1868: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbek imlo, tinish belgilari, ichki havolalar va turkumlar tuzatildi | ||
{{Yillar | 1864 | 1865 | 1866 | 1867 | 1868 | 1869 | 1870 | 1871 | 1872 | 1830 | 1840 | 1850 | 1860 | 1870 | 1880 | 1890 | XVIII asr | XIX asr | XX asr }} | |||
'''1868-yil''' — chorshanba kuni boshlanuvchi kabisa yil ([[Chorshanba kuni boshlanuvchi kabisa yil taqvimi|taqvimni bu yerda koʻring]]). Bu davrda turli xalqlarda [[Grigoriy taqvimi|Grigoriy]], [[Hijriy taqvimi|musulmon]], [[Eron taqvimi|Eron]], [[Bahoiy taqvimi|bahoiy]] va boshqa taqvimlar ishlatildi. | |||
== Voqealar == | |||
• 6 yanvar – Xitoyda Lay Venʼguanning Tayping armiyasi Yanchjouda hukumat qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchradi va uning oʻzi asirga olinib, 10 yanvarda qatl etildi. | |||
• 10 yanvar – Krit qoʻzgʻoloni munosabati bilan Usmonli imperiyasining sultoni Abdul-Aziz Kritdagi nasroniylarning ahvolini engillashtiradigan farman chiqardi: ular harbiy xizmatdan ozod qilindi, yunon tili ikkinchi rasmiy til sifatida tan olindi. | |||
• 18 yanvar – Napoleon III Qonunchilik korpusi majlislarining ochilishida hukumatga qarshi tashviqot kuchayganini eъlon qildi. | |||
• 1 fevral – Napoleon III Prussiyaga qarshilik koʻrsatishga qodir kuchli armiya yaratishga qaratilgan yangi harbiy qonunni qabul qildi. | |||
• 9 fevral – Vengriyada birinchi sotsial-demokratik ishchilar tashkiloti – Umumiy ishchilar uyushmasi tashkil topdi. | |||
• 22 fevral – [[Ispaniya]] qirolichasi Izabella II Rim papasi Piy IX dan minnatdorchilik va hurmat belgisi sifatida oltin atirgul sovgʻa oldi. Sovgʻa topshirish marosimi Ispaniya saroyida tantanalar bilan nishonlandi. | |||
• 12 mart – Lesoto Britaniya protektorati deb eъlon qilindi. | |||
• 17 mart – Nadʼyavaradda boʻlib oʻtgan vengr markazchilari konferentsiyasida [[Avstriya]]-Vengriyaning maъmuriy va harbiy tizimlarini Avstriya va Vengriyaga boʻlish talabi bilan Bixar bandlari qabul qilindi. | |||
• 20 mart — [[Fransiya]] hukumati Birinchi Internatsionalning fransuz boʻlimini tarqatib yubordi va uning rahbariyatini hibsga oldi. | |||
• 30 mart – Frantsiiyada Ikkinchi imperiya rejimidan norozilikni yumshatish maqsadida ishchilar sindikat palatalari qonuniylashtirildi. | |||
• Mart – fransuz paleontologi Lui Larte Les Ezi-de-Tayak-Sirey (Akvitaniya, Fransiya) shahri yaqinidagi Kro-Manʼon gʻorida zamonaviy insonning ilk vakillari boʻlgan keyinchalik aniqlangan kro-manʼonlarning birinchi skeletlarini topdi. | |||
• 2 aprel – Vengriyada “1848 yil partiyasi” tashkil topdi. | |||
• 14 aprel – Vengriyada dehqonlar harakatining bostirilishi va "demokratik doiralar"ning tarqatib yuborilishi. | |||
• 23 aprel – Ispaniya Bosh vaziri gertsog Ramon Narvaes vafot etdi. Luis Gonsales Bravo yangi bosh vazir boʻldi. | |||
• 11 may – Fransiyada matbuot toʻgʻrisidagi qonun qabul qilindi, u oldingi tsenzurani bekor qildi, lekin hokimiyatga nisbatan "noqonuniy huquqbuzarliklar" uchun jazoni oshirdi va jazo toʻgʻrisidagi qarorlarni hakamlar hayъatidan axloq tuzatish tribunallariga oʻtkazdi. | |||
• 15 may – Ruminiya ziyolilarining Klujda boʻlib oʻtgan yigʻilishida Avstriya-Vengriya bilan uniyani rad etgan va "rumin millati, tili va dini" ga tahdid soladigan xavf haqida eъlon qilingan "pronuntsiamente" tarqatdi. | |||
