Kontent qismiga oʻtish

2008-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Mezbon shahar Pekin, Xitoy
Shior Bir dunyo, bir orzu
(xitoycha: 同一个世界 同一个梦想
pinyin
: Tóng yīge shìjìe tóng yīge mèngxiǎng)
Millatlar 146
Atletlar 3,951
Musobaqalar 20 ta para-sport boʻyicha 472 musobaqa
Ochilish 6-sentyabr 2008
Yopilish 17-sentyabr 2008
Opened by
Hu Jintao
Xitoy xalq Respublikasi Prezidenti
Yopib beruvchi
Philip Craven
Xalqaro Paralimpiada qoʻmitasi prezidenti
Cauldron
Stadium Xitoy milliy stadioni

2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari (xitoycha: 2008年夏季残疾人奥林匹克运动会, pinyin: 2008 Nián Xiàjì Cánjí Rén Àolínpǐkè Yùndònghuì) – 13-Yozgi Paralimpiya oʻyinlari 2008-yil 6-sentyabrdan 17-sentyabrgacha Xitoyning poytaxti Pekin shahrida boʻlib oʻtgan. 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari singari, ot sporti musobaqalari Gonkongda, yelkanli sport musobaqalari esa Qingdao shahrida oʻtkazilgan. Bu 2004-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlaridan keyin yangi Paralimpiya logotipi ishlatilgan birinchi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari edi.

146 mamlakatdan 3,951 sportchi ishtirok etgan[1], bu ishtirokchilar soni boʻyicha yangi rekord darajada boʻlgan (2004-yilgi Afina oʻyinlariga qaraganda 10 mamlakat koʻproq). Beshta mamlakat birinchi marta ishtirok etgan[2]. Mezbon davlat sifatida Xitoy boshqa barcha mamlakatlarga qaraganda koʻproq sportchilar bilan musobaqalarda ishtirok etgan. 2008-yilgi Paralimpiya shiori 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari singari „Bir dunyo, bir orzu“ (xitoycha: 同一个世界 同一个梦想, pinyin: Tóng yīge shìjìe tóng yīge mèngxiǎng) edi. Xitoy medal hisobida ustunlik qilgan – 89 oltin medal va jami 211 medal bilan ikkinchi oʻrindagi MOQdan ikki baravar koʻp medalni qoʻlga kiritgan[1]. Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi (XPQ) prezidenti Philip Craven oʻyinlarni „eng ajoyib Paralimpiya oʻyinlari“ deb eʼlon qilgan[3].

Pekin 2022-yilgi Qishki Paralimpiya oʻyinlariga mezbonlik qilish huquqini qoʻlga kiritgan va shu tariqa yozgi va qishki oʻyinlarning ikkalasiga ham mezbonlik qilgan birinchi shaharga aylangan.

2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida Eron va Janubiy Afrika terma jamoalari oʻrtasidagi nogironlar aravachasida basketbol oʻyini

Oʻtkazilish joylari

Pekin Milliy stadioni („Qush uyasi“)

Oʻyinlar uchun 19 ta musobaqa maydoni tanlab olingan boʻlib, ulardan 17 tasi Pekinda, 1 tasi Gonkongda va 1 tasi Qingdao shahrida joylashgan[4].

  1. Pekin Milliy stadioni („Qush uyasi“) – Yengil atletika, Ochilish va yopilish marosimlari
  2. Pekin Milliy suv sporti markazi („Suv kubi“) – Suzish
  3. Pekin Milliy yopiq stadioni („Yelpigʻich“) – Nogironlar aravachasida basketbol
  4. Olimpiya yashil maydoni konvensiya markazining qilichbozlik zali – Bokcha, Nogironlar aravachasida qilichbozlik
  5. Olimpiya yashil maydoni kamon otish maydoni – Kamon otish
  6. Olimpiya yashil maydoni xokkey maydoni – 5 kishilik futbol, 7 kishilik futbol
  7. Olimpiya yashil maydoni tennis markazi („Gullar“) – Nogironlar aravachasida tennis
  8. Pekin universiteti sport zali – Stol tennisi
  9. Beihang universiteti sport zali – Ogʻir atletika
  10. Xitoy qishloq xoʻjaligi universiteti sport zali – Oʻtirgan holda voleybol
  11. Pekin fan va texnologiya universiteti sport zali – Nogironlar aravachasida regbi
  12. Pekin texnologiya instituti sport zali – Golbol
  13. Pekin otish poligoni – Otish sporti
  14. Laoshan velodromi – Velosport (trek)
  15. Ishchilar sport saroyi – Dzudo
  16. Shunyi Olimpiya qayiq va kanoe parki – Qayiqda eshkak eshish
  17. Triatlon maydoni – Velosport (yoʻl)
  18. Gonkong ot sporti maydoni – Ot sporti
  19. Qingdao xalqaro yelkanli qayiqda suzish sport markazi – Yelkanli sport

