.org/20120720071606/http://esquire.ru/wil/alexey-navalny |archivedate=2012-07-20 |deadurl=no }}</ref>. | |||
Navalniy 1998-yili [[Rossiya Xalqlar Doʻstligi Universiteti]] huquqshunoslik boʻlimini bitirdi. Keyin u [[Rossiya Federatsiyasi Hokimiyati qoshidagi Moliya Universiteti]]da oʻqidi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Alexei Navalny |url=http://www.themoscowtimes.com/mt_profile/alexei-navalny/433932.html |newspaper=The Moscow Times |date=28-fevral 2012-yil |accessdate=31-iyul 2012-yil |archiveurl=https://web.archive.org/20130204081530/http://www.themoscowtimes.com/mt_profile/alexei-navalny/433932.html |archivedate=2013-02-04 |deadurl=no |access-date=2013-07-19 |archive-date=2013-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/20130204081530/http://www.themoscowtimes.com/mt_profile/alexei-navalny/433932.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.reuters.com/article/2011/12/11/russia-navalny-idUSL5E7N63JP20111211 |title=NEWSMAKER-Protests pitch Russian blogger against Putin |author=Guy Faulconbridge |date=11-dekabr 2011-yil |publisher=Reuters |accessdate=31-iyul 2012-yil |archiveurl=https://web.archive.org/20120911102229/http://www.reuters.com/article/2011/12/11/russia-navalny-idUSL5E7N63JP20111211 |archivedate=2012-09-11 |deadurl=no }}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/20120911102229/http://www.reuters.com/article/2011/12/11/russia-navalny-idUSL5E7N63JP20111211 |date=2012-09-11 }}</ref>. | |||
2000-yili Navalniy „[[Yabloko]]“ siyosiy partiyasiga qoʻshildi<ref>{{Veb manbasi |title=Navalny, Alexey Anatolich |url=http://www.kommersant.ru/factbook/191904?stamp=634592611516054051 |language=Russian |publisher=Kommersant |accessdate=14-dekabr 2011-yil |archiveurl=https://web.archive.org/20120804183548/http://www.kommersant.ru/factbook/191904?stamp=634592611516054051 |archivedate=2012-08-04 |deadurl=no }}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/20120804183548/http://www.kommersant.ru/factbook/191904?stamp=634592611516054051 |date=2012-08-04 }}</ref>. 2004-yilda u „Moskvaliklarni himoyalash qoʻmitasiga“ asos solib, moskvaliklarning huquqlarini himoya qilish, qurilish korrupsiyasiga qarshi kurashish bilan shugʻullandi<ref>{{Veb manbasi |title=About Navalny |publisher=navalny.ru |url=http://www.navalny.ru/about |language=Russian |accessdate=12-dekabr 2011-yil |archiveurl=https://web.archive.org/20120805003926/http://www.navalny.ru/about/ |archivedate=2012-08-05 |deadurl=no }}</ref>. | |||
== Sud ishi == | |||
Ilk bora, 2011-yilning may oyida, Rossiya Federatsiyasi Jinoyat Kodeksining 165-moddasiga (firibgarlik yoʻli bilan ishonchni suiʼstemol qilish orqali mulkka zarar yetkazish) asosan Navalniyga jinoyat ishi qoʻzgʻatildi. | |||
