51: Versiyalar orasidagi farq
Qiyofa
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
'''51-lar''' {{alsonumber}} | '''51-lar''' {{alsonumber}} | ||
50-yillar dunyo tarixida muhim | 50-yillar dunyo tarixida muhim oʻzgarishlar, kashfiyotlar va voqealar bilan boy davr boʻlgan. Quyida 1950-yillarda sodir boʻlgan asosiy hodisalar, ixtirolar, urushlar va boshqa voqealar haqida maʼlumot keltirilgan. | ||
---- | ---- | ||
=== Urushlar va Siyosiy Hodisalar === | === Urushlar va Siyosiy Hodisalar === | ||
# '''Koreya urushi (1950–1953):''' Shimoliy Koreya va Janubiy Koreya | # '''Koreya urushi (1950–1953):''' Shimoliy Koreya va Janubiy Koreya oʻrtasida boʻlgan urushda AQSh va BMT qoʻshinlari Janubiy Koreyani qoʻllab-quvvatladi, Shimoliy Koreya esa Xitoy va Sovet Ittifoqi yordamiga tayanar edi. | ||
# '''Sovuq urush:''' AQSh va Sovet Ittifoqi | # '''Sovuq urush:''' AQSh va Sovet Ittifoqi oʻrtasidagi geopolitik raqobat avjiga chiqdi. Bu davrda yadroviy qurollar poygasi va kosmik poyga boshlandi. | ||
# '''Dekolonizatsiya:''' Afrikada va Osiyoda | # '''Dekolonizatsiya:''' Afrikada va Osiyoda koʻplab davlatlar mustamlaka hukmronligidan ozod boʻlib, mustaqillikni qoʻlga kiritdi (masalan, Marokash, Tunis va Malayziya). | ||
# '''Vengriya | # '''Vengriya qoʻzgʻoloni (1956):''' Sovet Ittifoqiga qarshi chiqish; Sovet qoʻshinlari Vengriyadagi qoʻzgʻolonlarni bostirdi. | ||
# '''Suvaysh inqirozi (1956):''' Misr Prezidenti Jamol Abdul Nosir Suvaysh kanalini milliylashtirgach, Misrga qarshi Angliya, Fransiya va Isroil harbiy amaliyot | # '''Suvaysh inqirozi (1956):''' Misr Prezidenti Jamol Abdul Nosir Suvaysh kanalini milliylashtirgach, Misrga qarshi Angliya, Fransiya va Isroil harbiy amaliyot oʻtkazdi. | ||
---- | ---- | ||
=== Texnologiya va Fan Taraqqiyoti === | === Texnologiya va Fan Taraqqiyoti === | ||
# '''Sputnik (1957):''' Sovet Ittifoqi dunyodagi birinchi | # '''Sputnik (1957):''' Sovet Ittifoqi dunyodagi birinchi sunʼiy yoʻldoshni uchirdi, bu kosmik poyganing boshlanishi boʻldi. | ||
# '''Transistor radiosi:''' Portativ radio ixtiro qilindi va ommalashdi, axborotni tarqatishda inqilob qildi. | # '''Transistor radiosi:''' Portativ radio ixtiro qilindi va ommalashdi, axborotni tarqatishda inqilob qildi. | ||
# '''Mikrochip (1958):''' Birinchi integratsion chip yaratilgan | # '''Mikrochip (1958):''' Birinchi integratsion chip yaratilgan boʻlib, bu zamonaviy kompyuterlarning asosiga aylandi. | ||
# '''Boeing 707 (1958):''' Birinchi tijorat reaktivi ishlab chiqarildi va havo transporti ommalashdi. | # '''Boeing 707 (1958):''' Birinchi tijorat reaktivi ishlab chiqarildi va havo transporti ommalashdi. | ||
# ''' | # '''Sunʼiy yurak ritm beruvchi qurilma (1958):''' Birinchi implantatsiya qilinadigan yurak stimulyatori yaratildi. | ||
---- | ---- | ||
=== Meditsina Sohasidagi Yutuqlar === | === Meditsina Sohasidagi Yutuqlar === | ||
