Abu al-Fazl Jaʼfar ibn Ali ad-Damashqiy

Abu al-Fazl Jaʼfar ibn Ali ad-Damashqiy (arabcha: أبو الفضل جعفر بن علي الدمشقي‎‎; 12-asrda faoliyat yuritgan) musulmon savdogar boʻlib, Damashqdan edi. U asosan Kitob al-Ishora ilo mahasin at-tijora va maʼrifat jayyid al-aʼrod va qadiyha va gʻush-ush al-mudallisin fiha (Savdoning afzalliklari, yaxshi va nuqsonli tovarlarni hamda savdoda aldov qiluvchi soxtakorlarning hiylalarini tanib-bilish boʻyicha qoʻllanma) asari muallifi sifatida tanilgan.

Ad-Damashqiyning hayoti haqida deyarli hech narsa maʼlum emas. U yunon manbalaridan, xususan, neopifagoriyalik Geraklelik Brison taʼsirida boʻlgan musulmon yozuvchilardan biri edi.

Iqtisodiy qarashlari

Koʻplab boshqa musulmon mualliflaridan farqli oʻlaroq, ad-Damashqiy boylikni oʻzi uchun qadrlashga ijobiy munosabat bildirgan. Uning asarida savdo iqtisodiy faoliyat sifatida maqtaladi va unda taklif va talab hamda ular bilan bogʻliq noaniqliklarning rolini chuqur anglab yetgani koʻrsatiladi^[1]. Katolik Leuven universitetining (Belgiya) xalqaro iqtisodiyot va taraqqiyot boʻyicha professori Louis Baeckning fikricha, ad-Damashqiy „zamonaviy iqtisodchilar narx nazariyasi deb ataydigan narsani shakllantirgan“. Bu nazariyada ad-Damashqiy „bozor narxlari ishlab chiqarish xarajatlariga asoslanadigan odatiy davrlar bilan tanqislik yoki ortiqcha taklif davrlarini farqlaydi; bu ikkinchi holatda esa spekulyantlarning harakati namoyon boʻladi“^[2].

„Savdoning afzalliklari toʻgʻrisidagi qoʻllanma“da u davlatning iqtisodiyotga bevosita aralashuvini maʼqullamasligini bildiradi. Ad-Damashqiy, shuningdek, mehnat taqsimotining iqtisodiy taraqqiyot uchun zarurligini taʼkidlaydi^[3]:

Har bir kishi umrining qisqaligi sababli barcha hunarlarni egallay ola olmaydi. Agar shunday qilsa ham, ularning barchasini boshidan oxirigacha boʻlgan mahoratli tarzda egallashga qurbi yetmasligi mumkin. Barcha hunarlar oʻzaro bogʻliqdir. Qurilish ishiga duradgor kerak, duradgorga temirchi kerak, temirchiga esa konchi kerak, bu hunarlarning barchasiga esa bino-joy kerak. Shuning uchun odamlar, oʻzaro ehtiyojlarini qondirishda bir-biriga yordam berish maqsadida, hayot taqozosi bilan shaharlar atrofida toʻplanishga majbur boʻladilar.

Yana qarang

Manbalar

↑ Hosseini, Hamid „Understanding the Market Mechanism Before Adam Smith: Economic Thought in Medieval Islam“, . Medieval Islamic Economic Thought: Filling the Great Gap in European Economics, Islamic Studies Series Ghazanfar, S.M.: . Routledge, 2003 — 93-bet. ISBN 0-415-29778-8.
↑ Baeck, Louis. The Mediterranean tradition in economic thought. Routledge, 1995 — 106-bet. ISBN 0-415-09301-5.
↑ Chapra, Umer (2010). "Islamic Economics: What It Is and How It Developed". in Whaples, Robert. EH.net: Encyclopedia of Economic and Business History. Archived from the original on 9 June 2011. https://web.archive.org/web/20110609123906/http://eh.net/encyclopedia/article/chapra.islamic. Qaraldi: 8 July 2011.

[1] Hosseini, Hamid „Understanding the Market Mechanism Before Adam Smith: Economic Thought in Medieval Islam“, . Medieval Islamic Economic Thought: Filling the Great Gap in European Economics, Islamic Studies Series Ghazanfar, S.M.: . Routledge, 2003 — 93-bet. ISBN 0-415-29778-8.

[2] Baeck, Louis. The Mediterranean tradition in economic thought. Routledge, 1995 — 106-bet. ISBN 0-415-09301-5.

[3] Chapra, Umer (2010). "Islamic Economics: What It Is and How It Developed". in Whaples, Robert. EH.net: Encyclopedia of Economic and Business History. Archived from the original on 9 June 2011. https://web.archive.org/web/20110609123906/http://eh.net/encyclopedia/article/chapra.islamic. Qaraldi: 8 July 2011.

[1]

[2]

[3]