Ramzlar

Emblema

Oʻyinlarning „Osmon, Yer va Inson“ (xitoycha: 天、地、人) emblemalari 2004-yil iyul oyida taqdim etilgan boʻlib, u harakatdagi sportchi shaklida namoyish qilingan koʻp rangli xitoycha „之“ (zhī) belgisidan iborat. Uning qizil, koʻk va yashil ranglari quyosh, osmon va yerni anglatadi[5].

Shior

Oʻyinlar shiori 2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagidek „Bir dunyo, bir orzu“ (xitoycha: 同一个世界 同一个梦想) edi.

Maskotlar

Oʻyinlar maskoti Fu Niu Lele (xitoycha: 福牛乐乐) nomli multfilmlashtirilgan sigir boʻlib, taxminan "„Xursand“ laqabli baxtli hoʻkiz" degan maʼnoni anglatadi[6].

Mavzuviy qoʻshigʻi

Oʻyinlarning mavzuviy qoʻshigʻi "Orzu bilan parvoz" (xitoycha: 和梦一起飞) boʻlgan[7]. Qoʻshiqni xitoy-tibetlik qoʻshiqchi Han Hong va gonkonglik qoʻshiqchi va aktyor Andy Lau ijro etgan.

Mashʼala estafetasi

2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari mashʼala estafetasi 28-avgust kuni Tian Tan (Osmon ibodatxonasi)dan boshlangan. Mashʼala keyin „Yaxshi hosil olish uchun ibodat zali“ (祈年殿) oldiga olib kelingan va ikki yoʻnalish boʻyicha („Qadimgi Xitoy yoʻli“ va „Zamonaviy Xitoy yoʻli“) davom ettirilgan. Ikkala yoʻnalishda harakatlangan atletlar 5-sentyabrda Pekinga qaytgan va mashʼala 6-sentyabr kuni Milliy stadionda boʻlib oʻtgan ochilish marosimida yoqilgan.

Oʻyinlar

Ochilish marosimi

Ochilish marosimi 2008-yil 6-sentyabrda boʻlib oʻtgan. Marosimdan oldingi koʻrgazmada harbiy musiqadan xalq musiqasigacha va „Quvnoq madhiyasi“ ijrosini oʻz ichiga olgan turli musiqiy namoyishlar boʻlib oʻtgan[8]. Hisob ortga sanalgach, fonusli oʻyinlar bilan marosim boshlangan. Keyin odatdagi protokolga muvofiq Xitoy Xalq Respublikasi bayrogʻi koʻtarilgan va Xitoy milliy madhiyasi ijro etilgan[8]. Yorqin rangdagi kostyumlar kiygan ijrochilar stadion atrofida parad qilishgan, bu sportchilar kirishidan oldin qilingan qabul marosimi edi[8].

2008-yilgi Yozgi Olimpiada singari, marosimda millatlar paradi ham boʻlib oʻtdi, har bir milliy terma jamoa uchun bayroqdor bor edi. Olimpiada anʼanasidan farqli oʻlaroq, Yunoniston milliy terma jamoasi birinchi boʻlib kirmadi, chunki Paralimpiya oʻyinlari ildizi Stoke Mandevillega borib taqaladi, Olimpiyaga emas. Mezbon mamlakat, Olimpiada va Paralimpiya oʻyinlarida odat boʻlganidek, oxirgi boʻlib kirdi. Xitoy yozuvi harflarda emas, belgilarda yozilganligi sababli, jamoalarning kirish tartibi mamlakatlarining Soddalashtirilgan xitoycha nomlaridagi birinchi belgidagi chiziqlar soni boʻyicha belgilandi[9]. Birinchi belgida bir xil chiziqlar soniga ega boʻlgan mamlakatlar keyingi belgi boʻyicha tartiblangan. Bu Gvineyani (几内亚) birinchi boʻlib kirgan mamlakatga aylantirdi, chunki mamlakat nomidagi birinchi belgini (几) yozish uchun ikkita chiziq kerak.