2012-yilning 31-iyulida RF JKning 160-moddasining (katta miqdordagi oʻzgalarning mulkini oʻzlashtirish yoki talon-toroj qilish) qator bandlariga asosan yangi ayblovlar eʼlon qilindi<ref>{{Veb manbasi|datepublished=30.07.12|url=http://sledcom.ru/news/137871.html?print=1|title=Алексею Навальному предъявлено обвинение в организации растраты имущества государственного унитарного предприятия «Кировлес»|publisher=СК РФ|accessdate=2012-7-31|archiveurl=https://www.webcitation.org/6AHq2yuuv?url=http://sledcom.ru/news/137871.html?print=1|archivedate=2012-08-29}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://finam.fm/read/2675/ |title=Алексея Навального хотят лишить адвокатского статуса. Финам FM 24.10.12 |archiveurl=https://web.archive.org/20130213075642/http://finam.fm/read/2675/ |archivedate=2013-02-13 |access-date=2013-07-19 }}</ref>.. | |||
Tergov maʼlumotlariga koʻra, [[2009]]-yil may-sentyabr oylarida Kirov viloyati gubernatori maslahatchisi sifatida ishlagan vaqtida Navalniy, „Vyatskaya lesnaya kompaniya“ MChJ direktori Pyotr Ofitserov va „Kirovles“ bosh direktori Vyacheslav Opalev bilan til biriktirib, 10 ming kubometrdan ortiq oʻrmonni talon-toroj etilishini tashkillashtirgan. | |||
Shuningdek, Aleksey Navalniy [[Kirov]] viloyati gubernatori maslahatchisi lavozimida ishlagan payti(2009-yil))da 510 ming dollarni noqonuniy oʻzlashtirganlikda ayblangan. | |||
Navalniy Rossiya Prezidenti [[Vladimir Putin]]ning ashaddiy tanqidchisi boʻlib kelgan va oʻziga nisbatan qoʻyilgan ayblovlarni Putinning oʻch olishi, deya baholagan. | |||
=== Sud qarori === | |||
[[Fayl:Навальный 6 декабря 2011 года в суде.jpg|thumb|2011-yil 6-dekabr kuni sud zalida]] | |||
Navalniy 2013-yil 18-iyulida [[Kirov]] shahri Lenin tuman sudi qarori bilan „Kirovles“ davlat kompaniyasi mulkini oʻgʻirlashda aybdor deb topildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://lenta.ru/news/2013/07/18/navalny1/|title=Навальный приговорен к пяти годам лишения свободы|publisher=''Лента.ру''|date=18.07.2013|lang=ru}}</ref> va besh yilga ozodlikdan mahrum etildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://ria.ru/incidents/20130718/950531157.html|title=Суд приговорил Навального к пяти годам колонии|publisher=РИА Новости|date=18.07.2013|lang=ru}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.aif.ru/society/news/411216|title=Суд приговорил Навального к пяти годам в колонии общего режима|publisher=Аргументы и факты|date=18.07.2013|lang=ru}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.youtube.com/watch?v=_bSbnFAT8vU|title=Алексей Навальный приговорен к 5 годам лишения свободы — видео оглашения приговора|publisher=''[[YouTube]]''|date=18.07.2013|lang=ru}}</ref>. | |||
Aleksey Anatolevich Navalniyni Rossiya Jinoyat Kodeksining 2011-yil 7 mart kungi tahriridagi 33-moddasi 3-qismi va 160-moddasi 4-qismida koʻzda tutilgan jinoyatlarni sodir etganlikda aybdor, deb topishga qaror qilindi. Unga besh yillik qamoq jazosi berilishi, qamoq muddatini oʻtab boʻlgach ozodligini cheklamaslik hamda davlat foydasiga 500 ming rubl miqdorida jarima undirishga hukm qildi. Qamoq jazosi umumiy rejimdagi koloniyada oʻtashi belgilandi. | |||
Navalniy sud qarori eʼlon qilinishidan bir kun avval [[Moskva]] merligiga nomzod sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan edi. Navalniyning saylov shtabi bergan maʼlumotga koʻra, uning nomzodi saylovlardan olingan<ref>{{Veb manbasi|url=http://kun.uz/2013/07/18/navalny/|title=Москва мэрлигига номзод Алексей Навальний беш йилга қамалди|publisher=[[Kun.uz]]|date=18.07.2013|accessdate=2013-07-19|archivedate=2013-07-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130721150200/http://kun.uz/2013/07/18/navalny/}}</ref>. | |||