# '''Poliomiyelit vaksinasining yaratilishi (1953):''' Jonas Salk tomonidan ishlab chiqilgan, bu millionlab bolalarni | # '''Poliomiyelit vaksinasining yaratilishi (1953):''' Jonas Salk tomonidan ishlab chiqilgan, bu millionlab bolalarni oʻlim va nogironlikdan qutqarib qoldi. | ||
# '''Antibiotiklar rivoji:''' Penitsillin va boshqa antibiotiklarning keng | # '''Antibiotiklar rivoji:''' Penitsillin va boshqa antibiotiklarning keng qoʻllanilishi koʻplab kasalliklarni davolashni osonlashtirdi. | ||
# ''' | # '''Tugʻilishni nazorat qilish tabletkalari (1957):''' Ayollar reproduktiv salomatligi uchun inqilobiy vosita yaratildi. | ||
---- | ---- | ||
=== Madaniyat va Jamiyat === | === Madaniyat va Jamiyat === | ||
# '''Barbie | # '''Barbie qoʻgʻirchogʻi (1959):''' Mattel kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan boʻlib, tezda ommalashdi. | ||
# '''Rock’n’Rollning paydo | # '''Rock’n’Rollning paydo boʻlishi:''' Elvis Presley kabi musiqachilar ushbu yangi musiqiy janrni mashhur qildi. | ||
# '''Hula Hoop (1958):''' Oddiy | # '''Hula Hoop (1958):''' Oddiy oʻyinchoq global fenomenga aylandi. | ||
# '''Rangli televizor (1954):''' Rangli efir texnologiyasi keng tarqalib, uyda | # '''Rangli televizor (1954):''' Rangli efir texnologiyasi keng tarqalib, uyda koʻngilochar kontentni boyitdi. | ||
---- | ---- | ||
=== Urushdan Keyingi Tiklanish === | === Urushdan Keyingi Tiklanish === | ||
# '''Yevropaning tiklanishi:''' Marshall rejasi yordamida Yevropa iqtisodiyoti urushdan keyin tez | # '''Yevropaning tiklanishi:''' Marshall rejasi yordamida Yevropa iqtisodiyoti urushdan keyin tez surʼatlarda rivojlandi. | ||
# '''Iqtisodiy "moʻjizalar":''' Yaponiyada va Germaniyada iqtisodiy tiklanish boshlanib, sanoat va texnologiyada katta yutuqlarga erishildi. | # '''Iqtisodiy "moʻjizalar":''' Yaponiyada va Germaniyada iqtisodiy tiklanish boshlanib, sanoat va texnologiyada katta yutuqlarga erishildi. | ||
# '''AQShning iqtisodiy kuchi:''' Ikinchi Jahon urushidan keyin AQSh dunyoning yetakchi iqtisodiy va harbiy kuchiga aylandi. | # '''AQShning iqtisodiy kuchi:''' Ikinchi Jahon urushidan keyin AQSh dunyoning yetakchi iqtisodiy va harbiy kuchiga aylandi. | ||
* '''NATOning kuchayishi (1949–1955):''' Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti kuchayib, Sovet Ittifoqiga qarshi mudofaa ittifoqi sifatida harakat qildi. | * '''NATOning kuchayishi (1949–1955):''' Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti kuchayib, Sovet Ittifoqiga qarshi mudofaa ittifoqi sifatida harakat qildi. | ||
* '''Varsava shartnomasi (1955):''' Sovet Ittifoqi | * '''Varsava shartnomasi (1955):''' Sovet Ittifoqi oʻz ittifoqchilarini birlashtirish uchun bu shartnomani tashkil etdi. | ||
{{Yillar|47|48|49|50|51|52|53|54|55|20|30|40|50|60|70|80|I asr до н. э.|I asr|II asr}} | {{Yillar|47|48|49|50|51|52|53|54|55|20|30|40|50|60|70|80|I asr до н. э.|I asr|II asr}} | ||
2026-yil 19-noyabr, 17:10 dagi (joriy) koʻrinishi
51-lar
50-yillar dunyo tarixida muhim oʻzgarishlar, kashfiyotlar va voqealar bilan boy davr boʻlgan. Quyida 1950-yillarda sodir boʻlgan asosiy hodisalar, ixtirolar, urushlar va boshqa voqealar haqida maʼlumot keltirilgan.