Sportchilar paradidan soʻng, „Fazoga sayohat“ va „Hayotga sayohat“ deb nomlangan bob va boʻlimlarga boʻlingan namoyish boʻlib oʻtdi[8]. Quyosh qushi namoyishi chogʻida koʻzi ojiz qoʻshiqchi Yang Xaytao (杨海涛) orzular haqida qoʻshiq aytdi, shu bilan birga havodan quyosh qushi kostyumidagi akrobat simulyatsiya qilingan parvoz bilan tushdi va „koʻr qoʻshiqchini uyqusidan uygʻotdi“[8]. Marosim Hou Bin, bir xil musobaqada ketma-ket uch marta chempion boʻlgan birinchi xitoylik paralimpiyachi, oʻzini va nogironlar aravachasini qoʻl kuchi bilan Pekin Milliy stadioni tepasiga koʻtarilib, oʻyinlarning boshlanishini belgilash uchun mash’alani yoqishi bilan yakunlandi[10].

Yopilish marosimi

2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari yopilish marosimi Pekin Milliy stadionida boʻlib oʻtgan. U 2008-yil 17-sentyabrda soat 20:00 da Xitoy standart vaqti (UTC+8) da boshlangan[11].

Sport turlari

2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari dasturida 20 ta sport turi boʻyicha musobaqalar oʻtkazilgan[12]. Har bir sport turidagi musobaqalar soni qavs ichida koʻrsatilgan.

Qayiqda eshkak eshish ushbu oʻyinlarda birinchi marta Paralimpiya dasturiga kiritilgan.

Taqvim

 ●  Ochilish marosimi  ●  Musobaqalar  ●  Oltin medal uchun kurash  ●  Yopilish marosimi
Sentyabr 6
Shanba
7
Yak
8
Dush
9
Sesh
10
Chor
11
Pay
12
Jum
13
Shan
14
Yak
15
Dush
16
Sesh
17
Chor
Musobaqalar
Marosimlar OM YM —
Kamondan otish ● ● ● ● 4 3 2 9
Yengil atletika 10 20 17 10 16 20 18 19 25 5 160
Boccia ● ● 4 ● ● 3 7
Velosport Yo'l velosporti 15 4 4 46
Velodrom velosporti 5 7 7 4
Ot sporti ● 2 4 2 3 11
Futbol 5 kishilik futbol ● ● ● ● ● 1 1
7 kishilik futbol ● ● ● ● 1 1
Goalball ● ● ● ● ● ● ● 2 2
Dzyudo 4 4 5 13
Ogʻir atletika 3 4 2 3 4 2 2 20
Eshkak eshish ● ● 4 4
Yelkanli kema sport ● ● ● ● ● 3 3
Miltiqdan otish 2 2 2 2 2 2 12
Suzish 16 18 16 12 13 16 14 18 17 140
Stol tennisi ● ● ● 5 11 ● ● ● 4 4 24
Voleybol ● ● ● ● ● ● ● 1 1 2
Nogironlar aravachasida basketbol ● ● ● ● ● ● ● ● 1 1 2
Qilichbozlik 3 3 2 2 10
Regbi ● ● ● ● 1 1
Tennis ● ● ● ● ● 1 3 2 6
Kunlik medal musobaqalari 27 41 61 46 45 52 49 56 51 36 8 472
Jami medal soni 27 68 129 175 220 272 321 377 428 464 472
Sentyabr 6
Shanba
7
Yak
8
Dush
9
Sesh
10
Chor
11
Pay
12
Jum
13
Shan
14
Yak
15
Dush
16
Sesh
17
Chor
Musobaqalar

Ishtirok etgan MOQlar

Quyidagi Milliy Paralimpiya qoʻmitalari oʻyinlarda ishtirok etish uchun delegatsiyalar yuborgan[13]. Makao va Farer orollari Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi aʼzolari boʻlsa-da, Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi aʼzolari emas; shu sababli ular Paralimpiya oʻyinlarida ishtirok etishadi, lekin Olimpiada oʻyinlarida ishtirok eta olmaydi.

Burundi, Gabon, Gruziya, Gaiti va Chernogoriya birinchi marta Paralimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan[1].