Navalniyning qamalishi haqidagi sud hukmi ortidan [[Moskva]], [[Sankt Peterburg]] va [[Rossiya]]ning boshqa shaharlarida tinch norozilik aksiyalari boʻlib oʻtdi<ref>[http://www.ozodlik.org/archive/uz-Internation_news/20130719/402/851.html?id=25050598 Gʻarb Navalniy ustidan oʻqilgan hukmni tanqid qilmoqda]</ref>. | |||
19-iyul kuni Kirov viloyati sudi Aleksey Navalniy va Pyotr Ofitserovga nisbatan tanlangan jazo chorasi yuzasidan Kirov viloyati prokuraturasi bergan shikoyatni koʻrib chiqdi. Prokuror ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olish jazosi vaqtidan ilgari qoʻllandi, deb hisoblagan va chetga ketmaslik toʻgʻrisidagi tilxat bilan shartli ravishda Aleksey Navalniy ozodlikka chiqarildi<ref name="kun.uz"/> | |||
Navalniy [[Live Journal]]dagi shaxsiy blogida „Narsalaringiz bilan ozodlikka“ – jumlasini eshitib hayron qolganini taʼkidlab, oʻz tarafdorlariga rahmat aytdi va faoliyatini davom ettirishini bildirdi<ref>[http://navalny.livejournal.com/823877.html i snova zdravstvuyte]</ref>.. | |||
=== Soʻnggi soʻz === | |||
Hukm oʻqilayotgan paytda Navalniy sud zalidan [[Twitter]] orqali xabarlar yozib turdi. Qoʻliga kishan solinishidan avval yozgan soʻnggi xabarida „Mayli. Mensiz zerikib qolmanglar. Eng muhimi bekorchilik qilib oʻtirmang. Neft quvuri ustidagi qurbaqa undan oʻz xohishiga koʻra tushib ketmaydi“ – deb yozdi<ref>[https://twitter.com/navalny/status/357777959861489665 Twitter mikroblogidagi post]</ref>. | |||
=== Munosabat === | |||
[[AQSh]]ning [[Rossiya]]dagi elchisi Michael McFaul oʻz [[Twitter]] sahifasi orqali sud hukmiga munosabat bildirdi: „Navalniyning aybdor deb eʼlon qilinishidan va ayblovlar siyosiy motvilarga asoslanganiga ishora qiluvchi omillardan chuqur tashvishdamiz“, deya yozdi elchi<ref>[http://www.ozodlik.org/content/article/25049262.html Jonli video: Navalniy tarafdorlari namoyishga chiqdi]</ref>. | |||
{{EU}} Tashqi siyosat masalalari boʻyicha komissari [[Catherine Ashton]] Navalniy va Ofitserov ustidan oʻqilgan hukm munosabati bilan bayonot eʼlon qilib, „ularga qarshi ayblovlar sud davomida asoslanmadi“, deya taʼkidladi. „Protsessual kamchiliklar inobatga olingan holda, yakuniy natija Rossiyada qonun ustuvorligi borligiga oid shubhalarni uygʻotadi“, deyiladi yana bayonotda. | |||
Inson huquqlari tashkilotlari ham sud hukmini qoraladi. [[Amnesty International]]⅓ tashkiloti [[Moskva]] boʻlimi rahbari Sergey Nikitin Navalniyga qarshi chiqarilgan hukm „Rossiyada inson huquqlariga oid vaziyat yomonlashayotganini koʻrsatadi“, deya taʼkidladi. | |||
Rossiyadagi nufuzli inson huquqlari tashkiloti hisoblangan „Memorial“ markazi direktori Aleksandr Cherkasov hukmni „siyosiy motivlarga asoslangan“, deb atadi. | |||
== Vafoti == | |||
{{Main|Aleksey Navalniy vafoti}} | |||