Urushlar va Siyosiy Hodisalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Koreya urushi (1950–1953): Shimoliy Koreya va Janubiy Koreya oʻrtasida boʻlgan urushda AQSh va BMT qoʻshinlari Janubiy Koreyani qoʻllab-quvvatladi, Shimoliy Koreya esa Xitoy va Sovet Ittifoqi yordamiga tayanar edi.
- Sovuq urush: AQSh va Sovet Ittifoqi oʻrtasidagi geopolitik raqobat avjiga chiqdi. Bu davrda yadroviy qurollar poygasi va kosmik poyga boshlandi.
- Dekolonizatsiya: Afrikada va Osiyoda koʻplab davlatlar mustamlaka hukmronligidan ozod boʻlib, mustaqillikni qoʻlga kiritdi (masalan, Marokash, Tunis va Malayziya).
- Vengriya qoʻzgʻoloni (1956): Sovet Ittifoqiga qarshi chiqish; Sovet qoʻshinlari Vengriyadagi qoʻzgʻolonlarni bostirdi.
- Suvaysh inqirozi (1956): Misr Prezidenti Jamol Abdul Nosir Suvaysh kanalini milliylashtirgach, Misrga qarshi Angliya, Fransiya va Isroil harbiy amaliyot oʻtkazdi.
Texnologiya va Fan Taraqqiyoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Sputnik (1957): Sovet Ittifoqi dunyodagi birinchi sunʼiy yoʻldoshni uchirdi, bu kosmik poyganing boshlanishi boʻldi.
- Transistor radiosi: Portativ radio ixtiro qilindi va ommalashdi, axborotni tarqatishda inqilob qildi.
- Mikrochip (1958): Birinchi integratsion chip yaratilgan boʻlib, bu zamonaviy kompyuterlarning asosiga aylandi.
- Boeing 707 (1958): Birinchi tijorat reaktivi ishlab chiqarildi va havo transporti ommalashdi.
- Sunʼiy yurak ritm beruvchi qurilma (1958): Birinchi implantatsiya qilinadigan yurak stimulyatori yaratildi.
Meditsina Sohasidagi Yutuqlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Poliomiyelit vaksinasining yaratilishi (1953): Jonas Salk tomonidan ishlab chiqilgan, bu millionlab bolalarni oʻlim va nogironlikdan qutqarib qoldi.
- Antibiotiklar rivoji: Penitsillin va boshqa antibiotiklarning keng qoʻllanilishi koʻplab kasalliklarni davolashni osonlashtirdi.
- Tugʻilishni nazorat qilish tabletkalari (1957): Ayollar reproduktiv salomatligi uchun inqilobiy vosita yaratildi.
Madaniyat va Jamiyat
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Barbie qoʻgʻirchogʻi (1959): Mattel kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan boʻlib, tezda ommalashdi.
- Rock’n’Rollning paydo boʻlishi: Elvis Presley kabi musiqachilar ushbu yangi musiqiy janrni mashhur qildi.
- Hula Hoop (1958): Oddiy oʻyinchoq global fenomenga aylandi.
- Rangli televizor (1954): Rangli efir texnologiyasi keng tarqalib, uyda koʻngilochar kontentni boyitdi.
Urushdan Keyingi Tiklanish
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Yevropaning tiklanishi: Marshall rejasi yordamida Yevropa iqtisodiyoti urushdan keyin tez surʼatlarda rivojlandi.
- Iqtisodiy "moʻjizalar": Yaponiyada va Germaniyada iqtisodiy tiklanish boshlanib, sanoat va texnologiyada katta yutuqlarga erishildi.
- AQShning iqtisodiy kuchi: Ikinchi Jahon urushidan keyin AQSh dunyoning yetakchi iqtisodiy va harbiy kuchiga aylandi.
1950-yillarda Yangi Qoidalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- NATOning kuchayishi (1949–1955): Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti kuchayib, Sovet Ittifoqiga qarshi mudofaa ittifoqi sifatida harakat qildi.
- Varsava shartnomasi (1955): Sovet Ittifoqi oʻz ittifoqchilarini birlashtirish uchun bu shartnomani tashkil etdi.
| Ming yilliklar: | 1-mingyillik |
|---|---|
| Asrlar: | |
| Oʻn yilliklar: | |
| Yillar: |
| Yilga oid uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |
|
Bu maqola ruscha yozilgan. | |
|
Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. | |