Botsvana ishtirok etishi kerak edi, biroq uning yagona sportchisi, Paralimpiya chempioni Tshotlego Morama, jarohati tufayli oʻyinlardan oldin chiqib ketdi. Mamlakatning boshqa sportchilarni uning oʻrniga yuborishga urinishi rad etildi, chunki ular xalqaro musobaqalarda ishtirok etish talabiga javob bermagan[14].

Ishtirok etgan Milliy Paralimpiya qoʻmitalari

Medal hisobi

Bu jadval Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi (XPQ) tomonidan eʼlon qilingan medallar hisobiga asoslangan.

Reyting birinchi navbatda Milliy Paralimpiya qoʻmitasi tomonidan qoʻlga kiritilgan oltin medallar soni boʻyicha tartiblangan. Keyin kumush medallar soni, soʻngra bronza medallar soni hisobga olinadi. Agar mamlakatlar natijasi teng boʻlib qolsa, ularga teng reyting beriladi va XPQ Mamlakat kodi boʻyicha alifbo tartibida joylashtiriladi.

2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari medal jadvali
Daraja MOQ Oltin Kumush Bronza Jami
1  Xitoy 89 70 52 211
2  Buyuk Britaniya 42 29 31 102
3  AQSh 36 35 28 99
4  Ukraina 24 18 32 74
5  Avstraliya 23 29 27 79
… … … … … …

Jadval faqat eng yaxshi 5 ta jamoa koʻrsatilgan. Toʻliq roʻyxat uchun 2008-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari medal jadvali sahifasiga qarang.

  *   Mezbon davlat (Mezbon (Xitoy))

2008-yilgi Yozgi Paralimpiada oʻyinlari medallar jadvali[15]
OʻrinMPQOltinKumushBronzaUmumiy
1 Xitoy (CHN)*897052211
2 Buyuk Britaniya (GBR)422931102
3 AQSh (USA)36352899
4 Ukraina (UKR)24183274
5 Avstraliya (AUS)23292779
6 Janubiy Afrika (RSA)213630
7 Kanada (CAN)19102150
8 Rossiya (RUS)18232263
9 Braziliya (BRA)16141747
10 Ispaniya (ESP)15212258
11 Germaniya (GER)14252059
12 Fransiya (FRA)12211952
13 Janubiy Koreya (KOR)1081331
14 Meksika (MEX)103720
15 Tunis (TUN)99321
16 Chexiya Respublikasi (CZE)631827
17 Yaponiya (JPN)514827
18 Polsha (POL)5121330
19 Niderlandiya (NED)510722
20 Gretsiya (GRE)591024
21 Belarus (BLR)57113
22 Eron (IRI)56314
23 Kuba (CUB)53614
24 Shvetsiya (SWE)53412
 Yangi Zelandiya (NZL)53412
26 Gonkong (HKG)53311
27 Keniya (KEN)5319
28 Italiya (ITA)47718
29 Misr (EGY)44412
30 Nigeriya (NGR)4419
31 Jazoir (ALG)43815
32 Marokash (MAR)4127
33 Avstriya (AUT)4116
34 Shveysariya (SUI)32611
35 Daniya (DEN)3249
36 Irlandiya (IRL)3115
37 Xorvatiya (CRO)3104
38 Ozarbayjon (AZE)23510
39 Slovakiya (SVK)2316
40 Finlandiya (FIN)2226
41 Tailand (THA)15713
42 Portugaliya (POR)1427
43 Norvegiya (NOR)1337
44 Kipr (CYP)1214
45 Latviya (LAT)1203
46 Singapur (SIN)1124
 Venesuela (VEN)1124
48 Saudiya Arabistoni (KSA)1102
49 Vengriya (HUN)1056
50 Xitoy Taypeyi (TPE)1012
 Turkiya (TUR)1012
52 Mongoliya (MGL)1001
53 Isroil (ISR)0516
54 Angola (ANG)0303
55 Iordaniya (JOR)0224
56 Litva (LTU)0202
 Serbiya (SRB)0202
58 Argentina (ARG)0156
59 Sloveniya (SLO)0123
60 Iroq (IRQ)0112
 Bolgariya (BUL)0112
 Kolumbiya (COL)0112
63 Ruminiya (ROU)0101
 Bosniya va Gersegovina (BIH)0101
 Papua Yangi Gvineya (PNG)0101
 Birlashgan Arab Amirliklari (UAE)0101
 Pokiston (PAK)0101
68 Livan (LIB)0022
69 Belgiya (BEL)0011
 Malayziya (MAS)0011
 Laos (LAO)0011
 Namibiya (NAM)0011
 Puerto Riko (PUR)0011
 Estoniya (EST)0011
 Yamayka (JAM)0011
 Suriya (SYR)0011
Jami (76 davlat)4734714871431


Xalqaro televideniye

Fransiyada, oʻyinlardan soʻng, Xalq Harakati Ittifoqining milliy kotibi Filipp Juvin, milliy davlat televideniyesi France Télévisionsni Pekin Olimpiadasini jonli efirga uzatgan, ammo Pekin Paralimpiadasini faqat kundalik 10 daqiqalik yangiliklar shaklida va asosiy efir vaqtidan tashqarida koʻrsatgani uchun „ajratish“ amaliyotini qoʻllaganlikda aybladi. France Télévisions Juvinni „tuhmat“ uchun sudga berishni aytgan[16][17].

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „Beijing 2008“, Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi
  2. ↑ „CPC announces Canadian team for the 2008 Beijing Paralympic Games in China“ (Wayback Machine saytida September 14, 2008, sanasida arxivlangan), Kanada Paralimpiya Qoʻmitasi, July 8, 2008.
  3. ↑ „IPC chief: "These are greatest Paralympic Games ever" _English_Xinhua“. News.xinhuanet.com (2008-yil 17-sentyabr). 2008-yil 19-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 23-mart.
  4. ↑ „Musobaqa maydonlari - Pekin 2008 Paralimpiya oʻyinlarining rasmiy veb-sayti“. XXIX Olimpiada oʻyinlari uchun Pekin tashkilot qoʻmitasi. 26-iyul 2008-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 26-iyul 2008-yil.
  5. ↑ „Pekin Paralimpiya emblemati - Pekin 2008 Paralimpiya oʻyinlarining rasmiy veb-sayti“. 20-iyul 2008-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 5-iyul 2008-yil.
  6. ↑ „Fu Niu Lele dizaynining taqdimoti - Pekin 2008 Paralimpiya oʻyinlarining rasmiy veb-sayti“. 6-iyun 2008-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 5-iyul 2008-yil.
  7. ↑ „Pekin Paralimpiya mavzu qoʻshigʻi hayotga muhabbatni ifodalaydi“. Xinhua (6-sentyabr 2008-yil). 29-sentyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 17-sentyabr 2008-yil.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 „Pekin 2008 Paralimpiya oʻyinlari ochilish marosimining toʻliq yoritilishi“ (Wayback Machine saytida 6-sentyabr 2008-yil sanasida arxivlangan), Xinhua, 6-sentyabr 2008-yil.
  9. ↑ „Ochilish marosimi rejasi e'lon qilindi - Pekin 2008 Olimpiada oʻyinlarining rasmiy veb-sayti“. 6-sentyabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-sentyabr 2008-yil.
  10. ↑ Peopledaily. „Peopledaily.com.“ Xitoy Pekin Paralimpiya oʻyinlarini hayot va insoniyat sharafiga ochdi. 14-sentyabr 2008-yil.
  11. ↑ English Peopleʼs Daily. „Peopleʼs daily.“ 2008 Olimpiada oʻyinlari yopilish marosimi – Pekin. 28-sentyabr 2008-yil.
  12. ↑ Gibson, Ouen. „Paralimpiya tashkilotchilari Londonda ommabop oʻyinlar uchun ishga tushirish maydonchasini his qilmoqda“. The Guardian (25-avgust 2012-yil). Qaraldi: 3-oktyabr 2013-yil.
  13. ↑ Rasmiy roʻyxat, Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasi.
  14. ↑ „Botsvana Paralimpiyadan chetlashtirildi“, Mmegi, 2008-yil 5-sentyabr
  15. ↑ „Final medals table“. BBC Sport (2008-yil 17-sentyabr). 2010-yil 23-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 4-sentyabr.
  16. ↑ „Paralimpiya: XHI ayblaydi“ Journal du dimanche, 2008-yil 19-sentyabr.
  17. ↑ „Paralimpiya oʻyinlari: France TV Juvinni (XHI) tuhmat uchun sudga beradi“ Agence France-Presse, 2008-yil 18-sentyabr.

Havolalar

Oʻtmishdoshi:
Afina
Yozgi Paralimpiada
Pekin

XIII Yozgi Paralimpiya oʻyinlari (2008)
Vorisi:
London