Navalniy 2024-yilning 16-fevralida [[Yamal Nenetslari muxtor okrugi|Yamalo-Nenetsk avtonom okrugidagi]] qamoqxonada 47 yoshida vafot etdi<ref>{{Cite web |date=2024-02-16 |title=УФСИН по ЯНАО: Алексей Навальный умер в колонии |url=https://www.kommersant.ru/doc/6522597 |access-date=2024-02-16 |website=Коммерсантъ |language=ru}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/16/russian-activist-and-putin-critic-alexei-navalny-dies-in-prison|title=Russian activist and Putin critic Alexei Navalny dies in prison|date=16 February 2024|first1=Helen|last1=Sullivan|first2=Andrew|last2=Roth|work=[[The Guardian]]|access-date=16 February 2024|language=en}}</ref>. | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar|2}} | |||
== Havolalar == | |||
{{Commons turkum|Alexey Navalny}} | |||
* {{official|navalny.ru}} | |||
* [http://navalny.livejournal.com/ Navalniy] [[LiveJournal]] blogi | |||
* [http://twitter.com/navalny Navalniy] [[Twitter]] hisobi | |||
{{Tashqi havolalar}} | |||
{{DEFAULTSORT:Navalniy, Aleksey}} | |||
[[Turkum:1976-yilda tugʻilganlar]] | |||
[[Turkum:2024-yilda vafot etganlar]] | |||
[[Turkum:Rossiyalik siyosatchilar]] | |||
[[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Aleksey Navalniy (Алексей Навальный) | |
|---|---|
|
Navalniy 2011-yilda | |
|
Mansab davri 2019-yil 28-mart – 2021-yil 17-yanvar | |
| Oʻtmishdoshi | Ivan Jdanov („Kelajak Rossiyasi“ partiyasi Markaziy Kengashi kotibi sifatida) |
|
Mansab davri 2012-yil 22-oktyabr – 2013-yil 19-oktyabr | |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
4-iyun 1976-yil Butin, Odintsovskiy tumani[1][2], Moskva viloyati, RSFSR, SSSR |
| Vafoti |
16-fevral 2024-yil (47 yoshda) |
| Turmush oʻrtogʻi |
Yuliya Navalnaya (turm. 2000–2024) [3] |
| Bolalari |
qizi Daria Alekseevna Navalnaya oʻgʻli Zaxar Alekseevich Navalniy |
| Onasi | Lyudmila Navalnaya |
| Otasi | Anatoliy Navalniy |
| Mukofotlari |
|
| Imzosi |
|
| Vebsayti | navalny.com |
Aleksey Anatolyevich Navalniy (ruscha: Алексей Анатольевич Навальный; 1976-yil 4-iyun, Butin, Odinsovo tumani,[1][2] Moskva viloyati, SSRI[4][5][6] – 2024-yil 16-fevral) – rossiyalik siyosat va jamoat arbobi,[1][2] yurist,[7] invest-faol,[8][9] Aeroflot kompaniyasi direktorlar kengashi sobiq aʼzosi[10]. Rossiyada korrupsiyaga qarshi kurashuvchi mustaqil nodavlat arboblardan[9][11][12]. RosPil, RosYama, RosJKX kabi qator antikorrupsiya loyihalarini yaratgan. Navalniy Rossiya parlamentida koʻpchilikni tashkil etuvchi Birlashgan Rossiya partiyasini keskin tanqid qilib, unga internetda keng tarqab ketgan „muttaham va oʻgʻrilar partiyasi“ («партия жуликов и воров») degan laqab qoʻydi[13]. 18-iyul kuni Kirov shahrining Lenin tumani sudi 5 yilga ozodlikdan mahrum etdi[14]. Sud hukmining ertasiga chetga ketmaslik toʻgʻrisidagi tilxat bilan shartli ravishda ozodlikka chiqarildi[15].
Tarjimai holi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Navalniy kelib chiqishi rus-ukrain boʻlib,[16] otasi Anatoliy Navalniy Ukrainaning Kiev viloyatida, Ivankiv tumanidagi Zalissiya qishlogʻida tugʻilgan. Aleksey Navalniy Moskvadan 100 km janubi-gʻarbda oʻsgan boʻlsa-da, yozgi taʼtilda Ukrainaga, buvisining uyiga borib turar edi[16][17].