• 6 iyun – Fransiyada jamoat yigʻinlarini oʻtkazishga ruxsat beruvchi, biroq maъmuriyat va politsiyaga ularni taqiqlash uchun cheksiz huquq beruvchi qonun qabul qilindi. | |||
• 24 iyun — Avstriya-Vengriyada Ruminiya pravoslav cherkovining mustaqilligini, uning tengligi va muxtoriyatini tan olgan qonun qabul qilindi. | |||
• 25 iyun – vengr-xorvat kelishuvi tuzildi, unga koʻra Xorvatiya, Slavoniya va Dalmatsiya bilan Vengriyaning davlat hamjamiyati eъlon qilindi. Xorvatiyaga ichki muxtoriyat berildi. | |||
• 5 iyul – Stefan Karadja va Hadji Dimitar Dunaydan Usmonlilar imperiyasi hukmronligidan ozod qilish uchun Ruminiyadan Bolgariyaga oʻtishdi. | |||
• 8 iyul – Vishovgrad yaqinida bolgar qoʻzgʻolonchilarining turk qoʻshinlari bilan jangi. Ertasi kuni turklar bolgar qoʻzgʻolonchilarining etakchilaridan biri Stefan Karadjani qoʻlga olishdi. | |||
• 14 iyul – Rossiyada nizomlar eʼlon qilindi, unga koʻra tsaranlarga (Bessarabiyaning erkin yersiz dehqonlari) keyinchalik sotib olinishi bilan yer berildi. | |||
• 18 iyul – bolgar qoʻzgʻolonchilarining qoldiqlari Shipka togʻi yaqinida turklar tomonidan magʻlubiyatga uchratildi. Ularning rahbari Hadji Dimitar ogʻir yaralandi. | |||
• 10 avgust – Kadrafil choʻqqisi hududida bolgar isyonchilarining rahbari Hadji Dimitar jarohatlardan vafot etdi. | |||
• 27 avgust – Budapeshtdagi "Federatsiya" gazetasida Ruminiya "pronunciamente" ning Avstriya-Vengriya bilan ittifoqni rad etishi bilan nashr etilgandan soʻng, hukumat manifestning nashriyotchilari va mualliflariga qarshi repressiyalarni boshladi. | |||
• 5 sentyabr – Nemis ishchilar jamiyatlari ittifoqining uch kunlik 5-(Nyurnberg) sъezdi ochildi (rais - Avgust Bebel`). Sъezd oʻz ishini bajarish jarayonida yangi dastur va Birinchi Internatsionalga qoʻshilish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. | |||
• 6-13 sentyabr – Bryusselda Xalqaro ishchilar uyushmasining III kongressi. | |||
• 18 sentyabr – Kadis portida ispan floti admiral Tope kortesni tiklash talabi bilan qoʻzgʻolon koʻtardi. Uni marshal Fransisko Serrano va general Xuan Primaning quruqlik boʻlinmalari qoʻllab-quvvatladi. Beshinchi ispan inqilobi boshlandi. | |||
• 19 sentyabr – Lekveysiodagi kurortda boʻlgan Ispaniya qirolichasi Izabella II Luis Gonsales Bravo hukumatini isteъfoga chiqardi va uning oʻrniga inqilobga qarshi kurashni tashkil qilish uchun Madridga etib kelgan Xose Gutierres de la Konchani tayinladi. Xuddi shu kuni monarxistlar qoʻshini Alkoley koʻprigi yaqinida marshal Serrano tomonidan magʻlubiyatga uchradi. | |||
• 30 sentyabr – Ispaniya qirolichasi Izabella II San-Sebastʼyandan Fransiyaga qochib ketdi. Shu kunning oʻzida Madriddagi hokimiyat inqilobiy xunta Paskual Mados qoʻliga oʻtdi. | |||
• 2 oktyabr – qirol hukumatiga sodiq ispan qoʻshinlarining qoldiqlari El-Karpioda taslim boʻldi. | |||
• 10 oktyabr — Orʼente provintsiyasida Karlos Manuel de Sespedes boshchiligida ispanlarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarildi. Kuba mustaqilligi uchun "Oʻn yillik urush" boshlandi. | |||
• 11 oktyabr – ixtirochi Tomas Alva Edison elektr ovoz yozish moslamasini ixtiro qilishda ustuvorligini tasdiqlovchi patent oldi. | |||
