Agriz: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Bilgiquti aholi punkti | |||
| mavqe = shahar | |||
| nomi = Agriz | |||
| asl nomi = {{Lang-tt|}}Әgerҗe | |||
| tasvir = | |||
| qaram = | |||
| mamlakat = Rossiya | |||
| gerb = | |||
| bayroq = | |||
| gerb tarifi = | |||
| bayroq tarifi = | |||
| gerb eni = | |||
| bayroq eni = | |||
| lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | |||
| lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | |||
| CoordAddon = | |||
| CoordScale = | |||
| mamlakat xaritasi oʻlchami = | |||
| mintaqa xaritasi oʻlchami = | |||
| tuman xaritasi oʻlchami = | |||
| mintaqa turi = Respublika | |||
| mintaqa = Tatariston | |||
| jadvalda mintaqa = | |||
| tuman turi = Agriz | |||
| tuman = | |||
| tuman 2 = | |||
| tuman 3 = | |||
| tuman 4 = | |||
| tuman 5 = | |||
| jadvalda tuman = | |||
| jadvalda tuman 2 = | |||
| jadvalda tuman 3 = | |||
| jadvalda tuman 4 = | |||
| jadvalda tuman 5 = | |||
| jamoat turi = | |||
| jamoat = | |||
| jadvalda jamoat = | |||
| ichki bolinishi = | |||
| rahbar turi = | |||
| rahbar = | |||
| asos solingan = | |||
| ilk eslatilishi = 1646 | |||
| avvalgi nomlari = | |||
| qachondan beri = 1939 | |||
| maydon = 8.6 | |||
| balandlik turi = | |||
| AP markazi balandligi = 90 | |||
| iqlim = moʻtadil | |||
| rasmiy til = | |||
| aholi = | |||
| sanalgan yil = | |||
| zichlik = | |||
| aglomeratsiya = | |||
| milliy tarkib = tatarlar – 59%, ruslar – 25%, mariylar – 8%, udmurtlar – 6% | |||
| konfessiyaviy tarkib = | |||
| etnoxoronim = | |||
| vaqt mintaqasi = | |||
| DST = | |||
| telefon kodi = 85551 | |||
| pochta indekslari = 422230 | |||
| avtomobil kodi = | |||
| identifikator turi = | |||
| raqamli identifikator = | |||
| sayt = | |||
| sayt tili = | |||
}} | |||
'''Agriz''' ({{Lang-tt|}}Әgerҗe, Ägerce) – [[Rossiya|Rossiyaning]] [[Tatariston|Tatariston Respublikasidagi]] shahar. [[Agriz tumani|Agriz tumanining]] maʼmuriy markazi. Agriz tarkibidagi yagona aholi punkti sifatida shahar posyolkasi maqomiga ega boʻlgan munitsipal tuzilmadir<ref>{{Veb manbasi|url=http://docs.cntd.ru/document/917016297|sarlavha=Закон Республики Татарстан от 31 января 2005 года № 14-ЗРТ «Об установлении границ территорий и статусе муниципального образования „Агрызский муниципальный район“ и муниципальных образований в его составе»|kirish sanasi=2018-03-21|arxivsana=2017-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170814141140/http://docs.cntd.ru/document/917016297}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://agryz.tatarstan.ru/ustav-munitsipalnogo-obrazovaniya-gorod-agriz-651467.htm?pub_id=309350|sarlavha=Устав муниципального образования «город Агрыз» Агрызского муниципального района Республики Татарстан от 28.01.2015 года|kirish sanasi=2018-03-21|arxivsana=2018-03-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180321192911/http://agryz.tatarstan.ru/ustav-munitsipalnogo-obrazovaniya-gorod-agriz-651467.htm?pub_id=309350}}</ref>. | |||
== Geografiyasi == | |||
Maydoni 8,6 km². Shahar Tataristonning eng shimoli-sharqida, [[Udmurtiya]] bilan chegarada, Sarapul togʻining etagida, Agrizka daryosi boʻyida (Ij daryosining kichik irmogʻi, [[Volga]] havzasi), [[Qozon|Qozondan]] 304 km sharqda va [[Ijevsk|Ijevskdan]] 36 km janubda joylashgan. | |||
== Tarixi == | |||