Navalniy 1998-yili Rossiya Xalqlar Doʻstligi Universiteti huquqshunoslik boʻlimini bitirdi. Keyin u Rossiya Federatsiyasi Hokimiyati qoshidagi Moliya Universitetida oʻqidi[18][19].
2000-yili Navalniy „Yabloko“ siyosiy partiyasiga qoʻshildi[20]. 2004-yilda u „Moskvaliklarni himoyalash qoʻmitasiga“ asos solib, moskvaliklarning huquqlarini himoya qilish, qurilish korrupsiyasiga qarshi kurashish bilan shugʻullandi[21].
Sud ishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ilk bora, 2011-yilning may oyida, Rossiya Federatsiyasi Jinoyat Kodeksining 165-moddasiga (firibgarlik yoʻli bilan ishonchni suiʼstemol qilish orqali mulkka zarar yetkazish) asosan Navalniyga jinoyat ishi qoʻzgʻatildi.
2012-yilning 31-iyulida RF JKning 160-moddasining (katta miqdordagi oʻzgalarning mulkini oʻzlashtirish yoki talon-toroj qilish) qator bandlariga asosan yangi ayblovlar eʼlon qilindi[22][23]..
Tergov maʼlumotlariga koʻra, 2009-yil may-sentyabr oylarida Kirov viloyati gubernatori maslahatchisi sifatida ishlagan vaqtida Navalniy, „Vyatskaya lesnaya kompaniya“ MChJ direktori Pyotr Ofitserov va „Kirovles“ bosh direktori Vyacheslav Opalev bilan til biriktirib, 10 ming kubometrdan ortiq oʻrmonni talon-toroj etilishini tashkillashtirgan.
Shuningdek, Aleksey Navalniy Kirov viloyati gubernatori maslahatchisi lavozimida ishlagan payti(2009-yil))da 510 ming dollarni noqonuniy oʻzlashtirganlikda ayblangan.
Navalniy Rossiya Prezidenti Vladimir Putinning ashaddiy tanqidchisi boʻlib kelgan va oʻziga nisbatan qoʻyilgan ayblovlarni Putinning oʻch olishi, deya baholagan.
Sud qarori
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Navalniy 2013-yil 18-iyulida Kirov shahri Lenin tuman sudi qarori bilan „Kirovles“ davlat kompaniyasi mulkini oʻgʻirlashda aybdor deb topildi[24] va besh yilga ozodlikdan mahrum etildi[25][26][27].
Aleksey Anatolevich Navalniyni Rossiya Jinoyat Kodeksining 2011-yil 7 mart kungi tahriridagi 33-moddasi 3-qismi va 160-moddasi 4-qismida koʻzda tutilgan jinoyatlarni sodir etganlikda aybdor, deb topishga qaror qilindi. Unga besh yillik qamoq jazosi berilishi, qamoq muddatini oʻtab boʻlgach ozodligini cheklamaslik hamda davlat foydasiga 500 ming rubl miqdorida jarima undirishga hukm qildi. Qamoq jazosi umumiy rejimdagi koloniyada oʻtashi belgilandi.
Navalniy sud qarori eʼlon qilinishidan bir kun avval Moskva merligiga nomzod sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan edi. Navalniyning saylov shtabi bergan maʼlumotga koʻra, uning nomzodi saylovlardan olingan[28].
Navalniyning qamalishi haqidagi sud hukmi ortidan Moskva, Sankt Peterburg va Rossiyaning boshqa shaharlarida tinch norozilik aksiyalari boʻlib oʻtdi[29].
19-iyul kuni Kirov viloyati sudi Aleksey Navalniy va Pyotr Ofitserovga nisbatan tanlangan jazo chorasi yuzasidan Kirov viloyati prokuraturasi bergan shikoyatni koʻrib chiqdi. Prokuror ehtiyot chorasi sifatida qamoqqa olish jazosi vaqtidan ilgari qoʻllandi, deb hisoblagan va chetga ketmaslik toʻgʻrisidagi tilxat bilan shartli ravishda Aleksey Navalniy ozodlikka chiqarildi[15]
Navalniy Live Journaldagi shaxsiy blogida „Narsalaringiz bilan ozodlikka“ – jumlasini eshitib hayron qolganini taʼkidlab, oʻz tarafdorlariga rahmat aytdi va faoliyatini davom ettirishini bildirdi[30]..
