Ad-Daʼiy Yusuf

Ad-Daʼiy Yusuf (1012-yil 12-sentyabrda vafot etgan) — Yamandagi Zaydiy davlatining imomi. Ikki oʻta notinch davrda (977–999; 1002–1012) hukmronlik qilgan.

Yu’firiylar va Ziyodiylarga qarshi kurashlar

Yusuf bin Yahyo 976-yilda vafot etgan imom al-Mansur Yahyoning oʻgʻli edi. Keyingi yili Yusuf hukmdorlik nomi ad-Daʼiy Yusuf bilan eʼlon qilindi. Uning dastlabki yillari Yamanning togʻli hududlarining katta qismida hukmronlik qilgan Yu’firiylarga qarshi kurashlar bilan oʻtdi^[1]. Bu vaqtda muhim shahar Sano Zabiddagi qarorgohidan Tihamani boshqargan Ziyodiylarning sunniy oliy hokimiyatiga boʻysungan edi. ad-Daʼiy Yusuf 978-yilda Sano va unga tutash viloyatda amir sifatida tan olinib, xutbani oʻz nomiga oʻqitishga erishdi. Biroq, tez orada Ziyodiylar noibi Ibn ad-Dahhak qarshi jang boshladi^[2]. Yu’firiylarning soʻnggi muhim hukmdori Abdulloh shaharni qayta egallab, Ziyodiylar hududlariga bostirib kirish va Zabidni qoʻlga olish orqali oʻz qudratini oshirishga muvaffaq boʻldi. Abdallah 997-yilda vafot etgach, Yu’firiylar hukmronligi qulab tushdi.

Bahsli yetakchilik

Ad-Daʼiy Yusuf uchun bu faqat qisqa muddatli yengillik boʻldi. 999-yilda imomatga raqib sifatida al-Mansur al-Qosim al-Iyyoniy paydo boʻldi. Hamdan qabilalari yordami bilan ad-Daʼiy Yusuf imomlarning anʼanaviy qarorgohi boʻlgan Sa’dadan quvib chiqarildi. Yangi imom Sanoga zaydiy Sharif — al-Qosim bin al-Husaynni yubordi va Zaydiylar jamoalari unga boʻysundi. Bir necha yildan soʻng al-Qosim bin al-Husayn yana ad-Daʼiy Yusuf tomoniga oʻtdi. al-Mansur al-Qosim al-Iyyoniy 1002-yilda hokimiyatdan chekingach, ad-Daʼiy Yusuf ikkinchi bor hukmronlik qildi. Biroq, uning davri Sano uchun olib borilgan mayda toʻqnashuvlar bilan toʻldi; bunda Hamdan va Xavlan qabilalari katta rol oʻynadi^[3]. U, shuningdek, al-Mahdiy al-Husayn nomi bilan imomlikka daʼvo qilgan al-Mansurning oʻgʻliga qarshi ham kurashishga majbur boʻldi. Bu beqaror vaziyat ad-Daʼiy Yusuf 1012-yilda vafot etguniga qadar, nihoyatda notinch hukmronlikdan soʻng davom etdi.

Yana qarang

Manbalar

↑ H. C. Kay, Yaman; Its Early Medieval History. London 1892, p. 227.
↑ R. B. Serjeant & R. Lewcock, Sanʼaʼ; An Arabian Islamic City. London 1983, p. 57.
↑ H. C. Kay, 1892, p. 228.

Oʻtmishdoshi: al-Mansur Yahyo	Zaydiy Yaman imomi 977–999	Vorisi: al-Mansur al-Qosim al-Iyyoniy
Oʻtmishdoshi: al-Mansur al-Qosim al-Iyyoniy	Zaydiy Yaman imomi al-Mahdiy al-Husayn tomonidan bahslashtirilgan 1002–1012	Vorisi: al-Mahdiy al-Husayn

[1] H. C. Kay, Yaman; Its Early Medieval History. London 1892, p. 227.

[2] R. B. Serjeant & R. Lewcock, Sanʼaʼ; An Arabian Islamic City. London 1983, p. 57.

[3] H. C. Kay, 1892, p. 228.

[1]

[2]

[3]