[[1646]]-yildan beri maʼlum. XX asr boshlarida Agrizda [[volost]] hukumati joylashgan, maktab va 2 ta masjid boʻlgan. Ijevsk-Votkinsk qoʻzgʻoloni paytida Agriz Ijevsk qoʻzgʻolonchilari tomonidan bosib olingan, 1918-yil oktyabr oyining oxirigacha shahar va uning atrofida qattiq janglar boʻlib oʻtdi. 1920-yilgacha Vyatka guberniyasi Sarapul tumani Agriz volostining markazi boʻlgan. 1921-yildan [[Tatariston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|TASSR]] Agriz kantonining markazi, 1924-yildan Yelabuga kantoni ijroiya qoʻmitasiga boʻysunuvchi viloyat shahri. 1926-yilda shaharlar roʻyxatidan chiqarildi, 1927-yil 14-fevraldan Agriz viloyatining maʼmuriy markaziga aylandi. 1928-yilda ishchilar posyolkasi toifasiga kirdi, 1938-yil 28-avgustda tumanga boʻysunuvchi shaharga aylantirildi. 1963-yil 1-yanvardan TASSRning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi oʻzgarishi munosabati bilan Yelabuga shahar kengashining maʼmuriy boʻysunishida, 1964-yil 4-martdan yana viloyat markazi. Sobiq Krasnobor tumani hududi ham yangi Agriz tumani tarkibiga kirdi. | |||
== Aholisi == | |||
; Milliy tarkibi | |||
[[2010]]-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra: [[tatarlar]] – 59%, [[ruslar]] – 25%, [[mariylar]] – 8%, [[udmurtlar]] – 6%. | |||
== Iqtisodiyot va infratuzilmasi == | |||
Oziq-ovqat, qurilish materiallari, yogʻochga ishlov berish sanoati korxonalari ishlab turibdi. Bosmaxona, 4 ta oʻrta va bolalar musiqa maktabi, kasb-hunar bilim yurti, muz saroyi, suzish havzasi, stadion, [[Oʻlkashunoslik muzeylari|oʻlkashunoslik muzeyi]], markaziy viloyat kasalxonasi, temir yoʻl shifoxonasi, 2 ta masjid bor. | |||
=== Sanoati === | |||
Oziq-ovqat sanoati korxonalari („Xlebopischekombinat“ va „Bulgar-ikmek“ MChJ novvoyxonalari, „Agriz MK“ MChJ sariyogʻ-sut zavodi), qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonalari („Agriz qurilish materiallari zavodi“ MChJ), yogʻochga ishlov berish („MTM“ MChJ), temir yoʻl ustaxonalari kabilar muhim sanoat korxonalari hisoblanadi. | |||
=== Transporti === | |||
Shahar Qozon, [[Yekaterinburg]], [[Ijevsk]], Akbash temir yoʻllarining Agriz stansiyasi va depo bilan muhim tutashuv markazidadir. | |||
Shaharlararo „Agriz – Naberejnye Chelny“ 628-avtobusi va shahar atrofida „Agriz – Ijevsk/YuAS“ 308-avtobusi qatnab turibdi. | |||
== Manbalar == | |||
{{Manbalar}} | |||
== Havolalar == | |||
* [http://agryz.tatar.ru/ Tatariston Respublikasi Agriz tumanining rasmiy veb-sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110526213234/http://agryz.tatar.ru/ |date=2011-05-26 }} arxivlangan | |||
* [http://www.mojgorod.ru/r_tatarstan/agryz/index.html Agryz „Moy gorod“ ensiklopediyasida] arxivlangan | |||
[[Turkum:Tatariston shaharlari]] | |||
2026-yil 10-avgust, 18:16 dagi (joriy) koʻrinishi
Agriz tatarcha: Әgerҗe | |
|---|---|
| shahar | |
| Mamlakat | Rossiya |
| Respublika | Tatariston |
| Ilk eslatilishi | 1646 |
| Qachondan beri shahar | 1939 |
| Maydon | 8.6 km2 (3.3 kv mi) |
| Markazi balandligi | 90 m |
| Iqlim turi | moʻtadil |
| Milliy tarkib | tatarlar – 59%, ruslar – 25%, mariylar – 8%, udmurtlar – 6% |
| Telefon kodi | 85551 |
| Pochta indeks(lar)i | 422230 |
Agriz (tatarcha: Әgerҗe, Ägerce) – Rossiyaning Tatariston Respublikasidagi shahar. Agriz tumanining maʼmuriy markazi. Agriz tarkibidagi yagona aholi punkti sifatida shahar posyolkasi maqomiga ega boʻlgan munitsipal tuzilmadir[1][2].
Geografiyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Maydoni 8,6 km². Shahar Tataristonning eng shimoli-sharqida, Udmurtiya bilan chegarada, Sarapul togʻining etagida, Agrizka daryosi boʻyida (Ij daryosining kichik irmogʻi, Volga havzasi), Qozondan 304 km sharqda va Ijevskdan 36 km janubda joylashgan.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]1646-yildan beri maʼlum. XX asr boshlarida Agrizda volost hukumati joylashgan, maktab va 2 ta masjid boʻlgan. Ijevsk-Votkinsk qoʻzgʻoloni paytida Agriz Ijevsk qoʻzgʻolonchilari tomonidan bosib olingan, 1918-yil oktyabr oyining oxirigacha shahar va uning atrofida qattiq janglar boʻlib oʻtdi. 1920-yilgacha Vyatka guberniyasi Sarapul tumani Agriz volostining markazi boʻlgan. 1921-yildan TASSR Agriz kantonining markazi, 1924-yildan Yelabuga kantoni ijroiya qoʻmitasiga boʻysunuvchi viloyat shahri. 1926-yilda shaharlar roʻyxatidan chiqarildi, 1927-yil 14-fevraldan Agriz viloyatining maʼmuriy markaziga aylandi. 1928-yilda ishchilar posyolkasi toifasiga kirdi, 1938-yil 28-avgustda tumanga boʻysunuvchi shaharga aylantirildi. 1963-yil 1-yanvardan TASSRning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi oʻzgarishi munosabati bilan Yelabuga shahar kengashining maʼmuriy boʻysunishida, 1964-yil 4-martdan yana viloyat markazi. Sobiq Krasnobor tumani hududi ham yangi Agriz tumani tarkibiga kirdi.
Aholisi
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Milliy tarkibi
2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra: tatarlar – 59%, ruslar – 25%, mariylar – 8%, udmurtlar – 6%.
Iqtisodiyot va infratuzilmasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Oziq-ovqat, qurilish materiallari, yogʻochga ishlov berish sanoati korxonalari ishlab turibdi. Bosmaxona, 4 ta oʻrta va bolalar musiqa maktabi, kasb-hunar bilim yurti, muz saroyi, suzish havzasi, stadion, oʻlkashunoslik muzeyi, markaziy viloyat kasalxonasi, temir yoʻl shifoxonasi, 2 ta masjid bor.
Sanoati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Oziq-ovqat sanoati korxonalari („Xlebopischekombinat“ va „Bulgar-ikmek“ MChJ novvoyxonalari, „Agriz MK“ MChJ sariyogʻ-sut zavodi), qurilish materiallari ishlab chiqarish korxonalari („Agriz qurilish materiallari zavodi“ MChJ), yogʻochga ishlov berish („MTM“ MChJ), temir yoʻl ustaxonalari kabilar muhim sanoat korxonalari hisoblanadi.
Transporti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Shahar Qozon, Yekaterinburg, Ijevsk, Akbash temir yoʻllarining Agriz stansiyasi va depo bilan muhim tutashuv markazidadir.
Shaharlararo „Agriz – Naberejnye Chelny“ 628-avtobusi va shahar atrofida „Agriz – Ijevsk/YuAS“ 308-avtobusi qatnab turibdi.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Закон Республики Татарстан от 31 января 2005 года № 14-ЗРТ «Об установлении границ территорий и статусе муниципального образования „Агрызский муниципальный район“ и муниципальных образований в его составе»“. 2017-yil 14-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 21-mart.
- ↑ „Устав муниципального образования «город Агрыз» Агрызского муниципального района Республики Татарстан от 28.01.2015 года“. 2018-yil 21-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 21-mart.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Tatariston Respublikasi Agriz tumanining rasmiy veb-sayti (Wayback Machine saytida 2011-05-26 sanasida arxivlangan) arxivlangan
- Agryz „Moy gorod“ ensiklopediyasida arxivlangan