Soʻnggi soʻz
[tahrir | manbasini tahrirlash]Hukm oʻqilayotgan paytda Navalniy sud zalidan Twitter orqali xabarlar yozib turdi. Qoʻliga kishan solinishidan avval yozgan soʻnggi xabarida „Mayli. Mensiz zerikib qolmanglar. Eng muhimi bekorchilik qilib oʻtirmang. Neft quvuri ustidagi qurbaqa undan oʻz xohishiga koʻra tushib ketmaydi“ – deb yozdi[31].
Munosabat
[tahrir | manbasini tahrirlash]AQShning Rossiyadagi elchisi Michael McFaul oʻz Twitter sahifasi orqali sud hukmiga munosabat bildirdi: „Navalniyning aybdor deb eʼlon qilinishidan va ayblovlar siyosiy motvilarga asoslanganiga ishora qiluvchi omillardan chuqur tashvishdamiz“, deya yozdi elchi[32].
Yevropa Ittifoqi Yevropa Ittifoqi Tashqi siyosat masalalari boʻyicha komissari Catherine Ashton Navalniy va Ofitserov ustidan oʻqilgan hukm munosabati bilan bayonot eʼlon qilib, „ularga qarshi ayblovlar sud davomida asoslanmadi“, deya taʼkidladi. „Protsessual kamchiliklar inobatga olingan holda, yakuniy natija Rossiyada qonun ustuvorligi borligiga oid shubhalarni uygʻotadi“, deyiladi yana bayonotda.
Inson huquqlari tashkilotlari ham sud hukmini qoraladi. Amnesty International⅓ tashkiloti Moskva boʻlimi rahbari Sergey Nikitin Navalniyga qarshi chiqarilgan hukm „Rossiyada inson huquqlariga oid vaziyat yomonlashayotganini koʻrsatadi“, deya taʼkidladi.
Rossiyadagi nufuzli inson huquqlari tashkiloti hisoblangan „Memorial“ markazi direktori Aleksandr Cherkasov hukmni „siyosiy motivlarga asoslangan“, deb atadi.
Vafoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Navalniy 2024-yilning 16-fevralida Yamalo-Nenetsk avtonom okrugidagi qamoqxonada 47 yoshida vafot etdi[33][34].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 1,2 „НАВАЛЬНЫЙ Алексей Анатольевич“. Kommersant.ru. Kommersant nashriyot uyi. 2012-yil 17-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 12-dekabr.
- ↑ Svedeniya o doxodax za 2012 god i ob imuщestve zaregistrirovannix kandidatov na doljnost Mera Moskvi, ix suprugov i ix nesovershennoletnix detey[sayt ishlamaydi]
- ↑ „Алексей Навальный — биография, фото, факты, новости“ (ru). Ведомости. 2013-yil 10-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 18-iyul.
- ↑ „Навальный, Алексей — российский общественный деятель“ (ru). Лента.ру. 2013-yil 10-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 18-iyul.
- ↑ „Алексей Навальный. Биография“ (ru). Аргументы и факты. 2013-yil 10-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 18-iyul.
- ↑ „Алексей Навальный на сайте адвокатской палаты г. Москвы“. 2013-yil 16-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 18-iyul.
- ↑ „Инвест-активизм. Что это такое?“. 2013-yil 17-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 18-iyul.
- ↑ 9,0 9,1 „Навальный, Алексей“. Lenta.ru. Rambler Media Group. 2012-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 12-dekabr.
- ↑ Sobstv. korr. „Навальный займется в «Аэрофлоте» бонусами и аудитом“. 2013-yil 17-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 18-iyul. // lenta.ru. – 2012. – 27 iyulya.