• 18 oktyabr — Ispaniyada marshal Fransisko Serrano boshchiligidagi muvaqqat hukumat tuzildi. | |||
• 25 oktyabr – Ispaniya hukumati qarori bilan umumiy saylov huquqi, vijdon, matbuot va taъlim erkinligi, uyushmalar va yigʻilishlar erkinligini joriy qildi. | |||
• 2 noyabr – Parijda 1851 yilgi davlat toʻntarishidan keyin oʻldirilgan deputat Bodin qabri ustida Napoleon III imperiyasini qurolli ravishda agʻdarish chaqiriqlari bilan ommaviy yigʻilishlar boʻlib oʻtdi. | |||
• 12 noyabr – Avstriya-Vengriya imperatori Frants Iosif I xorvat-vengr kelishuvini tasdiqladi, unga koʻra Xorvatiya va Slavoniya boʻlinmas Vengriyaning bir qismi boʻlib qoldi, biroq Vengriya parlamentiga deputatlar yuborish huquqini olishdi. | |||
• 22 noyabr – Prussiya kantsleri Otto fon Bismark Ruminiya va Avstriya-Vengriya Transilvaniyasini birlashtirish uchun agitatsiya va boshqa faoliyatni toʻxtatishni talab qilib, Ruminiyaga ulʼtimatum yubordi. | |||
• 5 dekabr – Vengriyada xalq maktabi va taъlim islohoti toʻgʻrisida qonun qabul qilindi. | |||
• 6 dekabr – Avstriya-Vengriyada "millatlar tengligi toʻgʻrisida"gi qonun tasdiqlandi. | |||
• 11 dekabr – Usmonli imperiyasining sultoni Abdulaziz Gretsiyaga ulʼtimatum qoʻyib, Krit qoʻzgʻolonini qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatishni talab qildi. Diplomatik aloqalar uzildi, yunonlar turk mulklaridan quvib chiqarildi. | |||
== Aniq sanalar yoʻq == | |||
• Yaponiyada imperator hokimiyatining tiklanishi. Bosin urushi. | |||
• Edo shahri Tokio deb oʻzgartirildi. | |||
• Qatar-Bahrayn urushining tugashi{{year-section-stub|voqealar}} | |||
== Tavalludlar == | |||
{{year-section-stub|tavalludlar}} | |||
== Vafot etganlar == | |||
{{year-section-stub|vafotlar}} | |||
{{Year-stub}} | |||
[[Turkum:1868|*]] | |||
2026-yil 19-noyabr, 16:35 dagi (joriy) koʻrinishi
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
|---|---|
| Asrlar: | |
| Oʻn yilliklar: | |
| Yillar: |
1868-yil — chorshanba kuni boshlanuvchi kabisa yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron, bahoiy va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Voqealar
[tahrir | manbasini tahrirlash]• 6 yanvar – Xitoyda Lay Venʼguanning Tayping armiyasi Yanchjouda hukumat qoʻshinlari tomonidan magʻlubiyatga uchradi va uning oʻzi asirga olinib, 10 yanvarda qatl etildi.
• 10 yanvar – Krit qoʻzgʻoloni munosabati bilan Usmonli imperiyasining sultoni Abdul-Aziz Kritdagi nasroniylarning ahvolini engillashtiradigan farman chiqardi: ular harbiy xizmatdan ozod qilindi, yunon tili ikkinchi rasmiy til sifatida tan olindi.
• 18 yanvar – Napoleon III Qonunchilik korpusi majlislarining ochilishida hukumatga qarshi tashviqot kuchayganini eъlon qildi.
• 1 fevral – Napoleon III Prussiyaga qarshilik koʻrsatishga qodir kuchli armiya yaratishga qaratilgan yangi harbiy qonunni qabul qildi.
• 9 fevral – Vengriyada birinchi sotsial-demokratik ishchilar tashkiloti – Umumiy ishchilar uyushmasi tashkil topdi.
• 22 fevral – Ispaniya qirolichasi Izabella II Rim papasi Piy IX dan minnatdorchilik va hurmat belgisi sifatida oltin atirgul sovgʻa oldi. Sovgʻa topshirish marosimi Ispaniya saroyida tantanalar bilan nishonlandi.
