Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Ҳикматли сўзлар

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
(Aforizmlardan yoʻnaltirildi)

Ҳикматли сўзлар — тугал фикрни англатувчи, ўткир мазмунли қисқа ва лўнда ибора, байт, жумла. Халқ мақолларидан фарқли равишда ҳикматли сўзлар келиб чиқиши жиҳатидан маълум бир шахс (ёзувчи, шоир, публицист, файласуф, олим, давлат арбоби ва бошқалар)га мансуб бўлиб, индивидуаллигини сақлаб қолади. Ҳикматли сўзлар нинг мустақил жанр шаклидаги наму-налари билан бирга илмий, фалсафий, тарихий ҳамда бадиий асарлар таркибида учрайдиганлари ҳам бўлади. Баъ-зан асар бошдан-оёқ ҳикматли сўзлардан иборат бўлиши ҳам мумкин (Форобий ва бошқалар). Алишер Навоийнинг айрим асарлари Ҳикматли сўзларга бой („Назм ул-жавоҳир“, „Арбаин“, „Маҳбуб ул-қулуб“ ва бошқалар). Шарқ халқлари адабиётида, жумладан, ўзбек адабиётида ҳикматли сўзларнинг кўп қисми панд-насиҳат, ўгит, танбеҳ шаклларида бўлади. Масалан:

Дўстлик, садоқатга белингни боғла,
Гина, маломатдан тилингни боғла.

Халқ жонли тилига, мақолларга яқин ҳикматли сўзлар ҳам кўп учрайди. Мас, „Ўқсиз солдат – қиличсиз қин“ (Ой-бек), „Тиши чиққан болага чайнаб берган ош бўлмас“ (А.Қаҳҳор). Баъзи ҳикматли сўзлар шаклан қуйма ҳолга келиб, ом-мавий қўлланишга ўтгач, мақолга айланиб қолади. Масалан:

Билмаганин сўраб ўрганган олим,
Орланиб сўрамаган ўзига золим.

Ўзбек ёзувчиларидан Ҳамза, А.Қодирий, Ғ.Ғулом, Ойбек, Ҳ.Олим-жон, А.Қаҳҳор, Шайхзода каби санъ-аткорлар ўз асарларида ҳикматли сўзларнинг замонавий намуналарини яратиб, ўзбек адабий тилининг ривожига самарали ҳисса қўшдилар[1].

Манбалар

  1. ↑ Файл:Натионал Энcйcлопедиа оф Узбекистан лого.пнг „Ҳикматли сўзлар“, Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (Ҳ-ҳарфи). Тошкент: „Ўзбекистон миллий энсиклопедияси“ Давлат илмий нашриёти, 2000–2006-йиллар.

Ҳаволалар