- ↑ Ioffe, Julia. „Net Impact“. The New Yorker. Condé Nast Publications. 2012-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 12-dekabr.
- ↑ Волков, Денис. „Блогер полпроцента“. Газета.Ru. СУП (28 марта 2011). 2012-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 12-dekabr.
- ↑ „А. Навальный вошел в топ-30 «глобальных мыслителей» современности“. РосБизнесКонсалтинг (29 ноября 2011). 2012-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 9-dekabr.
- ↑ Moskva merligiga nomzod Aleksey Navalniy besh yilga qamaldi, 2013-07-21da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2013-07-19
- ↑ 15,0 15,1 Aleksey Navalniy qamoqdan ozod qilindi, 2013-08-26da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2013-07-19
- ↑ 16,0 16,1 Sergei Hrabovsky. „Олексій Навальний як дзеркало російської революції“ (Ukrainian). day.kiev.ua. 2013-yil 14-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 31-iyul 2012-yil.
- ↑ „АЛЕКСЕЙ НАВАЛЬНЫЙ“ (Russian). esquire.ru. 2012-yil 20-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 31-iyul 2012-yil.
- ↑ „Alexei Navalny“ (28-fevral 2012-yil). 2013-yil 4-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 31-iyul 2012-yil.
- ↑ Guy Faulconbridge. „NEWSMAKER-Protests pitch Russian blogger against Putin“. Reuters (11-dekabr 2011-yil). 2012-yil 11-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 31-iyul 2012-yil.(Wayback Machine saytida 2012-09-11 sanasida arxivlangan)
- ↑ „Navalny, Alexey Anatolich“ (Russian). Kommersant. 2012-yil 4-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 14-dekabr 2011-yil.(Wayback Machine saytida 2012-08-04 sanasida arxivlangan)
- ↑ „About Navalny“ (Russian). navalny.ru. 2012-yil 5-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 12-dekabr 2011-yil.
- ↑ „Алексею Навальному предъявлено обвинение в организации растраты имущества государственного унитарного предприятия «Кировлес»“. СК РФ (30.07.12). 2012-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 31-iyul.
- ↑ „Алексея Навального хотят лишить адвокатского статуса. Финам FM 24.10.12“. 2013-yil 13-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 19-iyul.
- ↑ „Навальный приговорен к пяти годам лишения свободы“ (ru). Лента.ру (2013-yil 18-iyul).
- ↑ „Суд приговорил Навального к пяти годам колонии“ (ru). РИА Новости (2013-yil 18-iyul).
- ↑ „Суд приговорил Навального к пяти годам в колонии общего режима“ (ru). Аргументы и факты (2013-yil 18-iyul).
- ↑ „Алексей Навальный приговорен к 5 годам лишения свободы — видео оглашения приговора“ (ru). YouTube (2013-yil 18-iyul).
- ↑ „Москва мэрлигига номзод Алексей Навальний беш йилга қамалди“. Kun.uz (2013-yil 18-iyul). 2013-yil 21-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 19-iyul.
- ↑ Gʻarb Navalniy ustidan oʻqilgan hukmni tanqid qilmoqda
- ↑ i snova zdravstvuyte
- ↑ Twitter mikroblogidagi post
- ↑ Jonli video: Navalniy tarafdorlari namoyishga chiqdi
- ↑ „УФСИН по ЯНАО: Алексей Навальный умер в колонии“ (ru). Коммерсантъ (2024-yil 16-fevral). Qaraldi: 2024-yil 16-fevral.
- ↑ Sullivan, Helen; Roth, Andrew „Russian activist and Putin critic Alexei Navalny dies in prison“ (en). The Guardian (2024-yil 16-fevral). Qaraldi: 2024-yil 16-fevral.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Vikiomborda „Aleksey Navalniy“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. |
- Rasmiy sayti
- Navalniy LiveJournal blogi
- Navalniy Twitter hisobi