• 12 mart – Lesoto Britaniya protektorati deb eъlon qilindi.
• 17 mart – Nadʼyavaradda boʻlib oʻtgan vengr markazchilari konferentsiyasida Avstriya-Vengriyaning maъmuriy va harbiy tizimlarini Avstriya va Vengriyaga boʻlish talabi bilan Bixar bandlari qabul qilindi.
• 20 mart — Fransiya hukumati Birinchi Internatsionalning fransuz boʻlimini tarqatib yubordi va uning rahbariyatini hibsga oldi.
• 30 mart – Frantsiiyada Ikkinchi imperiya rejimidan norozilikni yumshatish maqsadida ishchilar sindikat palatalari qonuniylashtirildi.
• Mart – fransuz paleontologi Lui Larte Les Ezi-de-Tayak-Sirey (Akvitaniya, Fransiya) shahri yaqinidagi Kro-Manʼon gʻorida zamonaviy insonning ilk vakillari boʻlgan keyinchalik aniqlangan kro-manʼonlarning birinchi skeletlarini topdi.
• 2 aprel – Vengriyada “1848 yil partiyasi” tashkil topdi.
• 14 aprel – Vengriyada dehqonlar harakatining bostirilishi va "demokratik doiralar"ning tarqatib yuborilishi.
• 23 aprel – Ispaniya Bosh vaziri gertsog Ramon Narvaes vafot etdi. Luis Gonsales Bravo yangi bosh vazir boʻldi.
• 11 may – Fransiyada matbuot toʻgʻrisidagi qonun qabul qilindi, u oldingi tsenzurani bekor qildi, lekin hokimiyatga nisbatan "noqonuniy huquqbuzarliklar" uchun jazoni oshirdi va jazo toʻgʻrisidagi qarorlarni hakamlar hayъatidan axloq tuzatish tribunallariga oʻtkazdi.
• 15 may – Ruminiya ziyolilarining Klujda boʻlib oʻtgan yigʻilishida Avstriya-Vengriya bilan uniyani rad etgan va "rumin millati, tili va dini" ga tahdid soladigan xavf haqida eъlon qilingan "pronuntsiamente" tarqatdi.
• 6 iyun – Fransiyada jamoat yigʻinlarini oʻtkazishga ruxsat beruvchi, biroq maъmuriyat va politsiyaga ularni taqiqlash uchun cheksiz huquq beruvchi qonun qabul qilindi.
• 24 iyun — Avstriya-Vengriyada Ruminiya pravoslav cherkovining mustaqilligini, uning tengligi va muxtoriyatini tan olgan qonun qabul qilindi.
• 25 iyun – vengr-xorvat kelishuvi tuzildi, unga koʻra Xorvatiya, Slavoniya va Dalmatsiya bilan Vengriyaning davlat hamjamiyati eъlon qilindi. Xorvatiyaga ichki muxtoriyat berildi.
• 5 iyul – Stefan Karadja va Hadji Dimitar Dunaydan Usmonlilar imperiyasi hukmronligidan ozod qilish uchun Ruminiyadan Bolgariyaga oʻtishdi.
• 8 iyul – Vishovgrad yaqinida bolgar qoʻzgʻolonchilarining turk qoʻshinlari bilan jangi. Ertasi kuni turklar bolgar qoʻzgʻolonchilarining etakchilaridan biri Stefan Karadjani qoʻlga olishdi.
• 14 iyul – Rossiyada nizomlar eʼlon qilindi, unga koʻra tsaranlarga (Bessarabiyaning erkin yersiz dehqonlari) keyinchalik sotib olinishi bilan yer berildi.
• 18 iyul – bolgar qoʻzgʻolonchilarining qoldiqlari Shipka togʻi yaqinida turklar tomonidan magʻlubiyatga uchratildi. Ularning rahbari Hadji Dimitar ogʻir yaralandi.
• 10 avgust – Kadrafil choʻqqisi hududida bolgar isyonchilarining rahbari Hadji Dimitar jarohatlardan vafot etdi.
• 27 avgust – Budapeshtdagi "Federatsiya" gazetasida Ruminiya "pronunciamente" ning Avstriya-Vengriya bilan ittifoqni rad etishi bilan nashr etilgandan soʻng, hukumat manifestning nashriyotchilari va mualliflariga qarshi repressiyalarni boshladi.
• 5 sentyabr – Nemis ishchilar jamiyatlari ittifoqining uch kunlik 5-(Nyurnberg) sъezdi ochildi (rais - Avgust Bebel`). Sъezd oʻz ishini bajarish jarayonida yangi dastur va Birinchi Internatsionalga qoʻshilish toʻgʻrisida qaror qabul qildi.
• 6-13 sentyabr – Bryusselda Xalqaro ishchilar uyushmasining III kongressi.
• 18 sentyabr – Kadis portida ispan floti admiral Tope kortesni tiklash talabi bilan qoʻzgʻolon koʻtardi. Uni marshal Fransisko Serrano va general Xuan Primaning quruqlik boʻlinmalari qoʻllab-quvvatladi. Beshinchi ispan inqilobi boshlandi.
• 19 sentyabr – Lekveysiodagi kurortda boʻlgan Ispaniya qirolichasi Izabella II Luis Gonsales Bravo hukumatini isteъfoga chiqardi va uning oʻrniga inqilobga qarshi kurashni tashkil qilish uchun Madridga etib kelgan Xose Gutierres de la Konchani tayinladi. Xuddi shu kuni monarxistlar qoʻshini Alkoley koʻprigi yaqinida marshal Serrano tomonidan magʻlubiyatga uchradi.
• 30 sentyabr – Ispaniya qirolichasi Izabella II San-Sebastʼyandan Fransiyaga qochib ketdi. Shu kunning oʻzida Madriddagi hokimiyat inqilobiy xunta Paskual Mados qoʻliga oʻtdi.
• 2 oktyabr – qirol hukumatiga sodiq ispan qoʻshinlarining qoldiqlari El-Karpioda taslim boʻldi.
• 10 oktyabr — Orʼente provintsiyasida Karlos Manuel de Sespedes boshchiligida ispanlarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarildi. Kuba mustaqilligi uchun "Oʻn yillik urush" boshlandi.
• 11 oktyabr – ixtirochi Tomas Alva Edison elektr ovoz yozish moslamasini ixtiro qilishda ustuvorligini tasdiqlovchi patent oldi.
• 18 oktyabr — Ispaniyada marshal Fransisko Serrano boshchiligidagi muvaqqat hukumat tuzildi.
• 25 oktyabr – Ispaniya hukumati qarori bilan umumiy saylov huquqi, vijdon, matbuot va taъlim erkinligi, uyushmalar va yigʻilishlar erkinligini joriy qildi.
• 2 noyabr – Parijda 1851 yilgi davlat toʻntarishidan keyin oʻldirilgan deputat Bodin qabri ustida Napoleon III imperiyasini qurolli ravishda agʻdarish chaqiriqlari bilan ommaviy yigʻilishlar boʻlib oʻtdi.
• 12 noyabr – Avstriya-Vengriya imperatori Frants Iosif I xorvat-vengr kelishuvini tasdiqladi, unga koʻra Xorvatiya va Slavoniya boʻlinmas Vengriyaning bir qismi boʻlib qoldi, biroq Vengriya parlamentiga deputatlar yuborish huquqini olishdi.
• 22 noyabr – Prussiya kantsleri Otto fon Bismark Ruminiya va Avstriya-Vengriya Transilvaniyasini birlashtirish uchun agitatsiya va boshqa faoliyatni toʻxtatishni talab qilib, Ruminiyaga ulʼtimatum yubordi.
• 5 dekabr – Vengriyada xalq maktabi va taъlim islohoti toʻgʻrisida qonun qabul qilindi.
• 6 dekabr – Avstriya-Vengriyada "millatlar tengligi toʻgʻrisida"gi qonun tasdiqlandi.
• 11 dekabr – Usmonli imperiyasining sultoni Abdulaziz Gretsiyaga ulʼtimatum qoʻyib, Krit qoʻzgʻolonini qoʻllab-quvvatlashni toʻxtatishni talab qildi. Diplomatik aloqalar uzildi, yunonlar turk mulklaridan quvib chiqarildi.
Aniq sanalar yoʻq
[tahrir | manbasini tahrirlash]• Yaponiyada imperator hokimiyatining tiklanishi. Bosin urushi.
• Edo shahri Tokio deb oʻzgartirildi.
• Qatar-Bahrayn urushining tugashi
| Yilga oid ushbu boʻlim çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |
Tavalludlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Yilga oid ushbu boʻlim çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |
Vafot etganlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Yilga oid ushbu boʻlim çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |
| Yilga oid uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |